Stadsboerderij Antwerpen

Vorig jaar ging boer Karl van de kinderboerderij in Antwerpen op pensioen en zocht de stad een nieuwe uitbater. Die kogel is nu door de spreekwoordelijke kerk: de voormalige
kinderboerderij wordt een ecologische stadsboerderij.

Greenmarx, het bedrijf dat de erfpachtrechten heeft gekregen, wil er een rendabele coöperatie van maken. En omdat een coöperatie niet werkt zonder coöperanten stellen ze de komende dagen hun project voor op verschillende locaties in Antwerpen.

Terwijl de regen en wind lelijk huishielden in de straten, zat ik gisteren met nog drie andere geïnteresseerden in een warm koffiehuis te luisteren naar het verhaal van de mensen achter het project.

Vlnr: Greet, Bram, Lise en Pieter

De enthousiaste ploeg achter de stadsboerderij.

De stadsboerderij werkt volgens het principe van de korte keten: de verkoop gebeurt rechtstreeks van boer aan consument. Dat heeft zo zijn voordelen: de boer krijgt een eerlijke prijs voor zijn producten en de consument weet waar zijn groenten vandaan komen. Vanuit ecologisch standpunt vind ik het ook mooi dat er zo heel wat kilometers uitgespaard worden.

Boer Bram gaat voor ecologische teelt, met respect voor natuur en dier. Geen  bestrijdingsmiddelen – biologisch of niet, wel combinatieteelt, gesloten kringlopen en verrijking in plaats van uitputting van de bodem.

De boerderij werkt als een een coöperatieve vennootschap (CVBA). Dit betekent dat er van de consument ook een engagement gevraagd wordt. Greenmarx doet nu niet voor niets de Ronde van Antwerpen: ze zoeken coöperanten die aandelen willen kopen en zich inschrijven voor wekelijkse groentepakketten. Op die manier kan de boerderij groeien naar een echte stadsboerderij die naast groenten en fruit ook zuivelproducten en vlees kan leveren.

Maar niet alleen het boeren op zich is voor hen belangrijk. De initiatiefnemers engageren zich om de educatieve en sociale functie van de kinderboerderij in ere te houden. Bedoeling is om van de stadsboerderij een plek te maken waar men kan uitwisselen, ontmoeten en feesten.

stadsboerderij1

Ik ben alvast overtuigd van de waarde van dit initiatief. Stadslandbouw is nodig – niet alleen vanuit ecologisch standpunt – en de manier waarop Greenmarx dit wil aanpakken, kan ik alleen maar toejuichen.

Ook interesse? Er bestaat een website en Facebookpagina met daarop de details van de volgende infomomenten.

Advertenties

Aardappels kweken in zakken: deel I

Moestuinieren is geen exacte wetenschap. Dat merkte ik nog maar eens bij het kweken van aardappels. De ene keer lees je bijvoorbeeld dat je de pootaardappels 5 cm diep moet begraven, de andere bron zegt 10 cm. Ik geef hieronder het verslag hoe ik het heb aangepakt, met als opmerking dat je het natuurlijk gewoon zelf een keer moet proberen.

STAP 1

Koop pootaardappelen. Ja duh, hoor ik je denken. Toch is het belangrijk om hier bij stil te staan, want er zijn echt veel soorten aardappels te koop. Om te beginnen, kan je kiezen tussen vroege, halfvroege of late aardappels. Omdat de ruimte in de stad vaak beperkt is, kies je best voor vroege soorten die je sneller kan oogsten. Zo kan je daarna nog andere groenten zaaien.

Ontkiemde pootaardappel

Ontkiemde pootaardappel

Ik kocht pootaardappels van het ras Gloria, op aanraden van de kweker die het een prima ras vindt voor beginners. Na ongeveer 100 dagen zijn ze klaar om te oogsten.

STAP 2

Laat de pootaardappelen ontkiemen. Dat doe je door ze op een stuk karton te leggen op een lichte, niet te warme plaats. Temperaturen rond 10°C schijnen ideaal te zijn. Bij ons was het iets kouder, waardoor het een (klein) beetje langer duurde voordat de aardappels ontkiemd waren. Na ongeveer 3-4 weken zijn ze klaar om te planten.

