Experimenteren met pipi

Moestuinieren en Finland, het lijkt geen voor de hand liggende combinatie. Maar zoals een Finse vriendin uitlegde: er ligt ‘slechts’ 4 maanden per jaar sneeuw, de rest van de tijd kan je prima in de tuin aan de slag!

En dat doen veel Finnen dus. Op balkons, in tuinen en parken. Maar sommigen zien in dat stadstuinieren meer potentieel. Neem nu het project Kääntöpöytä – een mondvol Fins dat ‘draaitafel’ betekent. Via lezingen, workshops en experimenten willen de initiatiefnemers stadslandbouw naar een hoger niveau tillen.

Op een regenachtige ochtend nam ik een kijkje bij het project, dat geprangd ligt tussen treinsporen een eind ten noorden van het centrum van Helsinki. In een voormalig rangeerstation, naast het clubhuis van de lokale petanqueclub, zit Dodo, een organisatie die zich inzet voor duurzame landbouw in zowel binnen als buitenland. ‘Draaitafel’ is een van de projecten van Dodo, en bestaat uit een serre, café, winkel en moestuin. Ik werd er rondgeleid door een van de twintig vrijwilligers, Jaakko.

Jaakko in de moestuin.

Jaakko in de moestuin.

In en rond de serre wordt er volop geëxperimenteerd, met peeponics bijvoorbeeld. Peeponics vertrekt vanuit hetzelfde idee als aquaponics: planten laten groeien in water (iets wat ik in Londen voor het eerst met eigen ogen heb gezien – klik hier voor mijn bericht hierover). In het geval van peeponics werk je alleen niet met water, maar met, wait for it, urine.

In de serre experimenteert men met peeponics en op het terras kan je met mooi weer een glaasje drinken.

In de serre experimenteert men met peeponics en op het terras kan je met mooi weer een glaasje drinken.

Op het internet vind je hier en daar wat informatie over hoe dit systeem werkt en iedereen heeft zijn eigen manier om ermee aan de slag te gaan. Dodo wil via de peeponicsmethode chilipepers en kruiden kweken.

Een beetje verderop is een ander experiment bezig, alweer met menselijke uitwerpselen. Niet dat de Dodomensen een vreemde fixatie hebben, het gaat hen vooral om het werken met gesloten kringlopen, ook wel cradle to cradle genoemd. Volgens dit principe is afval voedsel, alle gebruikte materialen zouden na hun leven in het ene product, nuttig kunnen worden ingezet in een ander product.

De experimenteerhoek

De experimenteerhoek

Op dit moment test men de grond en de planten na gebruik van deze ‘organische meststoffen’. Zolang niet bewezen is dat alles veilig is, wordt de opbrengst nog niet voor consumptie gebruikt.

De experimenten zijn maar een deel van het project. Het hart van ‘Draaitafel’ ligt in de serre en café waar regelmatig lezingen, concerten, workshops en – het zou Finland niet zijn – saunasessies georganiseerd worden. Het sleutelwoord is ‘duurzaamheid’. Zo organiseert men binnenkort een workshop rond het bouwen van windmolens en vinden er deze zomer elke vrijdag discussieavonden plaats rond duurzame energie.

Het project is bijna helemaal zelfvoorzienend en haalt zijn opbrengst uit het café, de winkel en lezingen. Er is een betaalde kracht (de kok) en voor de rest leunt het project bijna volledig op vrijwilligers. Op dit moment is men op zoek naar een ‘dakboer’ die daklandbouw wil opstarten in de stad. Maar zoals Jaakko het stelt: iedereen wil wel duurzame landbouw, maar niemand wil boer zijn. Kandidaten mogen zich evenwel melden via etunimi.sukunimi@dodo.org.

Advertenties

Airbezen: de resultaten

De resultaten van het Airbezenproject zijn binnen! Voor wie het nu in Keulen hoort donderen: in maart en april was ik een van de 700 vrijwilligers die een aardbeienplantje verzorgde in het kader van een groot onderzoek naar fijn stof in de stad. Daarover schreef ik deze blogpost.

De affiche van de campagne

De affiche van de campagne.

De Universiteit Antwerpen analyseerde de afgelopen maand alle staaltjes en lanceerde deze week haar rapport. De belangrijkste – maar misschien niet geheel onverwachte – conclusie is dat verkeer een directe invloed heeft op het fijn stof in de stad. Verkeersarme straten scoren veel lager op fijn stof dan drukke verkeersassen.

Wat ik wel een beetje verrassend vond: wie binnen de Ring woont, is niet meer blootgesteld aan verkeersvervuiling dan wie in de districten woont.

Klik op de kaart om ze in een groter formaat te bekijken.

Klik op de kaart om ze in een groter formaat te bekijken.

