Groene barok op het plein

Op het De Coninckplein verrijst een indrukwekkende houten constructie. Is het een plek om muziek te maken? Kan je er koken? Mag je er spelen? Ja, ja en ja, antwoordt Santi, een van de drijvende krachten achter het Spaanse kunstenaarscollectief Recetas Urbanas, op de vragen die hij van buurtbewoners krijgt.

Santi aan het werk

Nauwelijks drie weken geleden streek het kunstenaarscollectief neer in Antwerpen Noord. Op vraag van het Middelheimmuseum en de Antwerpse groendienst bouwen ze er een sculptuur ter ere van het Barokjaar. Volgens barokke traditie werkt Recetas Urbanas met triomfbogen om de stad mooier te maken. Op vraag van de Groendienst krijgen de zelfgemaakte plantenbakken een hoofdrol in het ontwerp.

De bloembakken moet uiteindelijk op het dak komen.

Recetas Urbanas bestaat uit een architect-activisten of activistische architecten die graag met het concept ‘publieke ruimte’ spelen. Als je eens 25 minuten tijd hebt, raad ik je deze reportage aan. Daarna kan je, zoals ik vandaag, naar het De Coninckplein om een beetje starstruck kennis te maken met Santi en de rest van het team.

Santi (rechts) legt uit hoe ze te werk gaan.

Met een guitig lachje legde Santi uit dat het ontwerp tijdens het bouwen regelmatig veranderd doordat er nieuwe ideeën bovenkomen en omstandigheden wisselen. ‘Het proces is prachtig, het eindresultaat lelijk’, aldus Santi. ‘Maar iedereen heeft wel een lelijke vriend waarmee je veel plezier kan maken.’

Onder ons: als dit een lelijke vriend is, ben ik benieuwd naar zijn knappe vrienden.

In het huidige plan zullen de bogen twee zijden van het plein omzomen. Plantenbakken met onder andere afrikaantjes, bieslook en munt worden op het dak gehesen.

Plantenbakken met kruiden en tagetes (afrikaantjes).

Begin juli moet het hele bouwwerk klaar zijn. Eind september, wanneer het project afloopt, krijgt het werk – of toch hopelijk delen ervan – een nieuwe bestemming op een schoolplein, buurtmoestuin…

Ook zin om mee te helpen? Meer info vind je op deze Facebookpagina.

Advertenties

Antwerpen Tuinstad

Hoe kunnen we van Antwerpen een echte Tuinstad maken? Dat was de vraag op de commons assembly vandaag, een soort Staten-generaal waar Antwerpenaren ideeën konden uitwisselen om de stad te vergroenen.

Zo’n 30-tal mensen verzamelden op deze warme lentedag in een donker zaaltje van de internationale kunstencampus deSingel. Over engagement gesproken!

De bewoners van de Pieter Génardstraat bruisen van de ideeën!

In de voormiddag wisselden we verhalen en contacten uit. Elf groene initiatieven mochten hun werking uitleggen. Bram was er bijvoorbeeld, de boer van PAKT. Er was een delegatie van de Pieter Génardstraat, een van de drie tuinstraten, en bewoners van de wijk Sint-Andries die hun buurt klimaatrobuust maken. Afgevaardigden van Velt en Natuurpunt waren ook van de partij en ik mocht er mijn blog voorstellen.

Veel boeiende mensen bij elkaar! Ik deed in ieder geval een waslijst aan blogideeën op. Zo veel plekken in de stad die ik (nog) eens moet bezoeken.

In het zonnetje werkten we ideeën verder uit.

In de namiddag deden we een poging om een paar nieuwe ideeën uit te werken. Hoe je parkeerplaatsen (tijdelijk) kan omvormen tot groene speel- of ontmoetingszones bijvoorbeeld. Of hoe we Antwerpen als echte tuinstad kunnen profileren.

Sommige ideeën zullen nu worden ingediend als project bij de burgerbegroting. Via stad Antwerpen is er ruim 100.000 euro beschikbaar voor groen in de straten en meer dan 55.000 euro voor gemeenschapstuinen. Andere inwoners van het district mogen natuurlijk ook voorstellen indienen!

Er beweegt in ieder geval wat in Antwerpen rond vergroening. Wordt vervolgd op deze blog…

Op vakantie bij de boer

Een keer in mijn leven heb ik een all-in vakantie gedaan. Ik was 10 of 11 jaar en mocht met mijn oma op reis naar Benidorm. Daarvan herinner ik me vooral nog het zwembad, een gokautomaat waar ik elke dag een paar peseta’s mocht ingooien en de kermis op de dijk. Wat een fiesta was dat.