STAP 3

Plant de pootaardappels. Omdat ik graag flexibel werk met de beperkte ruimte in onze tuin, plantte ik ze in zakken van 40 liter. Zo kan ik de zakken gemakkelijk verplaatsen in en uit de zon en de koude. Ik gebruikte lege zakken potgrond, maar je kan bijvoorbeeld ook puinzakken gebruiken.

aardappels kweken

De zakken zijn bedekt met groeifolie (plastic met gaten).

Ik knipte een paar gaatjes in de bodem van de zak en vulde deze eerst met een laag kleikorrels voor een goede afwatering. Rol de zakken op en doe er een laag potgrond in van ongeveer 20 cm dik. Per zak gingen er twee pootaardappels in die ik ongeveer 5 cm diep stopte.

Omdat het nog maart is en het af en toe flink koud kan zijn, bedekte ik de zak met groeifolie. De groeifolie verdwijnt pas als de eerste scheutjes bovenkomen.

Wordt vervolgd…

Guerrilla gardening in Brugge

Het is leuk en soms een beetje gênant om toe te geven dat je vooroordelen over een bepaalde plek totaal niet kloppen. Zo had ik bij Brugge nooit verwacht om een guerrilla garden in een ruïne tegen te komen… En wat voor tuin!

De ‘Pottenmakersgarde’ ligt op nummer 18 van de Pottenmakerstraat, niet zo ver van de stadsschouwburg. Ooit moet dit gebouw zo’n typisch Brugs huisje geweest zijn. Een paar jaar geleden kon een buurtbewoner de bouwval niet meer aanzien en besloot de ruïne om te toveren tot een fantastische pottentuin.

brugge3Een ketting in de deuropening verspert de weg. Achteraf kwam ik te weten dat je er eigenlijk wel binnen mag om de achterste kamer te bekijken. Binnenkomen doe je alleen op eigen risico omdat de binnenmuur niet echt stabiel meer is.

pottenmakerstraatMaar vanuit de deuropening krijg je ook al een goed beeld van de pottentuin. Er staat onder andere lievevrouwebedstro, absintalsem,  rode venkel, valeriaan, smeerwortel,…

Hoewel de ruïne geen dak heeft, is het gebrek aan zonlicht een uitdaging voor de tuin. Vooral de achterste kamer heeft het moeilijk.

brugge2Die tegelvloer! Ik vind dit echt een van de charmantste tuinprojecten in een stad die ik al ooit gezien heb. Of hoe je van een stadskanker een trekpleister voor bijen én tuinliefhebbers kan maken…

Meer leuke stadstuinprojecten uit bijvoorbeeld Parijs, Londen of Helsinki vind je op de pagina ‘Het gras is groener’.

Tuin in de stad Brugge

Afgelopen weekend moest ik toevallig in Brugge zijn. Hoewel het natuurlijk nog vroeg in het seizoen is, leek het mij een prima gelegenheid om op zoek te gaan naar groen in de stad.

brugge stadstuin

Hoe cool moet het zijn om een tuin aan het water te hebben! De nieuwsgierige toeristen moet je er dan wel bijnemen…

Het werd een echt blitzbezoek, veel te kort om bijvoorbeeld naar de moestuinen in het Begijnhof te gaan kijken of de tuin van het Grootseminarie. Wel zag ik een fantastische guerrilla garden in de Pottenmakerstraat, waar ik binnenkort meer over zal vertellen.

Een andere interessante tuin is de permacultuurtuin op basis van bioponische systemen. Jaja, een mondvol en ik moest het ook twee keer vragen.

In de Weggeefwinkel komt geen geld aan te pas - tenzij voor een vrije bijdrage.

In de Weggeefwinkel komt geen geld aan te pas – tenzij voor een vrije bijdrage.

De tuin is onderdeel van de Weggeefwinkel in de Hoefijzerlaan. Ik had geluk, want de winkel is maar een keer per maand een halve dag open en toevallig net op het moment dat ik een kijkje wilde nemen.

De winkel en tuin worden volledig beheerd door vrijwilligers van Project W2 die het gebouw van de sociale huisvestingsmaatschappij te leen kregen. Een win-winsituatie, aldus een vrijwilliger, want nu wordt de tuin netjes onderhouden en verkrot het gebouw niet verder.

In een permacultuur wordt er veel gemulcht en niets weggegooid. Van restjes knoflook uit de keuken komen nieuwe planten.

