Blindentuin in Hof van Leysen

De buurtbewoners van het Hof van Leysen, een sympathiek park in Antwerpen, nemen sinds september vorig jaar de verwaarloosde blindentuin onder handen. Ik ging een kijkje nemen, nieuwsgierig naar het werk dat er tot nu toe verzet is.

De blindentuin is nu een samentuin voor de buurt

De blindentuin werd eind jaren zeventig aangelegd door de provincie Antwerpen. Het concept was op zich goed: een tuin in hoge bakken met metalen leuningen waarmee blinden en slechtzienden zich konden laten leiden. Er stond (en staat) zelfs een plattegrond in braille. In de tuin groeiden vooral planten die lekker geurden of fijn aanvoelden.

Het oude infobord in braille staat er nog.

De locatie was ook niet zo slecht gekozen: aan de overkant van het park ligt een instituut voor vrouwen met een visuele handicap. Zij kunnen er al meer dan 40 jaar terecht voor opleidingen en woonondersteuning.

Toch raakte de blindentuin al snel in verval. De provincie was heel enthousiast toen buurtbewoners vorig jaar besloten om de tuin aan te pakken. Met de steun van de burgerbegroting en de provincie vernieuwden vrijwilligers uit de buurt de vermolmde moestuinbakken en plantten ze bessenstruiken, kruiden, bloemen en groenten.

Ongeveer de helft van de bakken moest vernieuwd worden.

De grootste uitdaging voor de samentuin is naar eigen zeggen de spelende kinderen in het park. Naast de tuin ligt een speeltuin en de kinderen rennen ook graag tussen de moestuinbakken. Dat is natuurlijk nog niet zo erg, vervelender is dat ze soms ook in de bakken klauteren, planten vertrappelen en ze kaal plukken. Om dit tegen te gaan, maken enkele kinderen pictogrammen om op te hangen in de tuin en staat er een infobord voor de ouders.

Vrijwilligers voor de samentuin zijn nog steeds welkom. Via deze facebookpagina blijf je op de hoogte van werkdagen in de tuin. De tuiniers plannen daarnaast ook activiteiten zoals een picknick of een filmavond over ecologie voor de buurt.

Weer een mooie aanwinst voor de buurt!

Onze stadstuin in april

Het is al een hele tijd geleden dat ik jullie nog een blik gunde in onze stadstuin. Bij deze!

Het meest genieten we op dit moment van onze blauwe regen. Nog nooit had onze klimplant zo veel bloemen. De geur alleen al vind ik heerlijk.

De geranium staat weer prachtig en lokt heel wat hommels en bijtjes.

De hosta’s hebben de slakken min of meer overleefd en ook de campanula kleurt de tuin frisgroen. De eerste meiklokjes laten hun schattige witte bloemen zien.

Daarentegen hebben de blauwe druifjes hun beste periode achter de rug. Het is fijn dat deze plant de tuin zo mooi blauw kleurt in het vroege voorjaar en de bijen ervan kunnen eten wanneer er verder nog weinig nectar te vinden is. Van de andere kant weet ik niet goed wat doen na de bloeiperiode, wanneer de planten er wat mistroostig bij staan. Iemand een tip?

In onze moestuinbak staan voorlopig twee kleine plantjes: een bloemkool en een broccoli. De slakken zijn ook hier gepasseerd, maar de schade valt al bij al nog mee. Verder probeer ik de moed bij elkaar te rapen om er dit seizoen nog iets van te maken, want de moestuinbak is nu vooral een kattenbak. Niet zo motiverend…

Wordt vervolgd…

Bewaren

Tuin van gangsta gardener bedreigd

’s Werelds bekendste gangsta gardener moet zijn levenswerk stopzetten. Ron Finley werd beroemd door zijn inspirerende TED talk over zijn guerrillatuinen in Los Angeles. Finley woont naar eigen zeggen in een ‘voedselgevangenis’. In zijn wijk, South Central, zijn verse groenten en fruit schaars goed voor de buurtbewoners. Hij begon daarom te moestuinieren in ‘verloren ruimtes’: wegbermen, verwaarloosde bouwgrond en slecht onderhouden parken.

Ron Finley vertelt gepassioneerd over zijn guerrilla gardening.

