Samentuinen achter glas

Hoe kan je niet enthousiast worden over de samentuinprojecten die overal uit de grond schieten? Ik werd in ieder geval behoorlijk vrolijk van mijn bezoek aan de gloednieuwe samentuin in de Oogststraat (!) in Berchem (Antwerpen).

Er wordt hard gewerkt in de samentuin.

Er wordt hard gewerkt in de samentuin.

Terwijl je in een volkstuin je eigen lapje grond bewerkt, werk je in een samentuin – wait for it – samen. Een samentuin draait om het menselijk contact, samenwerken en van elkaar leren. En ook om de oogst natuurlijk.

De samentuin in de Oogststraat werd een paar weken geleden opgestart in verlaten serres in de schaduw van Agfa-Gevaert op de grens tussen Mortsel en Antwerpen. De serres, waar ooit sierplanten gekweekt werden, stonden al vijftien jaar leeg.

De eens verlaten serres in de Oogststraat zijn nu ingepalmd door verschillende verenigingen.

De eens verlaten serres in de Oogststraat zijn nu ingepalmd door verschillende verenigingen.

Ondertussen zijn ze in handen van een projectontwikkelaar die er woningen wil bouwen. Voordat de serres platgegooid worden om plaats te maken voor appartementen of zo, moet het bestemmingsplan gewijzigd worden, een proces dat naar schatting zo’n drie jaar kan duren. In tussentijd heeft de eigenaar toestemming gegeven om de serres als stadslandbouwproject te laten gebruiken. Voor een keer werkt de trage Belgische (of is het Vlaamse?) administratie in het voordeel van stadstuiniers.

De serres beslaan ongeveer 1500m². Ruimte zat voor verschillende verenigingen om aardbeien en tomaten te kweken. Onder andere Velt, voedselcollectief De Beek en zelfs theatergroep Walpurgis hebben een serre in gebruik.

De serre van Velt.

De serre van Velt.

Het stadslandbouwproject wordt ondersteund door buurtwerk Posthof. Zij laten op dit moment bijvoorbeeld een bodemtest uitvoeren zowel op de grond in de serres als eromheen. “Het is prettig om eens aan een project te werken dat omkaderd wordt”, aldus een van de initiatiefnemers van het collectief De Beek.

De serre van voedselcollectief De Beek.

De serre van voedselcollectief De Beek.

Wat ik zelf zo spannend aan dit project vind, is de mogelijkheid om eens andere groenten te kweken. Ik moest onmiddellijk denken aan een Kaapverdische dame uit een samentuinproject bij mij in de wijk. Zij liet haar familie zaden opsturen van bijvoorbeeld pindaplanten en ananas voor de samentuin in moestuinbakken. Of dat ooit iets geworden is, weet ik niet, maar de kans is groter dat het in de serres zal lukken, niet?

Er worden wel heel speciale tomaten gekweekt in de serres...

Er worden wel heel speciale tomaten gekweekt in de serres…

Je kan op de hoogte blijven van de activiteiten in de Oogststraat via deze Facebookpagina. Ik ben alvast fan!

De stadstuin van Tamara

Onlangs maakte ik kennis met Tamara, een Russische dame die al vele jaren met haar man in Merksem (Antwerpen) woont. Tamara is gepassioneerd door cactussen en succulenten en nodigde me uit om eens te komen kijken naar haar dak- en wintertuin.

Curieuzeneus als ik ben naar andermans stadstuin, laat ik zo’n uitnodiging niet aan mij voorbij gaan. En het was absoluut de moeite!

Tamara in haar wintertuin.

Tamara in haar wintertuin.

Overal waar je kijkt, zie je cactussen en vetplanten.

Overal waar je kijkt, zie je cactussen en vetplanten.

Wat ooit een gewoon dakterras was, is ondertussen omgetoverd tot een fantastische wintertuin waar elk plekje benut wordt. Overal waar je kijkt, staat of hangt een plant. Spiegels zorgen voor extra licht.

Tamara’s man bouwde eigenhandig een serre bovenop het terras en gebruikte daarvoor aluminium ramen in alle formaten. Het is niet alleen kostenbesparend om met gerecycleerd materiaal aan de slag te gaan. In de zomer gaan alle ramen open, zodat de planten genoeg lucht krijgen en insecten hun gang kunnen gaan. Er bloeit dan ook altijd wel een plantje.