In een permacultuur wordt er veel gemulcht en niets weggegooid. Restjes knoflook uit de (volks)keuken gaan de grond in en worden nieuwe planten.

In de tuin experimenteren de vrijwilligers  met permacultuur: een manier van tuinieren die werkt met de veerkracht van een natuurlijk ecosysteem. Blogger Eeuwige Moes is hier trouwens al een tijdje mee bezig.

Tuinieren volgens bioponische systemen is tuinieren via het gesloten kringloopsysteem. Een beetje vergelijkbaar met het aquaponics systeem dat ik in Londen zag, alleen zijn vissen niet nodig. Ook is kunstmest uit den boze. De vrijwilligers willen alleen werken met veganistische bio-organische meststoffen. De oogst wordt verwerkt in de volkskeuken die elke maand in de Weggeefwinkel georganiseerd wordt.

De tuin is nog een beetje kaal aan het begin van het moestuinseizoen.

De tuin is nog een beetje kaal aan het begin van het moestuinseizoen.

Voor mij is het net iets te ver, maar voor mensen uit de buurt van Brugge heb ik volgende tip: op dinsdagavond 26 mei organiseert Vormingplus een wandeling rond stadslandbouw. De wandeling kadert in de De Hedendaagse Kunst en Architectuur Triënnale en loopt langs een aantal interessante stadsgroenprojecten, zoals een samentuin in het Guido Gezellemuseum of de moestuinen van de Hotelschool. Meer info hier!

Eerste lentedag in 4 beelden

Door het zachte winterweer voelden wij het hier al even kriebelen, maar vandaag is (eindelijk!) de lente officieel van start gegaan. Helaas was het een druilerige, koude eerste lentedag…Want de natuur trekt zich vanzelfsprekend geen fluit aan van zoiets als een kalender.

Wat ademt meer lente dan een bloempot vol blauwe druifjes?

Wat ademt meer lente dan een hangpot vol blauwe druifjes?

Onze hortensia heeft niet op de lente gewacht voor haar eerste knoppen.

Onze hortensia heeft niet op de lente gewacht voor haar eerste knoppen.

De vinca minor durft zelfs wat kleur in de tuin brengen.

De vinca minor durft zelfs wat kleur in de tuin brengen.

Dit belooft voor de frambozenoogst dit jaar.

Dit belooft voor de frambozenoogst dit jaar, mmm.

Hoe was jouw eerste lentedag?

Knipbeurt

Ons Hortense moest eens dringend naar de kapper. Voor een Hydrangea macrophylla zag ze er nog best goed uit – een beetje uitgroei, maar nog niet zo erg om in affronten te vallen bij de buren.

Een kleine verwenbeurt voor de hortensia.

Een kleine verwenbeurt voor de hortensia.

Kordaat zette ik er de schaar in. Net als vorig jaar knipte ik de dode uiteindes vakkundig tot een paar centimeter boven de nieuwe knoppen. Verdorde takken werden tot aan de grond gesnoeid. Uitgebloeide schermen waren er dit jaar niet, aangezien ons Hortense de hagelbui van juni nooit te boven is gekomen.

Onze hortensia staat er weer fier bij.

Onze hortensia staat er weer fier bij.

We roddelden wat over de plantuien die niet op hun plaats wilden blijven en over de kater van de buren die de winterslaap van ons Hortense schandelijk verstoorde. Als afsluiter kreeg ze nog een flink bad waar haar knoppen bijna van opensprongen. ’t Is een kapoen, die Hortense.

Slakkengang

De (naakt)slak is een van de meest verfoeide dieren onder tuiniers. De glibberige beesten knabbelen aan je (moestuin)planten totdat er in sommige gevallen niets meer over blijft (RIP hosta). Uiteraard heeft de slak zijn nut in de kringloop van je tuin, maar trop is te veel.

Een van de twee slakkenvallen in onze tuin.

Een van de twee slakkenvallen in onze tuin.

Om de slakkenpopulatie in je tuin onder controle te houden, is het nu het beste moment om in actie te schieten. Tegen het einde van deze maand legt een slakkenexemplaar namelijk gemiddeld 400 (!) eitjes. Drie weken later komen de eitjes uit en slechts twee maand later zijn ze al ‘volwassen’ genoeg om zelf voort te planten. Reken maar uit wat dat voor de slakkenbevolking in je tuin betekent…

Een tijdje geleden lijstte ik een paar tips op om slakken uit je tuin te weren en de populatie te verminderen. Nog steeds strooi ik af en toe ecologische slakkenkorrels en vandaag haalde ik een nieuw wapen boven: de slakkenval.