Maar wie toch liever wat avontuurlijker op reis gaat, kan eens kijken bij het aanbod van WWOOF, de Thomas Cook van de groene reiziger. Elk jaar trekken duizenden vrijwilligers de wereld in om hun vakantie door te brengen op een biologische boerderij. Het aanbod is heel divers: je kan thee plukken in Vietnam, bamboe kweken in Gambia, alpaca’s verzorgen in California of appelcider brouwen in Finland. In ruil voor 4-6 uur vrijwilligerswerk krijg je voedsel en onderdak (toch een beetje een all-in) en leer je bij over biologische landbouw, permacultuur en duurzaam leven.

Een vrijwilliger op boerderijvakantie in Vietnam.

WWOOF staat voor World Wide Opportunities on Organic Farms en werd in 1971 opgericht door de Britse Sue Coppard. Ondertussen zijn meer dan 12.000 biologische boeren bereid om hun gastvrijheid te ruilen voor hulp van vrijwilligers. Hoe lang je blijft, spreek je af met de boer. Sommige vrijwilligers blijven maar een weekend, anderen 6 maanden.

Op vakantie? Alpaca my koffer!

Zowel in Nederland als in België stellen meer dan 80 boerderijen hun deuren open voor vrijwilligers. Een overzicht daarvan vind je op deze websites: wwoofnetherlands.org (voor Nederland) en www.wwoof.be (voor België). Het wereldwijde aanbod vind je op deze site.

Heb jij ervaring met WWOOFing?

Maak kans op een voortuin make-over

De voortuin wordt in veel gevallen stiefmoederlijk behandeld (als in: de stiefmoeder van Sneeuwwitje, niet als in: de hippe plusmama’s van vandaag!). Men zet er een paar stekelige struiken of betegeld alles, al dan niet versierd met een kabouter achter een kruiwagen of een karrenwiel. Terwijl een voortuin zo veel meer kan zijn!

Het zou bijvoorbeeld een speelplek kunnen zijn voor kinderen. Daarom is Kind & Samenleving op zoek naar een enthousiaste groep jonge gezinnen voor een voortuin make-over. Woon je in Stad Antwerpen, regio Mechelen of de Provincie Vlaams-Brabant, waag dan je kans!

voortuin

Het mag wel iets creatiever dan een trampoline zijn.

Stel je samen met minstens 2 andere (jonge) gezinnen uit de straat kandidaat voor 1 mei 2018. Kind & Samenleving kiest in totaal 2 bewonersgroepen om mee aan de slag te gaan. Ze organiseren 3 workshops waar ook de kinderen de handen uit de mouwen kunnen steken. Daarbovenop krijgt het project een startbudget van 800 euro.

Klik hier voor meer informatie en om je in te schrijven. Wat jammer dat wij zelf geen voortuin hebben…

Inspiratiedag voor een groener Antwerpen

Het betonnen bos Antwerpen is langzaam aan het vergroenen. Buurtbewoners starten samentuinen op, zoals die op het Zuster-der-Armenplein of in het Blindenhof. Scholen breken de speelplaats open en maken er een natuurlijke speelplek van met klimbomen en sneukelstruiken. Men tuiniert op daken, langs gevels en op pleinen.

blindentuin2

De Blindentuin in het Park van Leysen in Berchem

Op 5 mei verzamelen Antwerpenaren die van hun stad een echte Tuinstad willen maken in de internationale kunstencampus deSingel. Tijdens de derde editie van BOTANIK organiseert men er voor het eerst een commons assembly, een soort Staten-generaal waar initiatiefrijke Antwerpenaren verzamelen. Burgers, ondernemers, ambtenaren, politici, activisten, studenten… wisselen tijdens deze dag ideeën uit en smeden plannen om Antwerpen structureel te vergroenen.

Programma en info vind je hier. Inschrijven kan via deze link.

Ik zal er zijn, misschien tot dan?

Lenteklaar!

Tjonge jonge, dit was een lange winter. Lang en vermoeiend. Maar nu de zon wat vaker schijnt, kriebelt het om de handen weer in de potgrond te steken.

Afgelopen week ben ik eindelijk begonnen met het ‘lenteklaar’ maken van de tuin. Hier betekent dat de dode takken en bladeren verwijderen, de bloempotten leegmaken, poetsen en opnieuw vullen met verse aarde en als het even kan ook al wat plantjes.

tulp

De tulipa turkestanica fleurt onze tuin al een beetje op

Het is niet uit luiheid dat onze stadstuin gedurende de hele winter eruitziet als een plantenkerkhof (ok, misschien een beetje). De kleine beestjes, zoals pissebedden en oorwormen, zijn erg blij met zo’n verwaarloosde tuin en overwinteren tussen de halfvergane stengels en bladeren. Grotere beestjes, zoals merels en meesjes, zijn dan weer blij dat ze bij ons ook in de winter lekkere tussendoortjes vinden.

