De grote stadstuin van Olivier

Een hele tijd geleden mocht ik een kijkje nemen in de grote tuin van Olivier in Gent. Olivier tuiniert, net als zijn grote voorbeeld Frank Anrijs, met de natuur mee en niet tegen de natuur in.

1In Oliviers tuin vertaalt zich dat in weelderige borders waar zonnehoed, rabarber, leibomen, sla en dropplanten vrolijk door elkaar groeien. ‘’Omdat de plaats in een stadstuin beperkt is, maak ik geen onderscheid tussen moes- en siertuin. Ik kies daarom voor planten die zowel een streling voor het oog zijn als lekker’’, zegt Olivier.

Toch is Oliviers tuin alles behalve een bescheiden stadstuin. ‘’Ik heb het geluk gehad om een stuk grond achter onze tuin te kunnen bijhuren. Er was 20 jaar niets met het terrein gebeurd en het stond er vol braamstruiken, akkerwinde en kweekgras. Het koste me best wat werk om er een speelweide en moestuin van te maken.’’

Vrij spel voor Indische loopeenden

De speelweide is het territorium van de kinderen, de kippen en de Indische loopeenden. ‘’Mijn kinderen zijn nog geen echte tuiniers, maar genieten wel van onze tuin. Ze voetballen er en in de zomer kamperen ze er met hun vrienden. Omdat de kippen geen hok hebben, is het elke keer zoeken naar de eieren. Gelukkig vinden de kinderen dat heel leuk.’’

IMG_1278

Van slakken heeft Olivier geen last. ‘’Dankzij onze loopeenden krijgen die beestjes geen kans in onze tuin. Ze eten nauwelijks van mijn planten, behalve van de snijbiet die ik speciaal voor hen teel. We geven ze alleen extra voedsel tijdens de wintermaanden.’’

In een hoekje in de moestuin legde Olivier een vijvertje aan. ‘’Zeg maar eendenbad. Het stuk tuin achter het huis is voor de dieren meestal verboden terrein, om de twee waterpartijen daar te sparen.’’

Vaste planten in de moestuin

In zijn moestuinhoek kweekt Olivier onder andere komkommerkruid, zeekool, tomaten, prei, rabarber, Turkse racketsla en bessen. ‘’Ik merkte al snel dat ik eigenlijk een luie tuinier ben die graag de natuur zijn werk laat doen, ook in de moestuin’’, zegt Olivier.

IMG_1294

Zijn gewassen laat Olivier uitzaaien, hij bindt niets op en dieft niet. De moestuin is voor hem geen opbrengsttuin: ‘‘Ik geniet veel meer van de planten te zien groeien en bloeien dan van ze op te eten. Ik houd van schoonheid. Ik oogst vaak niet omdat ik de planten te mooi vind.

De laatste jaren ga ik vooral op zoek naar vaste planten voor mijn moestuin. Turkse racketsla bijvoorbeeld. Deze vaste plant kan heel goed tegen droogte en bloeit erg mooi.

Een andere favoriet is de Russische smeerwortel. Een geweldige plant die zijn mineralen heel diep uit de bodem haalt. Daardoor is het perfecte mulch voor mijn andere planten. Russische smeerwortel woekert niet en is ook heel mooi als sierplant.

Ook zeekool zou iedereen in de moestuin moeten hebben. Het is gemakkelijk om te vermeerderen en droogtebestendig. Ik houd van de donkerpaarse bloemen en de bladeren die doorheen het jaar van kleur veranderen.’’

Zaaien volgens de fenologische kalender

Zijn planten zaait Olivier zelf. ‘’In tuincentra zijn planten vaak bespoten met insecticide. Zaaien is best eenvoudig. In het najaar zaai ik bijvoorbeeld zonnehoed (echinacea) en dropplant, dat zijn planten waarvan de zaden in de grond moeten bevriezen voordat ze ontkiemen in het voorjaar.’’