Het lief moest even slikken toen ik een flesje blonde Leffe opofferde aan de verdelging van de (naak)slak. Jammer dat slakken niet verzot zijn op pindakaas, koffie of iets anders smerig – insert smiley face here!

Schol!

Voorpret

Op zo’n prachtige dag als vandaag gooide ik mijn eerder gemaakte plannen overboord (wie gaat er nu badkamers poetsen en teksten redigeren als de zon eindelijk weer schijnt?) en dook ik met mijn vingers in de aarde. Een cadeautje aan mezelf voor Vrouwendag!

Het werd een dagje planten zaaien. Sommige gingen meteen de tuin in (ajuin, wortelen, warmoes en postelein), andere (peterselie, bieslook, tomaat, litchi tomaat en basilicum) zaaide ik voor in plantenbakjes die ik had verzameld.

Voorzaaien doe ik deze keer in plantenbakjes van vorige tuinaanwinsten.

Voorzaaien doe ik deze keer in plantenbakjes van vorige tuinaanwinsten.

Ik geef eerlijk toe dat ik geen krak ben in voorzaaien. Vorig jaar is het hopeloos mislukt, doordat ik een keer veel te veel water had gegeven en de hele boel langzaam beschimmelde.

Een warm en licht plekje vinden voor de zaailingen is in ons smalle rijhuis ook niet evident – het is hier kiezen tussen warmte of licht. Als rasechte Belg kies is voor het compromis: de eerste dagen vooral warmte en daarna licht licht licht!

Ach, we zien wel. Ik heb in ieder geval een fijne dag gehad buiten en de tuin is weer een stapje dichter bij de lente.

En hoe was jouw dag?

Moestuinieren in bakken

Jullie hebben nog een verslagje van de workshop ‘Tuinieren in de vierkantemetertuin’ van me te goed. Een paar tips die ik gisteren kreeg tijdens ‘Ecohuis zaait’ in Antwerpen:

De locatie

  • Zoek het zonnigste hoekje uit voor je moestuinbak. De meeste groenten hebben zes uur of meer zon nodig.
  • Zoek een locatie beschut tegen wind en vorst.
  • Je kan je bak ook op wielen zetten, zodat je hem kan verplaatsen naar een zonnige hoek of uit de regen (en hagel, hehe)
  • De meeste balkons kunnen 250 kg/m2 houden, let erop dat je bak het gewicht niet overschrijdt.

De moestuinbak

  • Maak hem maximum 120cm x 120 cm anders kan je er moeilijk bij (of minder groot als je kinderen meehelpen).
  • Maak hem minstens 40 cm hoog als je ook wortelgewassen en tomaten wil kweken.
  • Goede materialen voor je bak: onbehandeld hout, vlechtwerk, pvc. Niet zo goede materialen: multiplex, treinbiels, rubberbanden.
  • Als je de bak koopt, let goed op het hout: vaak is dit toch geïmpregneerd.
  • Alternatieven voor de moestuinbak: een oud bad, metserskuipen, puinzakken,… Wees creatief!
  • De buitenkant mag je behandelen tegen vocht, de binnenkant kan je beschermen met vijverfolie. Zorg wel voor een goede afwatering!
  • Zorg dat je bak waterpas staat (afwatering).
Vijverfolie in de moestuinbak.

Vijverfolie in de moestuinbak.

De inhoud

  • Staat je bak op een balkon of stenen of heeft het een bodem, leg dan eerst vijverfolie aan de binnenkant (zorg voor afwatering via een gat in het midden, het gat kan je bedekken met een beetje worteldoek). Gooi er dan een laag kleikorrels over en dan worteldoek. Nu kan je de bak vullen met grond.
  • Staat je bak op volle grond (en heeft het geen bodem), is worteldoek voldoende. Het water sijpelt weg via de bodem.
  • De voedingsbehoefte van de planten kan nogal eens verschillen. Meng je grond met 9/10 tuingrond en 1/10 compost als je alleen maar planten zet met weinig voedingsbehoefte (groenlof, bonen, look, erwt, uien, venkel en rode biet). Sla, roodlof en basilicum hebben een verhouding van 8/10 tuingrond en 2/10 compost nodig en planten als warmoes, ruccola, paprika, bloemkool houden van 7/10 tuingrond en 3/10 compost. Zet je deze planten door elkaar in dezelfde bak, moet je een compromis zoeken voor de grond en hongerige planten bijvoeding geven.
  • Strooi wit zand over de toplaag. Het wit zand aan de oppervlakte kan de weerkaatsing van de zon vergroten.
  • je kan ook mulchen tegen uitdroging en onkruid. Je legt dan bijvoorbeeld stro tussen de planten. Let op met mulch uit de winkel en kies niet voor uitheemse boomschors. Deze kan exotische schimmels meebrengen waar je planten niet tegen bestand zijn.

