Koffiegruis in de tuin

Word je ’s ochtends niet wakker zonder koffie? Of woon je zoals ik samen met een grootverbruiker van koffiebonen? Dan zit je misschien zonder het te weten op een kleine goudmijn. Niet koffie, maar koffiegruis is het nieuwe zwarte goud.

Plantenvoedsel

Koffiedrab is een uitstekende bodemverbeteraar. Er zit magnesium, fosfor, kalium en koper in. Een kubieke meter koffiegruis bevat ook ongeveer 5 kg stikstof, waarvan zo’n 0.1% in direct beschikbare vorm. De rest is opgesloten in de organische stof en moet door micro-organismen voor de planten worden vrijgemaakt. Daardoor is het ook een goede en trage meststof.

Het is extra goed voor planten die van een zure bodem houden. Ik strooi het bijvoorbeeld bij onze hortensia. Hoe zuurder de grond, hoe blauwer de bloemen worden.

koffiegruisCompost

De gemalen koffieresten zitten dus boordevol stikstof, ideaal voor je compostbak. Stikstof verhoogt namelijk de snelheid van compostering, zodat groenteafval sneller tot compost verwerkt wordt. Ook de wormen uit onze wormenbak schijnen er niet vies van te zijn. Misschien krijgen ze er een echte cafeïne kick van?

Afweermiddel

Je kan de koffieprut ook tussen je planten strooien om slakken, mieren en (sommige) katten mee weg te jagen. Slakken houden niet van de geur en zullen twee keer nadenken voor ze aan je planten beginnen. Mieren krijg je weg door koffiegruis op de mierenhoop te strooien. Als afweermiddel tegen katten heeft het wisselend succes bij ons. Sommige katten halen er letterlijk hun neus voor op. Uitproberen dus.

Scrub

En na het harde werk in de tuin kan je je handen weer schoon krijgen met een scrub van koffiegruis. Daarna voelen je handen zacht en ruiken ze naar koffie, mmm.

Paddenstoelen

Naar het schijnt kan je ook heel goed paddenstoelen kweken op koffiegruis. Daarvoor heb je natuurlijk net iets meer nodig dan de gemiddelde koffieslurper kan leveren. In Brussel en in Rotterdam zijn er twee heel toffe zwammenkwekerijen die ermee werken. Staat nog op mijn lijstje om het eens zelf te proberen.

Heb jij ervaring met koffiegruis in de tuin?

Advertenties

Boekrecensie: Moestuin in pot

Peter Bauwens is samen met zijn vrouw Kathelijne Thiers de drijvende kracht achter kwekerij De nieuwe tuin. Hun jarenlange ervaring pent hij regelmatig neer in moestuinboeken. Uitgeverij Lannoo bracht recent een herwerkte en uitgebreide versie uit van zijn boek ‘Moestuin in pot’ uit 2010. En nu was ik deze maand toevallig jarig…

moestuin-in-potVoor de stadstuinier zijn potten niet weg te denken. In de eerste plaats bieden ze een oplossing aan stadsmensen met alleen maar een balkon of terras. Maar ook wanneer je de grond niet vertrouwt of er te veel stenen in zitten, bieden potten een uitweg.

Persoonlijk vind ik het ook handig dat potten flexibel zijn. Geef je een feestje in je piepkleine stadstuin, dan versleep je de potten gewoon even naar een andere plek. En je kan de planten makkelijk in en uit de zon en regen plaatsen.

Kortom, ik moet niet meer overtuigd worden van het gemak van pottentuinen. Twijfel je zelf nog wel, lees dan maar de andere voordelen die Bauwens opsomt in zijn boek. Wedden dat je overtuigd geraakt?

Het boek bestaat uit korte hoofdstukken van een bladzijde, telkens geïllustreerd met een mooie foto of prent. In de eerste delen legt Bauwens onder andere uit welke potten je best kiest en welke potgrond erbij hoort, hoe je water geeft en welke plantencombinaties goed werken.

pot4

Vanaf pagina 47 bespreekt hij meer dan 40 gewassen die het goed doen in potten. Bauwens geeft voor elke plant wat kweektips mee, maar ook welke rassen het beter doen in potten, hoe groot je pot moet zijn, welke potgrond je nodig hebt, wanneer je begint te kweken en wat de moeilijkheidsgraad is.