20190804_113948

Olivier zaait nooit voor. ‘’Het is gemakkelijker om rechtstreeks in de grond te zaaien. En dan moet je ook geen stekjes afharden of zo. Ik ben trouwens geen fan van zaaikalenders. Om te weten wanneer ik moet zaaien, maak ik gebruik van de fenologische kalender. Die zegt dat je naar de tekenen in je tuin moet kijken. Elke lente is anders en verschilt ook van tuin tot tuin. Als de paardenbloem uitkomt, is het bijvoorbeeld tijd om wortelen te zaaien. Als de primula’s na de winter boven komen, kan je met spinazie en sla beginnen.’’

’s Nachts van je tuin leren

‘’Ik geniet vooral van mijn tuin. Ik loop er heel vaak in rond en zie hoe de planten groeien. Daar leer ik uit. Per week ben ik maximum een uur in mijn tuin bezig. Ik grijp maar zelden in. Zo zie ik soms hoe planten het, ondanks de regels, toch goed doen. Rabarber bijvoorbeeld heeft heel veel water nodig en plant je dus best niet onder een boom. Bij ons gaat dat desondanks wel goed, waarschijnlijk omdat de plant naast onze vijver staat.

IMG_1285

Ik kan trouwens iedere tuinier aanraden om ook eens ’s nachts in je tuin rond te lopen. Zo leer je veel, bijvoorbeeld over wie er aan de planten knabbelt. Ik ontdekte dat ik een plaag heb van oorwormen. Ik zag ze met duizenden tegelijk zich tegoed doen aan de courgetteplant. Als ik het niet met eigen ogen gezien had, zou ik slakken de schuld hebben gegeven. Oorwormen zijn op zich wel een meerwaarde voor de tuin, omdat ze bladluizen opeten. Omdat er hier geen bladluizen zijn, hebben ze zich op mijn planten gestort.’’

Kikkers en mosselen in de vijver

Hoewel hij een waterput heeft en ruimte zat voor watertonnen, geeft Olivier uit principe geen water aan de planten. ‘Dat gebeurt in de natuur ook niet. Door goed de bodem te bedekken en voor droogteminnende planten te kiezen, blijft mijn tuin er ook tijdens een hittegolf goed uitzien.

2

Toch ben ik dol op water. In de borders achter ons huis heb ik twee siervijvers gezet: eentje in de border en eentje in een grote ton. Er zijn ondertussen ook padden gekomen en zelfs een keer een reiger.  In onze vijvers zitten een aantal zoetwatermosselen die het water zuiveren. Deze mosselen kunnen wel 30 jaar oud worden. Samen met een pomp volstaat dat om de vijvers schoon te houden.’’

Deze tekst verscheen eerder in het magazine Stadstuinieren 2020-01.

3 workshops voor de tuinier

Dat de lente in zicht komt, dat zie je niet alleen aan de eerste bolgewassen die komen piepen. Het workshopaanbod voor de tuinier komt ook stilaan op gang. Ik zet hier 3 interessante workshops op een rij.

Tuin met vijvertje

Workshop ‘bloemen zaaien, hoe doe je dat?’

Welke bloemen, hoe zaaien, welke goedkope of gratis hulpmiddelen gebruiken en wanneer is het beste tijdstip? Dat leer je tijdens deze workshop op zaterdag 29 februari om 10u of 14u aan de oostvleugel van het kasteel Rivierenhof, Parkweg in 2100 Deurne. De workshop duurt 2 uur en is gratis. Vooraf reserveren is verplicht.

Workshop Start to moestuin

Op 8 maart kom je meer te weten over verschillende soorten tuinen, tuinieren en je maakt je eigen moestuinplan. Je kan kiezen tussen de voormiddagsessie van 10 tot 12.30 uur of de namiddagsessie van 14 tot 16.30 uur. Plaats van het gebeuren: Kinderboerderij Rivierenhof, Parkweg, Deurne (omgeving Rozentuin). Vooraf inschrijven verplicht, deelname is gratis.