Zelf zag hij het moestuinieren als een manier om de buurt mooier te maken en de lokale bevolking kennis te laten maken met gezond voedsel. Belangrijk in een buurt waar drive-throughs meer slachtoffers maken dan drive-by’s. (Finley staat bekend om zijn sappige quotes)

Voor zijn guerrillatuinen kreeg hij regelmatig boetes totdat de gemeente uiteindelijk de regels veranderde en tuinieren op stadsgrond onder bepaalde voorwaarden legaal maakte. Maar nu staat Finley voor zijn grootste uitdaging tot nu toe.

Een guerrilla garden van Finley in een wegberm.

Helaas voor Finley is de buurt de laatste jaren aantrekkelijk geworden voor de middenklasse en dus ook projectontwikkelaars. Gentrificatie heet zoiets. Heel zuur voor de lokale bewoners die al jaren smeekten om investeringen vanuit de stad om hun wijk leefbaarder te maken. Nu er overal hippe koffiebars opduiken, mag een van de mooiste projecten voor de buurt oprotten.

In Finleys tuin groeien bananenbomen, courgettes, tomaten en bessenstruiken.

Het stuk grond dat hij sinds 2010 huurde en omtoverde tot een groen paradijs is namelijk onlangs verkocht. De nieuwe eigenaars willen erop bouwen. Als Finley zijn tuin wil redden, moet hij tegen volgende week met 500.000 dollar over de brug komen. Goede deal voor de projectontwikkelaars die zelf $379.003 neertelden voor de grond.

Finley geeft zich vooralsnog niet gewonnen. Zijn Go fund me-campagne bracht tot dusver iets meer dan 390.000 dollar op. Het begint erom te spannen dus…

Update 8 april: Na meer dan twee maanden campagnevoeren heeft Finley zijn doel bereikt. Hij gaat nu met de hulp van advocaten bekijken of hij de grond kan kopen.

Bewaren

Inheemse plantenmarkt 2017

Natuurpunt organiseert voor de derde keer een inheemse plantenmarkt in Antwerpen. Nieuw vanaf dit jaar is dat je er ook autochtoon plantengoed kan kopen.

Het verschil? Soorten kunnen dan wel inheems zijn (dus van nature in onze streek voorkomen) maar het plantmateriaal dat je van zo’n soort in de winkel koopt kan afkomstig zijn van een andere streek in de wereld (bijvoorbeeld een Vlier die men in de Kaukasus is gaan halen). Deze planten zijn dan evengoed niet aangepast aan onze lokale omstandigheden.

Autochtone planten daarentegen groeien hier al duizenden jaren en zijn daardoor aangepast aan de lokale bodem- en klimaatcondities.

De bloemen en bladeren van daslook zijn heel lekker in een salade (en je ademt stinkt niet achteraf, ha!)

Wilde asperge, daslook, tongvaren, wilde cichorei…Met een keuze uit zo’n 80 soorten is de plantenmarkt een echte aanrader. Als je voor 31 maart besteld, krijg je 10% korting.

Praktisch:

Inheemse plantenmarkt Antwerpen op 30 april van 10u tot 17u, op het plein aan de Kloosterstraat en Goedehoopstraat, 2000 Antwerpen. Planten bestellen en meer informatie via www.wilderisbeter.be.

Experimenteren op het dak

Vorig jaar interviewde ik stadsboer Bram Stessel over zijn nieuwe project op het dak van een oude industriële site in hartje Antwerpen, vlakbij het Groen Kwartier. Sinds begin vorig jaar experimenteert hij er met moestuinieren op strobalen.

strobaal-daktuin2-c-bie-van-giel

De keuze voor strobalen was niet toevallig. Omdat het dak niet overal verstevigd is, moest Bram op zoek naar alternatieven voor de moestuinbak. Strobalen wegen de helft minder dan een traditionele moestuinbak. Extra handig dat je bij een strobaal zowel groenten boven als langs de zijkant kan kweken. Een enorme plaatsbesparing!

Het afgelopen jaar experimenteerde Bram met bemesting en verschillende gewassen. Hij testte  zo’n vijftig groentevariëteiten: van roze aardappelen over paarse bonen tot amarantkoren. Hij merkte bijvoorbeeld dat vooral koolplanten het goed doen aan de zijkant van de balen, omdat ze iets minder zon nodig hebben.