Tamara's man recycleerde aluminium ramen tot een op maat gemaakte serre.

Tamara’s man recycleerde aluminium ramen tot een op maat gemaakte serre.

Het minste dat je kan zeggen, is dat het koppel erg inventief is. Een stuk glijbaan wordt omgetoverd tot een waterval, om de luchtvochtigheid in de serre te verbeteren.

Een stuk glijbaan wordt binnenkort omgetoverd tot waterval.

Een stuk glijbaan wordt binnenkort omgetoverd tot waterval.

Tamara zorgt voor haar planten als zijn het haar kindjes. Haar goede zorgen werpen hun vruchten af – en dat mag je bijna letterlijk nemen. Elke plant in haar tuin geeft minstens een keer per jaar bloemen. “Sommige zo groot als een hoofd!”, aldus Tamara.

Een cactus is ondertussen meer dan zes meter hoog. “Voor deze cactus hebben we het dak van de serre verhoogd,” vertelt ze, “maar nu is het weer bijna te klein geworden. We zijn nog hard aan het nadenken over een oplossing. We kunnen niet nog eens het dak verhogen.” (lacht)

De hoogste cactus is meer dan zes meter lang.

De hoogste cactus is meer dan zes meter lang. De hangpotten worden aan metalen kettingen vastgemaakt.

Alle cactussen en succulenten verblijven tijdens koude dagen en nachten in de wintertuin, maar vanaf dat het weer het toelaat, verhuizen een aantal planten naar het dakterras. “Niet alle planten kunnen goed tegen direct zonlicht”, legt Tamara uit. “Vooral cactussen hebben veel baat bij zonlicht, dan geven ze mooie bloemen.” Sommige cactussen zet je best in de halfschaduw, andere kunnen de volle zon wel verdragen. Vrieskou kunnen ze geen van alle goed aan.

Op het dakterras kweekt Tamara ook groenten.

Op het dakterras kweekt Tamara ook groenten.

Naast vetplanten en cactussen, kweekt Tamara ook groenten, kruiden en fruit zoals aardbeien en bessen op haar dak. Ze gebruikt daarvoor onder andere emmers en zelfs een oud kinderzwembadje. Tomaten krijgen een ideale plek in de zon, maar uit de regen onder een gerecupereerde lichtkoepel op een houten kader.

Tamara teelt onder andere selder, uien en tomaten op haar daktuin.

Tamara teelt onder andere peterselie, uien en tomaten op haar daktuin.

Wat ik vooral onthoud van mijn bezoek, is de liefde voor haar planten, de vindingrijkheid om met een beperkte oppervlakte en gerecycleerd materiaal aan de slag te gaan en haar tip om cactussen – toch wel een echte kamerplant – in de zomer gewoon buiten te zetten.

Samentuin Zusters-Der-Armenplein

Ik weet niet of het in andere steden ook zo is (waarschijnlijk wel), maar hier in Antwerpen schieten de samentuinen als paddenstoelen uit de grond. Samentuinen – het woord zegt het zelf – is een tuin op een (semi-)openbare plek die je samen met vrienden en buurtbewoners onderhoudt. Je kan er van elkaar leren en het is natuurlijk ook gewoon gezellig om samen te tuinieren!

Gisteren ging ik een kijkje nemen bij een gloednieuwe samentuin in de buurt. De tuin is een initiatief van Koen van Antwerpen Aan ’t Woord, een vereniging die zich inzet voor burgerparticipatie. Koen had al meer dan een jaar geleden zijn oog laten vallen op een verborgen plein in de stad: het Zusters-Der-Armenplein.

Geïnteresseerde buurtbewoners konden hun gegevens en ideeën voor de tuin noteren.

Geïnteresseerde buurtbewoners konden hun gegevens en ideeën voor de tuin noteren.

Dit plein ligt verscholen in de wijk 2060 (Antwerpen Noord) tussen woonblokken, service flats en rijhuizen. Overdag kan je er op banken in de zon zitten terwijl je kinderen zich uitleven op de speeltuin. ’s Avonds gaat de poort dicht.