En ook leuk om te weten: mijn staaltje heeft de groene kleur gekregen, wat betekent dat het nog niet zo slecht gesteld is met het fijn stof in onze straat. Een straat met eenrichtingsverkeer, dat verklaart natuurlijk veel.

Meer info over het project en de resultaten kan je vinden op de website van Universiteit Antwerpen.

Tuin in de stad Helsinki

Het was de afgelopen dagen stil op deze blog. Ik zat namelijk op een goei wei, zoals ze dat hier zeggen. En onder ‘wei’ mag je Finland verstaan. Naast drie dagen midzomernacht vieren in een zomerhuisje op het Finse platteland, struinde ik ook enkele dagen rond in de hoofdstad. En zette ik naar goede gewoonte mijn groene bril op.

Finland alleen associëren met sneeuw en koude doet het land tekort. Finse zomers kunnen heel zwoel en zonnig zijn. Kunnen, inderdaad. Want net nu scheen het de koudste midzomerweek sinds jaren te zijn. De dag voordat ik aankwam, sneeuwde het nota bene. Of hoe clichés toch meer waarheid bevatten dan je denkt.

Maar ach, ik liet de koude niet aan mijn hart komen en verwarmde me niet alleen in de sauna, maar ook aan de gezellige en groene moestuintjes overal in de stad.

Een samentuin in de wijk Arabiaranta.

Een samentuin in de wijk Arabiaranta.

De meeste inwoners van Helsinki wonen in appartementen, met of zonder balkon of (meestal gedeelde) tuin. Op veel open plekken in de stad zie je dan ook moestuinbakken opduiken.

In Finland doen ze sowieso niet echt aan streng afgegrensde tuinen. Zelfs huizen delen vaak een tuin met de buren of zetten hoogstens een natuurlijke omheining van wat struiken en bomen. Van draadafsluitingen en strak geschoren hagen hebben ze nog nooit gehoord – of waarschijnlijker: geen interesse in.

Huizen met tuin in de wijk Vallila.

Huizen met tuin in de wijk Vallila.

De overgang tussen tuin en berm, bos of park is over het algemeen nogal flou (amai, dit wordt een Vlaams postje). Da zien ik geire!

En zowel in de tuinen als op andere groene plekken in de stad vind je lupines. De blauwe zeeën langs de kant van de weg zijn prachtig, maar helaas verdringt de lupine andere inheemse planten.

Lupine en duizendblad

Lupine en duizendblad

En dan te bedenken dat de plant voor geen meter in mijn eigen tuin wil groeien…

Binnenkort vertel ik nog over een boeiend stadslandbouwproject in Helsinki, maar voorlopig moeten jullie het hiermee doen.

Oh, en ik bundelde trouwens de blogartikels over mijn vorige groene citytrips hier. Ik wens iedereen fijne zomermaanden!

Over de bloemetjes en de bijtjes

Dat bijen het de laatste jaren erg moeilijk hebben, weet je waarschijnlijk wel. De massale sterfte onder de bijen treft ook mensen. Zonder bijen geen fruit, katoen, koffie, … In sommige streken in China moeten de boeren nu al hun gewassen manueel bestuiven met een penseeltje.

Natuurpunt Antwerpen Stad organiseerde afgelopen weekend voor de vierde keer een bijenwandeling om mensen bewust te maken van het bijenprobleem en vooral om te laten zien wat we zelf kunnen doen voor de bij. Het is niet eenvoudig om de wandeling van drie uur en half in een blogpost samen te vatten, maar ik doe hier toch een poging.

Kattenstaart met hommel

Kattenstaart met hommel – ecologische berm

Natuurpunt pleit bij de groendienst van Stad Antwerpen om inheemse gewassen te gebruiken in de ecologische bermen en plantsoenen. De reden is simpel: sommige (solitaire) bijen herkennen bepaalde uitheemse planten niet als voedsel. De trambedingen aan het Museum van Schone Kunsten is een mooi bijvoorbeeld van zo’n berm. Je vindt er onder andere kattenstaart, wilde marjolein en duizendblad.

Sommige deelnemers vonden het resultaat maar rommelig. Ikzelf houd wel van wilde planten en feit is dat het stukje groen krioelde van de hommels en bijen.

Onder de deelnemers was ook een man aanwezig die bij de Groendienst van Antwerpen werkte. Hij vertelde dat tegen 2015 de stad alleen nog ecologische bestrijdingsmiddelen zal gebruiken – wat vooral neerkomt op het manueel verwijderen van onkruid. De grootste uitdaging is de bevolking, wist hij. Die zal moeten wennen aan meer onkruid in het straatbeeld…

Acaciaboom als geveltuin

Acaciaboom als geveltuin

De acaciaboom is het lievelingseten van veel bijen. Acaciahoning is ook veel vloeibaarder en versuikert minder dan andere honing.