De meeste planten deden het ondanks de hevige regenval afgelopen voorjaar toch goed. Dat komt omdat strobalen goed draineren. Handig bij Belgische zomers, maar bij droog weer moet je wel veel water geven.  Op het dak is er sowieso meer wind en zon waardoor de balen nog sneller uitdrogen.

strobaal-daktuin-c-bie-van-giel

De teelt op strobalen is in het begin heel intensief. Via toevoeging van stikstof breng je het composteerproces in de strobaal op gang. De temperaturen in de strobaal lopen op tot 40°C. Eens de temperatuur weer daalt, is het stro klaar voor de moestuin.

Als stikstof gebruikt Bram onder andere koffievliesjes, een afvalproduct dat hij ophaalt bij de Antwerpse koffiebranderij St Michel. De koffieresten houden voeding vast en helpen bij het composteren. Uit recent onderzoek blijkt ook dat het helpt om insecten te weren.

De meeste gewassen kweekt Bram op in de serre op het dak. Alleen wanneer hij met gewassen werkt waarvan je de zaailingen niet kan verplanten (wortels bijvoorbeeld) zaait hij de zaden in de compostlaag bovenop de strobaal.

Na een jaar experimenteren start Bram nu met de tweede fase van zijn dakakker: workshops organiseren en buurtbewoners betrekken. Op 7 maart is er een eerste infomoment voor toekomstige dakboeren. Volgende week zaterdag kan je er een workshop volgen over telen op strobalen. Om op de hoogte te blijven van het interessante aanbod, kan je de Facebookpagina van PAKT volgen.

Moestuin in de stad: update II

De bedoeling was om elke maand een update te geven van onze moestuinhoek, maar dat ben ik in mei gladweg vergeten. Tijd voor een inhaalbeweging!

De eerste oogsten zijn al achter de kiezen. Bescheiden oogsten, dat wel. We hebben dit jaar meer dan anders last van slakken en rupsen, maar daarmee zijn we niet de enige, als ik de moestuinpagina’s op Facebook mag geloven…

En sowieso moet je je verwachtingen wat bijstellen als je tuiniert in een beperkte ruimte. Daarom smaakt onze oogst eens zo lekker natuurlijk! Onze opbrengst tot dusver:

spitskoolDit was wat er overbleef van onze spitskool, nadat we de aangevreten bladeren weghaalden. Smaakte wel lekker pittig in het stoofpotje.

tuinbonenDit was zo’n beetje de volledige opbrengst van onze tuinbonenplant. Ik had eigenlijk nog nooit tuinbonen gegeten en vond ze best lekker (in boter gestoofd met wat aardappels en ajuin). Volgend jaar zet ik misschien wat meer planten.

framboosWat de frambozenopbrengst betreft mogen we dit jaar zeker niet klagen! Bijna niet te geloven dat we vorig jaar zo veel moeite hebben gedaan om de bessen te beschermen tegen de vogels. Nu hangen er zo veel strosjes aan onze struik dat we er zeker van zijn dat we ons buikje rond kunnen eten, ook al komen de vogels een spreekwoordelijk graantje meepikken. Ik pluk bijna elke dag voor het ontbijt een handvol rijpe frambozen – smaakt goed bij mijn dagelijkse portie muesli.

Helaas zijn er ook wat gewassen mislukt: de erwtenplantjes hebben helaas te veel afgezien: eerst zijn ze vertrappeld door de katten, daarna knabbelden de slakken en rupsen eraan waardoor dat we er amper twee of drie peultjes van hebben kunnen plukken. Boehoe.

Ook onze bloemkool en broccoli zijn slakken- en rupsenvoer dit jaar. Dat betekent weer wat meer vlinders in de tuin dit jaar, zeker? Ik laat de planten in ieder geval staan zodat de kleine vreetzakjes tenminste van de andere planten in de tuin blijven. En het heeft wel wat, zo’n doorgeschoten broccoli.

Het is nog een beetje afwachten wat de tomaten zullen doen. Ik kijk ook nog uit naar de eerste Japanse wijnbessen van het jaar! Heb jij al iets kunnen oogsten?

Tuin zonder pesticiden

Velt is deze week een campagne gestart om tegen 2020 alle pesticiden (voor particulier gebruik) uit de winkelrekken te krijgen. Een goede timing, want deze week zou de Europese Commissie stemmen over een verlenging van het gebruik van de glyfosaat, een bestanddeel dat je bijvoorbeeld terugvindt in de ondertussen beruchte onkruidverdelger RoundUp.