Een prima locatie om een samentuin te beginnen, dacht Koen dus. En toen begon het. Hij nam contact op met Woonhaven, een sociale huisvestigingsmaatschappij, over het gebruik van de grond. Toen maanden later de onderhandelingen bijna achter de rug waren, bleek dat de grond eigenlijk aan het OCMW toebehoorde en kon Koen van voor af aan beginnen.

Gisteren werd duidelijk dat alle tijd en moeite die Koen erin had gestoken zeker niet tevergeefs was. Hoewel het eigenlijk alleen maar de bedoeling was om die dag geïnteresseerde buurtbewoners kennis te laten maken met het project en ideeën te verzamelen, werden spontaan de mouwen opgestroopt. Een klein uurtje later was de woeste wildernis veranderd in een open plek. Fantastisch om al die energie te zien!

Enthousiaste buurtbewoners gingen spontaan hun spade halen.

Enthousiaste buurtbewoners gingen spontaan hun spade halen.

Heb je ook zin om mee te doen? Neem dan contact op met Koen via koenwynants(at)hotmail.com. Misschien komen we elkaar daar wel eens tegen…

Flower to the people

April is de ideale maand om de guerrilla gardener in je naar boven te halen en de stad te bombarderen met bloemen. Hoe? Via zaadbommen natuurlijk!

Vorig jaar schreef ik deze tutorial om zelf je zaadbommen in elkaar te knutselen. Dit jaar liet ik me in Londen verleiden door een doosje ‘seedballs’: kant en klare zaadbommetjes uit klei (die het zaad beschermt), chilipoeder (dat insecten verjaagt) en compost (om de zaden een goede start te geven).

seedballs

Ik kocht het doosje in het café waar men via aquaponics groenten kweekt, maar je kan ze ook bestellen via deze website – als je in Europa woont tenminste.

Je hebt zes verschillende doosjes, waaronder een bijenmix en papaverzaadjes. Ik ging voor de ‘urban meadow mix’  waarin onder andere zaad van korenbloem, madeliefje, muskuskaasjeskruid en dagkoekoeksbloem zit. Echte veldbloemen dus.

seedballs2

In een doosje zitten twintig zaadballetjes. Volgens de website is dat precies de hoeveelheid die je nodig hebt om een vierkante meter te bedekken met bloemen. Een deel ervan gooide ik in onze tuin. Een deel, euhm, ergens anders.

Deze ‘seedballs’ hebben verder geen verzorging nodig. Relax en laat de natuur zijn werk doen…

Groen Londen

Vorige week verloor ik mijn hart aan Londen. In vergelijking met deze bruisende metropool is Antwerpen maar een kneuterig provinciestadje. Een gezellig provinciestadje, dat dan weer wel.

Maar toch.

Ik wil hier graag drie Londense plekjes met je delen die een bezoek zeker waard zijn als je net als ik door groen in de stad gefascineerd bent. In willekeurige volgorde:

1. Dalston Eastern Curve Garden is een heerlijk stukje groen te midden van bakstenen in het noordoosten van Londen. Waar vroeger treinsporen lagen, ligt nu een gezellig café, serre en moestuin waar stadskinderen kampen bouwen in de struiken en aardbeien plukken.

In het houten paviljoen worden workshops, evenementen gegeven en zit het cafeetje gehuisvest.

In het houten paviljoen worden workshops en evenementen georganiseerd.

Het kruidenhoekje

Een potten- en bakkenhoekje

Buurtbewoners moestuinieren in bakken en potten en er worden regelmatig workshops en kinderactiviteiten georganiseerd. Toen wij de plek bezochten, vond er net een verjaardagsfeestje plaats. De sfeer is ongedwongen en het eten (h)eerlijk. De moeite om even in de metro te zitten, want echt dichtbij het centrum ligt het niet.

Ik zweer het, ik heb de vrouw die model moet gestaan hebben hiervoor gezien.

De vrouw die hier ongetwijfeld model voor heeft gestaan, liep ook in de tuin rond.

Praktisch: de tuin ligt tegenover het station ‘Dalston Junction Overground’. Er rijden ook heel wat bussen van en naar het centrum. Meer info over de locatie en evenementen vind je op hun website.

2. Als je dan toch helemaal naar Dalston bent gereisd, stop dan zeker ook in FARM:shop. Het ligt in dezelfde straat als de Eastern Curve Garden en het is dé plek om stadslandbouw in actie te zien. De winkel slash café werkt met het aquaponics systeem.