Uiteraard komen klassiekers als sla, tomaten en aardbei aan bod, maar ook minder voor de hand liggende gewassen, zoals quinoa, oca en lampionbes. Om echt aan de slag te gaan, krijg je soms iets te weinig informatie, maar de plantenfiches werken heel inspirerend. Misschien binnenkort toch eens edamame proberen.

Meer boekrecensies vind je terug via deze link.

Uien kweken

Begin maart plantte ik voor het eerst (rode) uien in onze tuin. Ik deel graag wat kweektips met jullie.

Je kan uien zaaien, maar omdat de kweek van sommige uien twee jaar duurt, raad ik beginnelingen (zoals mezelf) aan om te vertrekken van plantuitjes.

De beste plantuitjes zijn ongeveer zo groot als een hazelnoot. Plantuitjes die groter zijn hebben de neiging om door te schieten. Eventueel kan je deze te grote plantuitjes bij elkaar zetten op een kleinere afstand in de rij en ze al in een jong stadium eten als sla-uitje.

Plant de uien niet op een plek waar eerder prei, look, sjalot, erwt, labboon, wortelen en aardappelen stonden. Tussen twee uienteelten moet je ook vijf tot zes jaar wachten. Zo vermijd je aantasting door aaltjes, vliegen en schimmels.

Katten vinden uien leuk speelgoed.

Katten vinden uien leuk speelgoed.

Leg de plantuitjes voor het poten een poosje in het water, zo wortelen ze sneller. Doe je dat niet (zoals ik) dan plannen ze een ontsnapping uit de grond. Je duwt de uitjes best stevig in de grond en zo diep dat er bijna niets meer van te zien is.

Ik merkte ook dat de buurtkatten het bijzonder leuk vonden om de uien op te graven. Een eerste poging om ze te weren met stokken die ik in de grond prikte, mislukte. De tweede poging waarbij ik koffiegruis strooide, had meer succes.

Het loof komt kijken.

Het loof komt kijken.

Uien hebben geen bemesting nodig. Meer nog, dat is volledig af te raden omdat dit de uienvlieg aantrekt. De plant heeft wel extra kalium nodig om de bolvorming te versnellen. Je kan bijvoorbeeld houtasse of patentkali strooien.

Om de uienvlieg te weren, kan je vliegengaas spannen en ze samen telen met wortelen. Ga niet schoffelen of hakken om het onkruid weg te halen, zo kan je de ui beschadigen en komt er een geur vrij die de uienvlieg aantrekt. Eens de grond goed opgewarmd is, kan je mulchen tegen het onkruid. Je legt dan bijvoorbeeld een dunnen laag gazonmaaisel of houtcompost rond de uienplantjes.

Hier moet dringend gewied worden.

Hier moet dringend gewied worden.

Uien kweken is een werk van lange adem, zelfs als je start met plantuien. Na zo’n zes maanden in de grond, valt het loof van de ui plat en zal het beginnen opdrogen. Wacht tot 2/3 van het loof afgestorven is. Dat is het teken dat je de ui mag oogsten. Bij vochtig weer oogst je best vroeg om schimmelinfecties te vermijden.

Ik ben benieuwd of ik deze zomer mijn eerste rode uien kan oogsten! Heb jij zelf nog tips, dan hoor ik het graag.

De eeuwige pluktuin

Een van mijn goede voornemens voor 2015 was wat actiever zijn in de samentuin bij mij om de hoek: de Verborgen Kloostertuin. Tot dusver was dat nog maar matig gelukt. Maar toen kwam er een oproep om zaden te gaan halen in De Eeuwige Pluktuin in Brasschaat.

De Eeuwige Pluktuin (wat een heerlijke naam) is de tuin van Hugo D’Hooghe. Naar stadse normen is zijn tuin gi-gan-tisch: met serres, een grote moestuinhoek, een kippenren en zelfs een stuk bos.

Een rondleiding in de tuin waar het hele jaar door wel iets te plukken valt.

Een rondleiding door Hugo (rechts) in de tuin waar het hele jaar door wel iets te plukken valt.