Verder houden bijen voornamelijk van inheemse gewassen en planten met een eenvoudig bloemetje (in plaats van bijvoorbeeld de vaak gelaagde gecultiveerde soorten) waardoor ze de nectar gemakkelijk vinden.

Pottentuin in Sint-Andries

Pottentuin in Sint-Andries

In de wijk Sint-Andries zijn de buurtbewoners begonnen met geveltuinen en planten op straat. Uiteindelijk is de stad gevolgd en nu is de wijk een van de groenste van de stad.

De stadsimker

De stadsimker

Tijdens de bijenwandeling vertelde de stadsimker ons over het leven van de bijen. Een paar weetjes:

  • Sommige solitaire bijen eten maar van een soort plant en leven dus alleen tijdens de bloeiperiode van de plant.
  • Bijen vliegen ongeveer 3 kilometer ver op zoek naar nectar.
  • Er bestaan ongeveer 350 soorten bijen waarvan er rond de 125 soorten in België voorkomen.
  • De honingproductie in de stad ligt hoger dan op het platteland
  • De stad kan in vergelijking met het platteland meer bijenvolken per vierkante km aan
  • De stadshoning is minder vervuild dan deze op het platteland. In de stad zijn immers minder (of zelfs geen) pesticiden aanwezig. De vervuiling door auto’s en andere heeft zeer weinig invloed op de kwaliteit van de honing.

De producten van de stadsimker kan je onder andere kopen in de stadswinkel op de Grote Markt van Antwerpen.

Bijenhotel in Sint-Andries

Bijenhotel in Sint-Andries

Twee derde van de solitaire bijen bouwt zijn nest ondergronds, in het zand. De overige een derde kan je helpen met een bijenhotel. Een paar tips over hoe je dat aanpakt, vind je hier.

Ik ga er nu toch eens werk van maken…

Na hagel komt zonneschijn

Het had veel erger kunnen zijn. Dat zeiden we vandaag al een paar keer tegen elkaar, tegen onszelf, tegen de buren. Omdat het waar is natuurlijk. Maar ook om er troost uit te putten. Want hoewel het natuurlijk altijd erger kan, is de schade niet mis.

Hagel in juni, het blijft een vreemd spektakel. Veel tijd om te genieten van het natuurverschijnsel hadden we afgelopen nacht niet, te druk in de weer met dweilen en emmers. Naast heel wat schade aan ons dak, regenpijp, dakgoot en auto, was de ravage in de tuin ook niet klein.

Tijdens de storm...

Tijdens de storm…

Na de storm...

Na de storm…

Om je een idee te geven van hoe onze tuin er nog enkele dagen geleden uit zag, klik je hier.

Geen enkele plant is bespaard gebleven, al zijn de wilde wingerd, blauwe regen, oregano en rozemarijn er nog het beste vanaf gekomen. Van sommige planten blijft amper iets over. Bladeren zijn afgerukt, stengels geknapt. Geen enkele allium staat nog recht.

De allium giganteum

Allium giganteum

Onze vijgenboom. Je ziet op sommige plekken heel goed waar de hagelbollen zich door het blad heen boorden.

Onze vijgenboom. Je ziet op sommige plekken heel goed waar de hagelbollen zich door het blad heen boorden.

Groentje - 0 Dopluizen - 0 Hagelbui - 1

Groentje/Hortensia – 0
Dopluizen – 0
Hagelbui – 1

IMG_6461

Gelukkig hebben we fantastische buren. Reparatiemateriaal wordt vlotjes uitgewisseld en op dit moment staat een buurman op ons dak om er een zeil over te gooien. Daar krijg ik het warm van!

Zijn jullie de nacht heelhuids doorgekomen? Wij zijn nu druk in de weer met de voorbereidingen voor vannacht. Er is weer een hagelstorm voorspeld… Veel goede moed gewenst allemaal!

Op het eerste gezicht – juni 2014

Een nieuwe maand, een nieuwe foto van onze tuin. In vergelijking met begin vorige maand is alles veel kleurrijker. Ook de klimplanten doen goed hun best.

Onze tuin op 1 juni 2014

Onze tuin op 1 juni 2014

De hortensia houdt voorlopig nog stand tegen de invasie dopluizen, de vraag is hoe lang nog.

Er zijn enkele hangpotjes bijgekomen (links op de foto) om de typisch Belgische omheining – betonplaten, jawel – op te fleuren.

De Allium aflatunense  ‘Purple sensation’ is uitgebloeid terwijl de Allium giganteum eindelijk zijn kleuren laat zien.

Allium giganteum

Allium giganteum

Mijn favoriete allium blijft toch de Allium christophii met zijn paarse sterbloemen.

Onze tuin zag er zo uit de voorbije mei, april, maart, februari, januari, december, november, oktober, september, augustus en juli.

En dan ga ik er nu ene drinken op mijn honderdste blogpost. En op het goede weer. En ik vind nog wel een paar redenen.

Schol!