Vandaag bleek dat de Europese Commissie de beslissing heeft uitgesteld, omdat er geen meerderheid gevonden is. België zou trouwens voor een verlenging gestemd hebben…Dikke duim omlaag!

Een braakliggend terrein vol heermoes en klaprozen - mooi toch?

Een braakliggend terrein vol heermoes en klaprozen – mooi toch?

Pesticiden worden gelinkt aan hormoonverstoring, wat leidt tot obesitas, verminderde vruchtbaarheid en zelfs autisme, en verontreinigen de waterbodem. Terwijl er genoeg alternatieven zijn om met onkruid en plagen om te gaan.

Eerst en vooral: chillax! Alle planten en dieren hebben hun nut en wat onkruid is voor de een is een lekkere of mooie plant voor de ander.

Ik geef toe dat ik het soms wel moeilijk heb met slakkenvraat of bladluizen. Gelukkig bestaan er nog veel middeltjes waar geen gif bij komt kijken. Check deze tips tegen slakken bijvoorbeeld.

Een rups op de bloemkool (foto van vorig jaar)

Een rups op de bloemkool (foto van vorig jaar)

Ongewenste planten komen vooral boven op plekken waar de aarde bloot ligt. Zorg voor bodembedekkers (maagdenpalm of bosaardbeitjes zijn bijvoorbeeld leuk) of bedek de grond met organisch materiaal of karton (ook wel mulchen genoemd).

Tuinier jij al gifvrij? Vergeet dan niet om de oppervlakte van je tuin in te voeren op de campagnewebsite van Velt. Het is de bedoeling om ecologische tuinen in Vlaanderen en Nederland in kaart te brengen. Mijn bescheiden tuintje van 24m² is er al bij geteld.

Moestuin in de stad: update I

Vorig jaar begon ik zo rond half februari met voorzaaien en plantenschema’s opstellen. Dit jaar kostte het me drie (!) dagen om onze hortensiastruik te snoeien. Niet dat het zo veel werk was, nee. Het blijkt gewoon dat de tijd razendsnel vooruitgaat met een klein spruitje in huis dat gevoed, verschoond en geknuffeld moet worden.

Mijn verwachtingen voor onze moestuin dit jaar zijn dus eerlijk gezegd niet erg hoog. Toch is het gelukt om al een en ander in onze moestuinbak te planten. Erwten, tuinbonen en bloemkool bijvoorbeeld. Waar ik dit jaar in het bijzonder naar uitkijk:

Crosne

crosne

Ook wel Japanse andoorn of Japanse aardappel genoemd. Vorig jaar kreeg ik een knolletje van Hugo, bezieler van de Eeuwige Pluktuin in Brasschaat. Crosne oogst je in het najaar, maar dat ben ik vorig jaar gladweg vergeten. Gelukkig is het gewas winterhard en in de pot waar ik het knolletje plantte, komen nu nieuwe scheuten op. Benieuwd wat dat gaat geven!

Erwten

Voorzaaien lukt me dit jaar niet, maar dat geeft niet als je vrienden met groene vingers hebt! Van een vriendin kreeg ik een aantal zaailingen van erwtenplantjes. Verse erwten, dat moet ongeveer het allerbeste zijn uit de moestuin. Hopelijk overleven de plantjes de wilde avonturen die de buurtkatten altijd in onze tuin schijnen te hebben.

Japanse wijnbes

japanse wijnbes

Als alles goed gaat (geen hagelstormen in juni, geen vogelinvasies – we houden een bos hout vast) kunnen we dit jaar genieten van Japanse wijnbessen. De Rubus phoenicolasius geeft lekker zoete bessen die niet in de winkel te verkrijgen zijn omdat je ze na het oogsten snel moet opeten. En toevallig zijn ze super lekker!

Waar kijk jij naar uit dit moestuinjaar?

Jaaroverzicht deel II

De eindejaarsperiode is het ideale moment voor een korte terugblik op het afgelopen (moes)tuin- en blogjaar. In het eerste deel kon je lezen over mijn ervaringen met onze moestuin. In dit deel neem ik je mee naar de leukste stadstuinprojecten die ik in 2015 leerde kennen.