Hugo is lid van de Zadenwerkgroep van Velt en heeft de hand kunnen leggen op dozen vol zaden die gedoneerd werden door 123zaden. Hij mag de zaden weggeven aan projecten zonder winstbelang. In ruil voor zo veel zaden als je kan zaaien, vraagt hij wat hulp om de zaden te verpakken en categoriseren.

Dus karde ik samen een Samentuingenootje op een ochtend naar Hugo’s tuin waar we een paar uur lang zaden sorteerden. De garage van Hugo werd al snel omgetoverd tot een klein werkatelier waar een vijftiental mensen aan de slag gingen. Er waren mensen van Transitie Merksem, van de samentuin Kavka en zelfs een mevrouw uit Nederland die een moestuin wilde opstarten voor minderbedeelde gezinnen.

Met z'n allen zaden verpakken.

Met z’n allen zaden verpakken.

Sommige groenten krijgen toch de meest gekke namen. De topper was ‘paprika YOLO wonder’, waarvan we uiteraard wat zaden hebben meegenomen. Ben benieuwd hoe die eruit ziet. We waren vooral verzot op zaden van wat minder voor de hand liggende planten, zoals okra, tatsoi en pimpernel. Maar ook courgette-, bloemkool- en wortelzaden gingen mee.

Na het inpakken, kregen we van Hugo nog een rondleiding in zijn tuin. Als Velt-lid gebeurt alles op ecologische wijze en Hugo maakt er ook een sport van om zo veel mogelijk te recycleren. Of wat dacht je van deze kruiwagen?

Zelf ontworpen kruiwagen.

Zelf ontworpen kruiwagen.

Heb je ook een samentuin, vzw of weggeefwinkel met moestuin en ben je op zoek naar zaden? Neem dan contact op met Hugo via zadenwerkgroepvelt@gmail.com.

De Tondelier in Gent

In de Rabotwijk, op de site waar vroeger een gasfabriek stond, plant stad Gent een ambitieus project. Tondelier, zoals het project heet, zal een nieuwe stadswijk worden met verschillende soorten woningen: huizen met privétuin, appartementen; lofts en woon-werkwoningen.

tondelier gent

Het plan voor de wijk.

Naast zo’n vijfhondertal (!) woonplekken is er ook ruimte voorzien voor andere functies, zoals bijvoorbeeld een crèche, jeugd- en sportlokalen, kantoren en horeca. De 2,5 ha groenvoorzieningen omvatten onder meer 2 parken, een binnenpark en een uitbreiding van het Rabotpark.

Zo’n gigantisch project is natuurlijk niet klaar in 1 2 3. Volgens de planning zou het tegen 2024 afgerond moeten zijn. Ondertussen vervult het terrein al een paar functies: er is een voetbalveld, een speeltuin, een BMX-veldje, maar het grootste gedeelte is voorbehouden voor moestuiniers.

Moestuinieren in verhoogde bedden. Daarnaast zie je nog de originele fabrieksvloer.

Moestuinieren in verhoogde bedden. Daarnaast zie je nog de originele fabrieksvloer.

Omdat de fabrieksgrond vervuild is (onder andere met cyaniden en teer), wordt er getuinierd in verhoogde bedden. Er is ook een grote serre en zelfs een kippenren. De samentuin verloopt, alleszins voor zo ver ik kon zien, volgens het volkstuinprincipe: iedere tuinier heeft zijn eigen lapje grond.

Helaas moeten de volkstuintjes op termijn verdwijnen. Zolang de bouwwerken op hun stuk grond niet beginnen, mogen ze blijven, maar daarna verdwijnen ze onherroepelijk. Op inspraakmomenten met de stad is de nood aan moestuinplekken aangehaald en het gemeentebestuur bekijkt nu op welke locaties er volkstuinen kunnen komen. Hopelijk houden ze zich aan hun woord…

Een kippenren waar ook een paar konijnen rondlopen (of liggen).

Een kippenren waar ook een paar konijnen rondlopen (of liggen).

Het is knap van de stad om braakliggend terrein een voorlopige functie(s) te geven, dat geef ik best toe. Toch is dit ook weer een voorbeeld van hoe grond voor stadstuinieren vaak onder druk staat van projectontwikkelaars.