Natuurlijk vinden slakken zo’n rommelige tuin ook geweldig interessant. In de winter stoort het me niet dat ze in onze tuin ronddolen, maar vanaf we aan het moestuinseizoen beginnen, schiet ik in actie. Ik merkte dat er dit jaar weer meer huisjesslakken zijn dan naaktslakken. Dat is op zich al positief, want naaktslakken zijn echt verschrikkelijke slokoppen.

slak

Veel huisslakken blijken leeg te zijn. Bedankt, merels!

Omdat slakken in april eitjes leggen, is het eigenlijk nu het moment om ze aan te pakken. Ik strooi daarom rond deze periode altijd wat Escar-Go, biologische slakkenkorrels die niet schadelijk zijn voor andere dieren en planten. Verder werk ik met natuurlijke barrières (gruis van eierschalen bijvoorbeeld) en door voor planten te kiezen die slakken niet lusten (leve de tuingeraniums!). Meer slakkentips staan trouwens in deze blogpost.

Ik wens je veel tuinplezier dit jaar!

Tulpen plukken in Antwerpen

Ten huize Groentje tellen we af naar de eerste bollen in bloei. Hopelijk doen onze krokussen het dit jaar weer even goed als vorig jaar. Op de camassia’s (prairielelies) die ik op het einde van de zomer kocht, moet ik in ieder geval niet rekenen. Zeker omdat ik het zakje mét bollen onlangs nog tussen mijn tuiniersspullen vond…

Mama-met-kind-in-Pluktuin

(c) Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing

Maar de eerste bollen dit jaar zullen voor de verandering eens tulpen zijn! Morgen kan je namelijk gratis 15 tulpen (met bol) ‘plukken’ op het Astridplein in Antwerpen. Cadeautje van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) dat morgen de allereerste nationale Tulpendag organiseert. Daarvoor halen ze 100.000 tulpen naar de Antwerpse stationsbuurt.

Ik ga er morgen zeker naartoe, al was het maar om me te vergapen aan de tulpenzee. En om hopelijk met 15 kleurige planten naar huis te gaan.

Praktisch: Tulpenpluk op zaterdag 20 januari op het Astridplein (aan het Centraal station) in Antwerpen. Het evenement start om 13u.

Pompoenen oogsten

Naar jaarlijkse traditie neemt een plant onze stadstuin in het najaar helemaal over. Het eerste jaar was dat de Oost-Indische kers. Vorig jaar ging de courgette uit de bol. Dit jaar verkende de flespompoen alle hoeken van onze tuin.

De pompoen klom zelfs in de vlinderstruik van de buurman, oeps!

Slechte punten als tuinier, want van een butternut hoor je de zijscheuten weg te snoeien om er maar 2 à 3 over te houden. Door regelmatig te snoeien, stroomt alle energie naar de vruchten van de plant. Maar ach, gisteren kon ik toch deze twee mooie pompoenen oogsten. Nog net op tijd, want ze voorspellen binnenkort nachtvorst en daar houdt deze plant niet van.

De butternut oogst je best tussen eind augustus en begin september, maar ik had de onze nogal laat gezaaid en door het warme najaarsweer heb ik hem nog wat extra tijd gegeven om de vruchten af te rijpen. Je merkt aan de stengel of een pompoen rijp is: wanneer er strepen te zien zijn, kan je hem oogsten.

Een zijscheut maakte een mooie vrucht op ons plantenklimrek.

Hoe kleiner je oogst, hoe meer smaak. Deze zullen dus vooral in de soep en Indische (lees: lekker gekruide) curry’s belanden. Mij hoor je niet klagen.

Als je bij het oogsten de steel eraan laat, kan je de pompoen in theorie ongeveer 4 maanden bewaren. In de praktijk zal deze oogst met moeite het einde van deze maand halen. Met het vriesweer in het vooruitzicht zal een pompoensoepje extra goed smaken…

Heb jij nog een late oogst gedaan of in het vooruitzicht?

Bewaren

Bewaren

Noten plukken op de begraafplaats

Peren, appelen en noten plukken tussen de grafzerken. Niet de meest voor de handliggende plek, maar in het Antwerpse Sint-Fredegandus begraafpark kan en mag je voor eigen gebruik komen plukken. Wel met respect voor de graven en bomen, benadrukt Mark, de man die me rondleidt op de begraafplaats tijdens Open Monumentendag.

Notenbomen tussen de zerken.