Workshop rozen snoeien

In het Provinciaal Groendomein Vrijbroekpark groeien meer dan 1000 rozenvariëteiten. De ideale plek voor een workshop over rozen snoeien. Na een korte theoretische uitleg ga je zelf aan de slag. Breng zeker je snoeischaar en handschoenen mee! De workshop kan je volgen op 2 momenten: vrijdag 13 maart of zondag 15 maart, van 14.30u tot 17u. Gratis deelname, inschrijven is verplicht.

Veel plezier dit (moes)tuinseizoen!

Samenaankoop witloofwortels

Bericht aan alle witlovers! Voor het derde jaar op rij kan je via Noordlof je witloofwortels aankopen. Je kan ervoor kiezen om de witloof thuis te kweken (aan 30 cent per wortel) of in de kelder van Fundament in Antwerpen-Noord (aan 40 cent per wortel).

11-07-witloof-3

Bestellen kan nog tot en met 26 februari. Ophalen kan op zaterdag 29 februari tussen 17 en 20u of zondag 1 maart tussen 11 en 12u in de Sint-Amanduskerk van Antwerpen 2060, aan de zij-ingang (Sint-Amandusstraat).

Koos je ervoor om de witloof ter plaatse te kweken, dan kan je op die momenten meteen aan de slag!

Voor wie nog een groentje is op het gebied van witloof, organiseert Noordlof de workshop aan op 29 februari om 17u in de kerk. In dit filmpje krijg je ook al tips om met de wortels aan de slag te gaan.

6 tips voor startende samentuinen

Tijdens de wintermaanden vallen de tuintaken grotendeels stil. Behalve wanneer je een samentuin wil opstarten! Dan is er altijd genoeg te doen: medetuiniers en een locatie zoeken, tuinplannen maken, buurtbewoners informeren…

De Tuin van Zorro, een samentuin in Mechelen

In het voorjaar sprak ik met Hilde en Rita, twee ervaren samentuinierders uit de Tuin van Zorro in Mechelen. Zij gaven een aantal gouden tips voor startende samentuinen:

Zie het niet te groots. Volgens Hilde en Rita is het heel verleidelijk om heel veel mensen te ronselen voor je samentuin. Toch houden zij hun ledenaantal liever op maximum 10. Zo lopen de tuiniers elkaar niet in de weg en heeft iedereen iets om handen in de tuin.

Begin met makkelijke gewassen. Goede oogsten werken motiverend. Begin dus met sla en courgette, daarmee gaat het bijna nooit mis. Bloemkool kan je later nog proberen.

Let it go! Laat dingen los om ergernis te vermijden. Je werkt samen met een groep mensen dus het is belangrijk om goed overeen te komen en je niet druk te maken over kleine dingen.

Maak goede afspraken over de verdeling van de oogst. In de Tuin van Zorro gaat de verdeling van de opbrengst vanzelf. De oogst verzamelt men tijdens de tuinmomenten op een plek. Iedereen neemt dan wat hij of zij nodig heeft. Men houdt geen score bij over wie hoe vaak geweest is en hoeveel oogst hij of zij mag meenemen. Om wrevel te vermijden, kan je best vooraf goede afspraken maken.

Volg af en toe een moestuincursus om de basisprincipes van het tuinieren onder de knie te krijgen. Zo til je je moestuinvaardigheden wat sneller tot een hoger niveau!

Plaats zeker een picknicktafel! In de Tuin van Zorro kweekt men het groepsgevoel aan de picknicktafel. Men babbelt en borrelt er en is volgens Hilde en Rita het geheim achter het succes van hun samentuin.

En als bonus nog deze tip: heel opvallend vond ik de omgang van de samentuinierders met hun buren. Bij de opstart informeerden ze hen over hun plannen en ze nodigen ook regelmatig de buurt uit voor een bezoekje. Ze nemen klachten (bijvoorbeeld over een tak die over een omheining hangt) serieus. Daardoor hebben ze een goede band met hun buren die op hun beurt een oogje in het zeil houden wanneer de tuiniers er zelf niet zijn of hen water geven die keer toen hun regenvaten uitgeput waren.