In een eerdere blogpost had ik het er ook al over: hoe bijvoorbeeld in New York tijdens de crisis in de jaren zeventig het moestuinieren een enorme opflakkering kende. Helaas moesten de meeste projecten plaats ruimen zodra de economie weer aanzwengelde en er weer gebouwd kon worden.

Hopelijk kunnen de tuiniers binnenkort toch ergens anders terecht. Tot dan is het zeker de moeite om eens een kijkje te nemen op de site. Vooral kinderen kunnen hun hartje ophalen in de grote speeltuin, denk ik.

Tuin in de stad Gent

Op een Goede Vrijdag wandelde ik rond in Gent, op zoek naar interessante stadslandbouwprojecten. Over de Stadstuin op Dok Zuid schreef ik eerder al een berichtje, maar iemand had me ook getipt om eens een kijkje te nemen in de Rabotwijk. Daar zou op een oud fabrieksterrein een groot moestuinproject lopen.

Soms moet een mens een beetje chance hebben. Terwijl ik verloren liep in de Rabotwijk – ergens een verkeerde afslag gemaakt – botste ik op een ander, charmante volkstuin: het Boerenhof.

Een poster aan de ingang legde uit dat hier vroeger garageboxen stonden. De stad Gent kocht het binnengebied aan en wil het gebied herontwikkelen. De plannen van de stad die momenteel op tafel liggen bestaan uit ‘een deel tuinuitbreiding, een gemeenschappelijke buurttuin en 24 parkeerplaatsen’, zo lees ik op deze site.

Naast een grote moestuin, was er ook een speelhoek.

Naast een grote moestuin, was er ook een grote speelhoek voor avontuurlijke kinderen.

En die extra parkeerplaatsen zint een aantal buurtbewoners niet. Zij houden het terrein liever helemaal groen.

Het terrein heeft veel potentieel en er is duidelijk al hard aan gewerkt om er een leuke plek voor te maken voor groot én klein. Achter de speelhoek, ligt er een moestuinhoek met bijenhotel. In het achterste stuk is de grond in percelen verdeeld, onder andere voor een bloemenweide.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Hoewel het terrein er begin april nogal kaal en verregend uitzag, kon ik me perfect voorstellen hoe op warmere dagen de buren bij elkaar komen om te tuinieren, praten en eten. En aan de foto’s op Facebook te zien, is er afgelopen week hard gewerkt. Ik ben benieuwd hoe het terrein zal evolueren en hoop (niet zo) stiekem dat het een groene oase mag blijven in de stad.

Omdat dit blogberichtje anders wat te lang wordt, houd ik het bezoek aan het groenproject op de fabriekssite voor morgen. Tot dan!

Inheemse plantenmarkt

Hoeveel inheemse planten staan er in jouw tuin? Als ik rondkijk, dan zie ik bijvoorbeeld vinca minor, campanula, bosaardbeien, bieslook en marjolein.

Onze Campanula trekt veel bijen aan.

Onze Campanula trekt veel bijen aan.

Volgens Natuurpunt is elke plant van hier tegelijk een ganse biotoop. Inheemse planten leven samen met veel meer micro-wezens dan wij voor mogelijk houden. Uitheemse planten daarentegen trekken veel minder organismen aan. De lokale organismen kunnen hen namelijk niet herkennen, eten, erin huizen of erop paren. Ze hebben er weinig of niks aan.

Om inheemse planten te promoten, organiseert Natuurpunt op 19 april een inheemse plantenmarkt in Antwerpen. Meer info vind je via deze link.

NAS_plantenmarkt_FB-EVENT

Voor mij gaat stadstuinieren ook over meer biodiversiteit in de stad brengen. Ik ga dus zeker even kijken en misschien vind ik er nog wel een of twee mooie varens voor het schaduwhoekje in onze tuin…

 

Tweejarig

Hipperdepip hoera! Exact twee jaar geleden zag deze blog het levenslicht. En ik heb er nog evenveel zin in als in het begin!

Dankzij deze blog heb ik leuke mensen ontmoet (virtueel en in het echt), leerde ik veel over (moes)tuinieren en ontdekte ik dat veel mensen in de stad erg creatief en enthousiast aan de slag gaan met groen in hun buurt.