De mooiste

De meest charmante stadstuin was deze ‘guerrilla garden’ in Brugge. Buurtbewoners toverden een bouwvallig Brugs huisje om tot een schattige pottentuin. Daarmee heeft het Venetië van het Noorden er een trekpleister bij.

pottenmakerstraat

Een aparte pottentuin in Brugge

De lekkerste

In het voorjaar gingen de mensen achter de vernieuwde Antwerpse stadsboerderij de boer op (heb je hem?) om coöperanten te zoeken. Overal in Antwerpen kan je wekelijks hun voedselpakketten afhalen. Geweldig project, maar voor ons onregelmatige leventje helaas niet flexibel genoeg.

Waar het lief en ik wel regelmatig gebruik van maken, is de Buurderij. Dit is een markt waar je groenten, maar ook soepen, fruitsappen, vlees en zelfs notenpasta’s kan kopen. Alle producten komen van lokale bedrijfjes. Je bestelt online wat je nodig hebt en haalt het op de afgesproken dag af. Handig!

De verste

In september gingen het lief en ik er nog even tussenuit, naar het verre Berlijn. Toevallig (of niet) een echte hemel voor stadstuiniers. Persoonlijke favoriet was Tempelhofer Park. I hartje Berlijn!

tempelhofer park

Creatieve stadstuiniers in Tempelhofer Park.

Maar ook deze dakmoestuin in Madrid, die ik in het voorjaar bezocht met een vriendin, was een van de hoogtepunten (ik ben op dreef!) dit jaar.

De duurzaamste

In Rotterdam gebeurde het dit jaar. Ik bezocht er verborgen tuinen en een groot stadslandbouwproject op een dak. Het meest memorabele was de fietstoer langs een heleboel permacultuurprojecten in de stad. Het enthousiasme van de gids werkte aanstekelijk en ik leerde geweldig veel bij over permacultuur.

Volgende week het laatste deel van het jaaroverzicht. Feest ze!

Jaaroverzicht deel I

De eindejaarsperiode is het ideale moment voor een korte terugblik op het afgelopen (moes)tuin- en blogjaar. In dit deel bekijk ik onze moestuin. Later deze week neem ik je mee naar de leukste stadstuinprojecten die ik in 2015 leerde kennen.

In een stadstuin zo klein als de onze, is het vooral de kunst om de ruimte zo goed mogelijk te benutten. Twee jaar geleden bouwden we al een klimrek voor groenten en dit jaar kwam er een moestuinbak op maat bij.

Onze moestuinbak in augustus

Onze moestuinbak in augustus

Tomaten

Er kon dus veel geëxperimenteerd worden met groenten! Zo testte ik de beste plek voor tomatenplanten uit. Net als de voorbije jaren kweekte ik een aantal tomaten in potten. Dit jaar zette ik er ook een paar in de moestuinbak.

Het verschil was enorm: de tomatenplanten in de bak deden het veel beter dan die in potten, ook al werden ze soms nat door de regen (in tegenstelling tot de planten in potten die ik bij elke regenbui binnenzette). Volgend jaar alleen nog maar tomaten in de bak.

Klimrek

Het klimrek werd ingepalmd door de olijfkomkommer. De plant deed het best goed, maar ik was niet kapot van de smaak van de vruchtjes. Niet voor herhaling vatbaar dus.

De olijfkomkommer is wel een mooie plant.

De olijfkomkommer is wel een mooie plant.

Misschien kan het klimrek volgend jaar gebruikt worden voor boontjes. Ik had ze nu in de bak gezet, maar ze klommen tot op het afdak van de buren. Oogsten werd zo een kleine acrobatieoefening.

Aardappelen en courgettes

Het meest tevreden was ik over onze aardappeloogst die we ik zakken kweekten. Een bescheiden oogst, dat wel, maar amper werk aan. Kweken in zakken is sowieso een aanrader voor stadstuiniers: ze nemen nauwelijks plek in en zijn gemakkelijk te verslepen wanneer je bijvoorbeeld een tuinfeestje geeft.

Onze aardappelplanten in zakken.

Onze aardappelplanten in zakken.

Het meest teleurstellende was de courgetteplant: hoewel hij uiteindelijk bijna de hele tuin inpalmde, bracht hij maar een eetbare vrucht voort. Ik denk dat het een combinatie was van te laat gezaaid en te weinig meststoffen. Volgend jaar opnieuw proberen.

Litchitomaat

En wie deze blog al wat langer volgt, weet: nooit of te nimmer komt er nog een litchitomaat in onze tuin.

De eerste vruchten van de litchitomaat.

De eerste vruchten van de litchitomaat.

Ik wens je lekkere en gezellige eindejaarsfeesten!