Zaaien

  • Meeldauw en andere schimmelziektes komen voor omdat planten te weinig ruimte krijgen. Zaai je planten niet te dicht tegen elkaar (of dun uit).
  • Zet ajuinen naast wortelen, ze houden elkaars vijanden weg.
  • Zaai 2x dieper dan je zaadje dik is.
  • Plant je zaailingen bij voorkeur bij bewolkt weer en giet ze de eerste week overmatig.
  • Zet geen planten uit dezelfde families bij elkaar (dus geen kolen naast elkaar) om ziektes tegen te gaan.
  • Oost-Indische kers, goudsbloem en kruiden beschermen de andere planten tegen ongedierte.
De bak wordt onderverdeeld in vakjes.

De bak wordt onderverdeeld in vakjes.

Verzorging

  • Sommige planten hebben meer voeding nodig dan anderen. Het is beter om hen voeding bij te geven via water. Via compost is moeilijk, omdat dit bij de eerste regenbui verspreidt naar de omliggende planten.
  • Een voorbeeld van voeding is percolaat (vloeibaar extraatje van het composteren). Dit verdun je met 9/10 eenheden water. Afhankelijk van de plant geef je dit wekelijks of minder frequent. De plant zal het wel vertellen, aldus de lesgever. (Maar ik spreek nog geen plants!)
  • Het is beter om ’s ochtends in een keer veel water te geven dan doorheen de dag een beetje. De grote geut water kan onmiddellijk de wortels bereiken.
  • Bij een hittegolf geef je ’s avonds een extra portie water.
  • Geef water aan de wortels, niet op de bladeren. (zeker niet bij tomaten, die houden daar helemaal niet van!)
  • Start je de bak na een jaar weer op, voeg er dan een laag compost aan toe. Wortels van vorige oogsten moet je niet verwijderen, dat vergaat wel.
  • Sneeuw is goed tegen het verzilten van je bak.
  • Na drie jaar moet je de grond verversen, omdat de kans op schimmelziektes en verzilting te groot is.

De workshopbegeleider benadrukte dat moestuinieren geen exacte wetenschap is, omdat het afhankelijk is van heel erg veel factoren. Proberen dus en zien wat wel en niet werkt! Wij gaan dit jaar een moestuinbak opstarten en ik zal er regelmatig updates over geven via deze blog.

Heb je zelf nog tips? Deel ze gerust met ons via de commentaarhoek.

Op het eerste gezicht: maart 2015

Weer een nieuwe maand, weer een nieuwe overzichtsfoto van onze tuin!

Onze tuin op 1 maart 2015

Onze tuin op 1 maart 2015

Wat is er ondertussen in onze tuin gebeurd? Wel, we hebben een poging gedaan om de (gatlelijke) betonplaten te verbergen met een hek van wilgentenen. Het resultaat mag er volgens ons wel zijn. Misschien dat ik er binnenkort wel eens een tutorial over schrijf, misschien ook niet, want het was eerlijk gezegd een poepsimpel klusje.

Zo goedkoop het was om de muren een make-over te geven, zo duur bleek het om het terras te laten aanleggen. Dat wordt Youtube-filmpjes bestuderen en zelf de handen uit de mouwen steken.

In other news: de klimhulp voor onze druif heeft het begeven waardoor we de plant ook moesten weghalen. Jammer, maar de buurman zal blij zijn dat de druif zijn tuin niet meer kan overnemen.

Een kleine terugblik: dit was onze tuin in februari en dit was ‘em vorig jaar in maart (wat een verschil tussen de hortensia toen en nu!)

Ik wens je een fijne start van het (moes)tuinseizoen!