Tamara teelt onder andere selder, uien en tomaten op haar daktuin.

Een moestuin op een dak.

Een paar weetjes:

  • Dit is het 153ste bericht op deze blog.
  • Ik kreeg tot nu toe meer dan 570 reacties.
  • Het hoogste aantal bezoekers op een dag was 160.

Top-3 van meest gelezen artikels:

  1. Duizend bommen en granaten
  2. Luis in de dop
  3. Boodschap in een fles

De meeste bezoekers kwamen via deze kanalen op de blog:

  1. zoekmachines
  2. muggenbeet.blogspot.be (Merci Ludo!)
  3. facebook

…en kwamen uit:

  1. België
  2. Nederland
  3. Verenigde Staten

Allez hup, we doen er hopelijk vlotjes nog eens een jaar bij. Een fijn tuinjaar gewenst!

De Stadstuin in Gent

‘Toerist?’ vraagt een man aan de bushalte me, terwijl hij naar mijn camera wijst.
‘Een beetje’, antwoord ik, want hoe vertel je dat je speciaal naar Gent bent gekomen om stadstuinprojecten te bezoeken? Je moet ook wel een beetje gek zijn om in de motregen op zoek te gaan naar samentuinen in de stad.

Gent is geen slechte plek voor stadstuiniers. In de Rabotwijk bijvoorbeeld schieten er interessante samentuinen uit de grond. Daarover vertel ik later nog wel wat meer. Vandaag neem ik jullie mee naar De Stadstuin, een leuk stadslandbouwproject, vlakbij het station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt op een dikke 5 minuten stappen van station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt geprangd tussen een grote baan en een dok.

De Stadstuin vind je op Dok Zuid, op een verloren stuk grond naast het water van het Achterdok. Sinds dit jaar wordt de stadstuin beheert als vzw. De ploeg vrijwilligers wil op de site aan de slag met stadslandbouw, bijvoorbeeld door workshops te geven over verticaal tuinieren en aquaponics.

Naast een moestuin is er ook een grote kippenren te vinden.

Naast een moestuin is er ook plaats voor kippen.

Gisteren lag het terrein er nog een beetje verlaten bij, maar daar komt op paasmaandag verandering in. Buurtbewoners kunnen dan een moestuinbak opstarten, een workshop ‘creatief tuinieren’ volgen of gewoon komen picknicken en cava slurpen. ’t Is dat ik die dag zelf al paasplannen heb, anders was ik graag nog eens langsgekomen.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Maar laat je vooral niet tegenhouden. Ze voorspellen trouwens meestal droog weer tussen de 8 en 10°C. Met een beetje geluk hebben ze de zon mee…

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.

Op het eerste gezicht: april 2015

Elke eerste dag van de maand neem ik een overzichtsfoto van onze stadstuin.

Onze tuin op 1 april 2015.

Onze tuin op 1 april 2015.

De overvloedige regen in maart heeft de tuin deugd gedaan: de hortensia begint weer op een struik te lijken en ook de campanula links onderaan heeft de winterslaap uit zijn blaadjes geschud.

Vinca minor of kleine maagdenpalm

Vinca minor of kleine maagdenpalm

Voor kleur in de tuin zorgen de twee kleine maagdenpalmplantjes (wat een tongbreker) en de hangpotjes.

Het kruidenhoekje

Het kruidenhoekje

De meeste kruiden, behalve de basilicum en de koriander, lijken de winter overleefd te hebben. Binnenkort zet ik daar wat voorgezaaide peterselie en basilicum bij.

Deze maand zal ik hopelijk kunnen starten met het moestuinhoekje. De bonen-, courgette- en spinaziezaden liggen al klaar!

April is trouwens de beste maand om de stad te bombarderen met zaadbommen. Twee jaar geleden schreef ik er deze tutorial over. Misschien moet ik binnenkort nog eens wat vrienden optrommelen…

Zo zag onze tuin er vorige maand nog uit en zo vorig jaar in april. Laat ons hopen dat we in april iets meer van de tuin kunnen genieten dan afgelopen maand…