Het kerkhof is de oudste, nog bestaande, Antwerpse begraafplaats. Ondertussen wordt er hier niet meer begraven. Het oude gedeelte is geklasseerd, terwijl het overige gedeelte eind jaren negentig omgevormd werd tot park door architect Chris Vermander. Die hield rekening met het karakter en de geschiedenis van de plek.

Mijn gids werkte meer dan 20 jaar op de begraafplaats en is meer dan 30 vrijwilliger bij de heemkundige kring. Een wandelende encyclopedie!

“Ooit stonden er rondom de kerk een paar notenbomen waarvan de opbrengst verdeeld werd onder de armen”, vertelt mijn gids. “We vroegen aan de architect om dit in zijn ontwerp op te nemen.” De architect nam het advies ter harte en uiteindelijk werden er meer dan 100 notenbomen gepland tussen de zerken en langs de paden.

Het laten verwilderen van de planten is een bewuste keuze.

In een uithoek van de begraafplaats kregen oude peren- en appelrassen een plek. Door het slechte weer de afgelopen maanden viel de oogst dit jaar flink tegen. De notenbomen daarentegen hangen vol vruchten.

De jonge fruitbomen dragen dit jaar amper vruchten.

Ook in de rest van het begraafpark lijkt de natuur de overhand te nemen. Klimop overwoekert de graven en vlinderstruiken groeien vrolijk tussen de gebarsten zerken. “Soms halen we de klimop weg, maar eigenlijk is het beter dat we de plant laten groeien”, vertelt Mark. “De plant houdt de vervallen zerken goed samen. Zodra we de stengels weghalen, durven de stenen wel eens uit elkaar vallen.”

Sommige graven zijn in heel slechte staat

De wilde bloemen en vlinderstruiken snoeit men pas na de bloei terug, zodat de bijen en vlinders ervan kunnen genieten. Er leven niet alleen insecten, maar ook grotere dieren zoals egels. Er werd zelfs een mossoort ontdekt dat vooral in de Ardennen groeit en verder niet voorkomt in Vlaanderen.

Wuivende halmen tussen de grafzerken.

Of hoe kerkhoven in de stad een zegen kunnen zijn voor de lokale biodiversiteit!

Tuinstraten: het resultaat

Wat vliegt de tijd! In maart lanceerde Antwerpen aan’t Woord een eerste oproep, op 15 september zit het tuinstratenproject er alweer op. Het was dus dringend tijd om een kijkje te nemen bij de drie deelnemende straten.

Elke straat heeft zo zijn eigen karakter. De Pretstraat ligt in de natiebuurt, vlakbij Park Spoor Noord. Brede kasseibanen en oude pakhuizen typeren de omgeving.

De Pretstraat

De tuinstraat daar is een plek geworden om te vertoeven: er zijn een bar, banken en groene hoekjes die vooral gezellig zijn. Eetbaar moet al dat groen niet per se zijn, al staat er hier en daar wel een bak met groenten en kruiden.

De Pieter Génardstraat is een zijstraat van een drukke winkelstraat op het Kiel, in het zuiden van de stad. De straat ligt in de schaduw van het voetbalstadion van ‘den Beerschot’.

20170822_102226

Wie alleen maar witte en paarse bloemen verwacht, komt bedrogen uit. Gelukkig is er toch een buur die de clubvlag uithangt. Indrukwekkend is de houten constructie in de straat. Is het een zithoek? Of een speelplek? Het ziet er in ieder geval uitnodigend uit. Ook leuk is het blotevoetenpad. Net als in De Pretstraat is er een petanquebaan en banken om buiten te zitten. Wel iets meer moestuinhoeken, was mijn eerste indruk.

Tot slot is er de tuinstraat in de Nottebohmstraat. De straat ligt in het hippe Zuid en komt uit op de Dageraadplaats, een plein met het hoogste gehalte aan bakfietsouders in de stad (al is het ondertussen een nek-aan-nekrace met het Krugerplein denk ik). Bakfietsers weten waar de leukste speelplekken zijn én je lekker kan eten trouwens.

20170822_111333.jpg

Een originele tuinstraat bouwen is misschien wat minder aan hen besteed. Ik moest Google erbij halen om de straat te vinden. Ondanks dat het een doodlopende straat is, was er van een tuin weinig te merken. Twee bloembakken en een groene fietsenstallingen, dat was het. En misschien ook nog twee boomspiegels, al zou het kunnen dat die er voor het project er ook al zo uitzagen. Misschien hebben de bewoners er minder nood aan? Hun buren kunnen ze al op de Dageraadplaats ontmoeten en de buurt heeft best veel goedverzorgde groene gevels.

Bij de twee andere straten was de transformatie iets spectaculairder, maar ik hoop dat de deelnemers in de drie straten veel bijgeleerd hebben en vooral dat ze de smaak te pakken hebben gekregen!