Veel succes met jullie eigen samentuin!

Dit blogbericht is een herwerking van een artikel dat ik voor het magazine Stadstuinieren (2019-03) schreef. Een nieuwe editie ligt vanaf deze week in de krantenwinkel.

Ecotuindagen van Velt

Joepie, we mogen binnenkort weer gaan rondneuzen in andermans tuin! Meer dan 200 tuinen zetten hun deuren open tijdens het eerste weekend van juni tijdens de Ecotuindagen van Velt.

IMG_8166

Veerle van herboristerie Helianthus toont smalle weegbree.

Een aanrader is bijvoorbeeld de kruidentuin Helianthus waar je een rondleiding krijgt van de herboriste. Het is een prachtige tuin met meer dan 350 soorten wilde inheemse planten en vergeten groente. Ik bezocht de tuin vorig jaar en heb er veel goede tips en weetjes aan overgehouden.

Adres: Helianthus, Brembosstraat 40, 1800 Vilvoord, België

Open op: zondag 2 juni, 10 – 17 u

 

De ecologische tuin van Tom Van Elst, beter bekend als De Fruitberg, zal ook de moeite zijn. Tom vertelt met veel plezier over zijn bloemenweide, vlindertuin, fruitbomen, bessenstruiken, schaduwtuin en vijver.

Adres: De Fruitberg, Sint-TruidenseSteenweg 394, 3300 Hakendover (Tienen), België

Open op: zondag 2 juni, 10 – 17 u

 

Natuurlijk zijn er verder nog een heleboel interessante en mooie tuinen te bewonderen. Stel zelf je lijstje samen via de lijst van deelnemende tuiniers op de website van Velt.

Veel plezier!

(on)Kruiden in de stad

Ook op straat in de stad groeit heel wat lekkers. Om stadsbewoners hierop attent te maken, laat Goele Leyder boodschappen achter op de stoep. “Ik ben 59, dus niet de typische, twintigjarige guerrillastrijdster”, stelt ze zichzelf al lachend voor.

(c) Goele Leyder

Goele studeert voor herboriste en besloot voor haar eindwerk aan de slag te gaan rond kruiden in de stad. “In de stad zie je heel veel kruiden, alleen vallen ze niet op”, zegt Goele. Dus trekt ze gewapend met krijtverf en een paar mallen de straat op. “Ik vraag natuurlijk vooraf even aan de bewoners of ik op hun stoep mag spuiten. Ik krijg eigenlijk alleen maar positieve reacties. En na een paar regenbuien is de boodschap verdwenen.”

De herboriste in opleiding gaat op zoek naar 6 soorten planten: paardenbloem, madeliefje, gehoornde klaverzuring, grote weegbree, vogelmuur en grote brandnetel. Bij de plantjes zet ze een webadres. “Ik vroeg Velt (Vereniging voor Ecologisch Tuinieren, nvdr) of ik op hun website wat informatie over deze plantjes mocht plaatsen. Er staat ook elke keer een receptje bij.”

Je kan Goele zelf aan het werk zien tijdens het Rozenfeest in Rivierenhof (een park in het Antwerpse district Deurne). Op 9 juni zal Goele er kruiden taggen, je laten proeven van paardenbloemgelei en recepten uitdelen op basis van de planten.

Ik wens haar veel succes met het afronden van haar studie!

Samen witloof kweken

Er zijn maar weinig groenten die ik niet lust en witloof is er daar een van. Misschien omdat ik als vegetariër witloof met hesp niet weet te appreciëren. Maar voor Antwerpse fans van witloof is er goed nieuws. Noordlof lanceert een groepsaankoop voor witloofwortels.

Witloof is naar het schijnt best gemakkelijk te kweken thuis. Je hebt een koele plek nodig, zoals een berging of kelder. Witloof heeft niet veel meer nodig dan wat tuingrond vermengd met goed verteerde compost of potgrond. Belangrijk is wel dat de grond luchtig is, zo groeien de wortels recht. Je plant de wortels best in een bak of emmer van minstens 25 cm. Die bakken dek je af met zwarte folie, zodat er geen licht komt aan de gewassen. Na ongeveer 4 weken kan je al oogsten.