De plantenkwekerij via aquaponics.

Maximaal gebruik maken van je ruimte.

Kort gezegd is dit een (zo goed als) gesloten kringloopsysteem om groenten te kweken. De planten worden via hydrokweek verbouwd. Het water dat – samen met mineralen uit de planten – naar beneden stroomt, komt in een visbak terecht. De vissen, bijvoorbeeld karpers, profiteren van het mineraalrijke water en ‘bemesten’ op hun beurt het water dat weer naar de planten wordt aangevoerd. De vissen krijgen wel nog extra voedsel, dus helemaal gesloten is de kringloop niet.

Er zaten best veel vissen in een bak.

Er zaten best veel vissen in een bak.

Het was de eerste keer dat ik het aquaponics systeem in werking zag. Heel boeiend! De winkel verkoopt zijn planten aan lokale restaurants en winkels. Je kan er ook iets eten en drinken, maar kies dan voor de tafeltjes in de serre, want eerlijk gezegd ruiken de vissen niet zo smakelijk.

Naast een grote serre stond er ook een kippenhok en zelfs een vijver(tje) met een kikker in de tuin. Meer informatie over deze locatie vind je op hun website.

3. Hackney City Farm, ten slotte, is een schattige kinderboerderij in het oosten van Londen. Ideaal voor een zondagse brunch met de familie. Maar de boerderij heeft niet alleen succes bij de allerkleinsten, ook het hippere volk komt er graag een quiche eten of een pot marmelade halen in de boerderijwinkel.

De moestuin

In de moestuin slingeren paadjes tussen de groenten en bloemen.

De keuken is biologisch en lekker, je moet alleen wat geduld hebben met de bediening. In het weekend bij mooi weer kan het er echt een overrompeling zijn.

De varkens liggen heerlijk in de modder.

De varkens liggen heerlijk in het stro.

Zoals het een kinderboerderij betaamt zijn er varkens, kippen, geiten en een moestuinhoek.

Overal hangen er bordjes om je eraan te herinneren je handen te wassen.

Overal hangen er bordjes om je eraan te herinneren je handen te wassen. Toch een Brits trauma door de gekkenkoeienziekte?

De kinderboerderij is een leuke activiteit met de kinderen of gewoon voor jezelf als je toch al in de buurt logeert. Niet echt de moeite om alleen hiervoor vanuit het centrum af te zakken, tenzij je echt een fan bent van varkens en geiten.

Details over het waar, hoe en waarom vind je op deze website.

Heb je zelf nog leuke stadstuintips over Londen? Laat het me maar weten. Ik denk dat ik nog wel eens terugkeer…

 

 

Eenjarig

Het is precies een jaar geleden dat Tuin in de stad ontkiemde in het bloglandschap met dit stukje. 84 blogartikels later heb ik er nog steeds geen spijt van. Integendeel! Het afgelopen jaar heb ik veel geleerd over (moes)tuinieren in de stad, niet in het minste dankzij de fijne reacties op deze blog. En laat ons eerlijk zijn, zonder lezers had ik het nooit zo lang uitgehouden…

Een paar blogstatistieken voor het archief:

Top-3 van meest gelezen artikels:

  1. Boodschap in een fles
  2. Op het eerste gezicht – september 2013
  3. Niet zo fijn stof

De meeste bezoekers kwamen via deze kanalen op de blog:

  1. zoekmachines
  2. muggenbeet.blogspot.be
  3. facebook

…en kwamen uit:

  1. België
  2. Nederland
  3. Verenigde Staten

…en lieten in totaal 253 reacties achter. Waarvoor dank!

verjaardag
Heb je zelf nog suggesties voor deze blog? Zijn er onderwerpen waar je graag (meer) over leest? Of heb je een vraag voor mij? Gooi het maar in de commentaarhoek!

Tuin in de stad Londen

Om even met een stereotype te beginnen: Britten hebben groene vingers. Dat merk je niet alleen aan de vele tuinprogramma’s, -boeken en –praatjes. Zelfs in een miljoenenstad als Londen zijn bloemen en planten duidelijk aanwezig.

Daktuin ergens in het centrum.

Daktuin ergens in het centrum.