Wil je de uitdaging eens aangaan? Bestel je witloofwortels dan voor 24 maart via deze link. Op dit moment is de prijs per wortel 2 cent. Afhankelijk van het aantal inschrijvingen kan die prijs nog dalen. Vanaf 30 maart kan je de wortels ophalen bij Fundament in de Van Kerckhovestraat in Antwerpen.

Heb je geen bruikbare kelder of andere koele plek, dan kan je ook gebruik maken van de kelder van Fundament. Je betaalt dan een klein bedrag voor de goede zorgen van vrijwilligers en voor de grond. Voor 10 wortels betaal je 1 euro, voor 10-30 wortels 2 euro en meer dan 30 wortels 3 euro. Elke zaterdagvoormiddag kan je de groei van je witloof komen opvolgen.

Wie weet eet je dan binnenkort je eigen witloofgratin of -soep. Smakelijk!

Vijgen na pasen

Eerlijk is eerlijk: onze moestuin was deze zomer niet veel soeps. Het was natuurlijk niet handig om in het heetst van de zomer op reis te gaan. Bij thuiskomst bleek meer dan de helft van onze moestuinplanten overleden.

De enkele tomatenplanten die de twee hittegolven overleefden, leverden een magere oogst op die dan nog eens geplunderd werd door vogels of muizen. Om maar te zeggen dat ik niet echt vrolijk werd van onze moestuin dit jaar.

IMG_8275.JPG

Deze kool overleefde de hitte en de duiven/slakken/rupsen ook niet

Gelukkig waren er toch ook enkele lichtpuntjes: aan het begin van de zomer konden we een maand lang de grootste frambozen ooit oogsten. Net wanneer de struik geen bessen meer gaf, nam de Japanse wijnbes het over. Heerlijk tuinsnoep!

En vandaag, als kers op een wat mislukte taart konden we onze eerste vijgen oogsten! Ok, het waren er maar 3, maar het waren de zoetste en lekkerste vijgen ooit. Wachten loont, want 5 jaar geleden zijn we begonnen met een ent van de vijgenboom van mijn zus. Vorig jaar kwamen er voor het eerst vruchten aan die nooit rijp werden. Dit jaar dus eindelijk prijs!

vijg2.jpg

Er hangen nog heel wat vruchtjes aan de boom, dus we duimen dat deze nog groter en rijper mogen worden voordat de vorst komt.

vijg3

Hoe merk je trouwens dat een vijg rijp is? Als het steeltje wat begint door te hangen.

En volgend jaar proberen we het natuurlijk opnieuw met die moestuin.

Het Laatste Huis

Tijdens de Ecotuindagen van Velt het afgelopen weekend bezocht ik drie tuinen: een privé tuin, een kruidentuin van een herboriste en een volkstuinencomplex. Het verslag van de stadstuin van Dirk kan je hier lezen en over de kruidentuin van Veerle hier. Rest mij nog het volkstuinencomplex in Mechelen.

Volkstuinencomplex op de grens met Zemst

Het Laatste Huis is geen slecht gekozen naam voor het domein dat nog net in Mechelen ligt. In theorie dan, want de omgeving is allerminst stedelijk te noemen. De hoeve stamt uit het gezegende jaar 1700 en was lange tijd zowel een landbouw- als veeteeltbedrijf. Nu is de grond opgedeeld in volkstuinen waar mensen ecologisch tuinieren of zelfs full blown permacultuur gaan.

Zomers tuinplezier

Voor de rondleiding op het terrein waren we te laat, en eerlijk gezegd ook niet meer in de stemming. Het geïmproviseerde terras onder de bomen trok ons op dat moment meer aan. Terwijl ons zoontje zich amuseerde met de volksspelen en vooral met een grote emmer water, aten wij aardbeien uit de tuin.

Op ontdekkingstocht in de tuin.

Nadien ondernamen we nog op eigen houtje een excursie op het domein. Toch wel heerlijk om zo’n tuin door de ogen van een tweejarige te bekijken. De gevallen (onrijpe) appeltjes blijken plots schatten die mama goed moet bewaren. Met de konijnen worden hele gesprekken aangeknoopt. En eindelijk eens een gelegenheid om te tonen hoe aardbeien groeien (nee, dit jaar heb ik ze niet zelf in de tuin staan…)

Er valt wel een en ander te ontdekken.

Je kan verjaardagsfeestjes vieren op het terrein en het blotevoetenpad ontdekken. Meer info via Theoslachmuylders@hotmail.com of 015 41 66 06 (ze zijn websiteloos).

Een medicinale kruidentuin

Tijdens de Ecotuindagen van Velt het afgelopen weekend bezocht ik drie tuinen: een privé tuin, een kruidentuin van een herboriste en een volkstuinencomplex. Het verslag van de stadstuin van Dirk kan je hier lezen. Nu vertel ik graag over mijn bezoek aan de kruidentuin van Veerle, aan de rand van Vilvoorde, naast velden, paardenweien en de iets minder idyllische E19.

Wild en weelderig, precies zoals ik mijn tuinen graag heb.

In de kruidentuin Helianthus komt de lijfspreuk van veel ecologische tuiniers tot leven: onkruid bestaat niet. Onkruid is eigenlijk een plant die op een plaats staat waar je dat liever niet hebt. Zo sprak Veerle met veel liefde over heermoes en zevenblad, planten die menig tuiniers tot wanhoop drijven.

Zelfs distels zijn eetbaar (al zijn ze niet allemaal lekker)

Veerle’s tip: eet ze op! Van gedroogde heermoes zet je thee of laat je meekoken in de soep. De plant zit tjokvol mineralen en is goed tegen gewrichtspijn en reumaklachten. Van zevenblad maak je smakelijke pesto en de geurige bloemen zet je in een vaas.

Een prachtig stukje fauna op een venkelplant.

Toen Veerle met de tuin begon, was ze net afgestudeerd als herboriste. Elke plant kreeg zijn plekje in de tuin en het naambordje maakte het plaatje compleet. Maar planten gaan en staan waar ze willen, aldus Veerle. Vijftien jaar later zijn de borders een prachtig samenspel van alle mogelijke planten.

Planten communiceren met elkaar, aldus Veerle.

In een border staan deze planten bijvoorbeeld broederlijk naast elkaar: kaardenbol, helleborus, vingerhoedskruid, akelei, citroenmelisse, venkel… Allemaal planten die er spontaan zijn opgekomen. Het enige wat Veerle doet, is sommige verstikkende planten in toom houden, zoals hagewinde.

Veerle toont smalle weegbree.

Volgens Veerle zijn er trouwens 2 planten die zowel mensen als dieren als vaste waarde in hun dieet moeten opnemen: paardenbloem en smalle weegbree. Je kan beide planten in de salade doen. Smalle weegbree is bijvoorbeeld ontstekingswerend en goed voor de huid.

Note to self: ik moet dringend ook eens wat guitige beelden voor onze tuin vinden.

Met andere planten moet je wat voorzichtiger zijn. Iedereen weet dat je niet te veel salie mag eten, maar ook met peterselie moet je vanwege de apiole* oppassen, zeker wanneer je zwanger bent. Salie is net als de absintalsem wel een geweldig nuttige plant in de border, omdat het thionehoudend* is en daarmee andere planten gezond houdt.

Eenjarige bloemen zaait Veerle bij, maar het gros van de tuin bestaat uit vaste planten of planten die zichzelf uitzaaien.

(*Deze termen zijn voor mij verder ook Chinees, want eerlijk gezegd was chemie mijn slechtste vak op school vroeger.)

In deze tuin met meer dan 200 medicinale planten zijn er regelmatig workshops en je kan altijd langskomen op afspraak. Kijk op de website voor meer informatie.