Samen met een vriendin bezocht ik afgelopen weekend de Britse hoofdstad. Het was mijn eerste bezoek – die ene daguitstap met mijn ouders als tienjarige buiten beschouwing gelaten – en ik was zwaar onder de indruk van de gebouwen, de mensen en het groen. Of we nu in het chiquere Notting Hill, het hippe Soho of het bruisende East End waren, overal zag je dak- en terrastuinen, prachtige voortuinen en groene pubs. I like!

Groene pub, zoals er ontelbaar veel zijn in Londen.

Een groene pub, zoals er ontelbaar veel zijn in Londen.

De hangpotten zijn vaak met veel zorg gekozen. Deze pub in Notting Hill is mijn favoriet.

Een pub in Notting Hill met prachtige hangpotten.

Zelfs in de metro zijn er bloembakken en hangpotten te zien.

Zelfs in de metro zijn er bloembakken en hangpotten te zien.

Naast de toeristische hoogtepunten maakten we ook wat tijd voor een paar minder voor de handliggende bestemmingen, zoals de Dalston Eastern Curve Garden en FARM:shop. Daarover vertel ik een volgende keer wat meer, beloofd.

Op enkele woonboten op de Theems staan planten, struiken en zelfs bomen.

Op enkele woonboten op de Theems staan planten, struiken en zelfs bomen.

We gingen ook op zoek naar deze fantastische pothole garden, maar helaas waren we net te laat om het met eigen ogen te zien. De blog van deze stadstuinier is trouwens een aanrader. Hij maakt miniatuurtuinen in gaten in de weg. Misschien moet ik hem eens uitnodigen in België, werk genoeg hier…

De enige teleurstelling waren de parken. Misschien waren de Britten nog een beetje in een winterslaap, maar ik vond de parken in Londen veel gras en weinig bloem. Wel leuk waren de natuurlijke borders in de parken, vooral aan de rand van vijvers, waar de Britten de natuur en vooral het vogel- en eekhoornleven hun gang laat gaan.

Maar wanneer de Britten dan voor bloemen in het park gaan, zit het er wel 'boenk' op!

Maar wanneer de Britten dan voor bloemen in het park gaan, zit het er wel ‘boenk’ op!

Ken jij nog leuke groene plekjes in Londen?

Op het eerste gezicht – april 2014

Een nieuwe maand, een nieuwe foto van onze tuin:

Onze tuin op 1 april 2014.

Onze stadstuin op 1 april 2014.

Het zal tijd worden dat de klimplanten in beweging komen, niet? Toch veranderde er de afgelopen maand wel een en ander in de tuin. Nieuw zijn bijvoorbeeld de hangpotjes: twee met viooltjes en eentje waarin ik postelein zaaide.

Ik heb ook wat planten kunnen buit maken in het tuincentrum die meteen voor kleur zorgen:

  • een nieuwe campanula (er stonden er al twee in de tuin, maar het is zo’n mooi plantje dat het best wel kan)
  • twee kleine maagdenpalmen (vinca minor) in het paars en blauw (de kleuren die als een rode draad doorheen het tuintje lopen)
  • een daslookplant, omdat het lekker is en omdat slakken geen fan zijn (katten naar verluidt ook niet, maar onze buurtkatten zijn niet echt onder de indruk)
  • twee geranium macrorrhizum (paarse geranium met een klein bloempje)
  • drie witte campanula persicifolia die naar ’t schijnt 80 cm hoog worden.
  • een lupinus (you love it or hate it)
  • een lithodora diffusa, ook wel ‘parelzaad’ genoemd (puur op kleur en voorkeur voor halfschaduw gekozen)

Er zijn een paar blauwe druifjes boven gekomen, waarvan ik eigenlijk vergeten was dat ik ze had gepland.

Blauwe druifjes

Blauwe druifjes

In de rechterhoek van de tuin (zie bovenste foto) ligt er trouwens groeifolie, mocht je het je afvragen. Het ziet er niet uit, maar moet de katten ontmoedigen om daar hun ‘number two’  te doen. Dat het werkt, merk ik vooral aan de rest van mijn tuin waar ik regelmatig kak sta te scheppen.

Onze tuin zag er zo uit de voorbije maart, februari, januari, december, november, oktober, september, augustus en juli.

Een fijne, zonnige maand gewenst!