Plukplezier in Gent

Een treurmoerbei in een wegberm of de appelbomen op een rond punt. Wie weet dat je gratis fruit mag plukken op publiek domein? Niet veel mensen, want elk jaar rotten er tonnen fruit weg.

apple-3524113_960_720

Velt brengt daarom alle plukplekken in Gent in kaart. Op deze site vind je een link naar de digitale kaart met daarop alle stadsboomgaarden en plukplekken waar je gratis mag plukken. Dat zijn ondertussen meer dan 30 plekken met meer dan 360 bomen op publiek toegankelijke plekken of op semi-publieke plaatsen zoals ziekenhuizen, woonzorgcentra en scholen.

Het spreekt voor zich dat je in deze tijdens best de laatste maatregelen tegen Covid-19 volgt… Men vraagt daarnaast ook om de pluketiquette in acht te nemen:

  1. Pluk enkel fruit dat voldoende rijp is.
  2. Pluk op een hoffelijke manier. Pluk niet alles, zodat anderen er ook van kunnen genieten.
  3. Pluk enkel voor jezelf en niet om te verkopen.
  4. Draag zorg voor de bomen. Beschadig de bomen niet tijdens het plukken.
  5. Draag ook zorg voor jezelf. Neem geen risico door een ladder te gebruiken.
  6. Pluk. Geniet. Feest.

Over plukplekken inAntwerpen en Tilburg schreef ik eerder al.

 

6 tips voor startende samentuinen

Tijdens de wintermaanden vallen de tuintaken grotendeels stil. Behalve wanneer je een samentuin wil opstarten! Dan is er altijd genoeg te doen: medetuiniers en een locatie zoeken, tuinplannen maken, buurtbewoners informeren…

De Tuin van Zorro, een samentuin in Mechelen

In het voorjaar sprak ik met Hilde en Rita, twee ervaren samentuinierders uit de Tuin van Zorro in Mechelen. Zij gaven een aantal gouden tips voor startende samentuinen:

Zie het niet te groots. Volgens Hilde en Rita is het heel verleidelijk om heel veel mensen te ronselen voor je samentuin. Toch houden zij hun ledenaantal liever op maximum 10. Zo lopen de tuiniers elkaar niet in de weg en heeft iedereen iets om handen in de tuin.

Begin met makkelijke gewassen. Goede oogsten werken motiverend. Begin dus met sla en courgette, daarmee gaat het bijna nooit mis. Bloemkool kan je later nog proberen.

Let it go! Laat dingen los om ergernis te vermijden. Je werkt samen met een groep mensen dus het is belangrijk om goed overeen te komen en je niet druk te maken over kleine dingen.

Maak goede afspraken over de verdeling van de oogst. In de Tuin van Zorro gaat de verdeling van de opbrengst vanzelf. De oogst verzamelt men tijdens de tuinmomenten op een plek. Iedereen neemt dan wat hij of zij nodig heeft. Men houdt geen score bij over wie hoe vaak geweest is en hoeveel oogst hij of zij mag meenemen. Om wrevel te vermijden, kan je best vooraf goede afspraken maken.

Volg af en toe een moestuincursus om de basisprincipes van het tuinieren onder de knie te krijgen. Zo til je je moestuinvaardigheden wat sneller tot een hoger niveau!

Plaats zeker een picknicktafel! In de Tuin van Zorro kweekt men het groepsgevoel aan de picknicktafel. Men babbelt en borrelt er en is volgens Hilde en Rita het geheim achter het succes van hun samentuin.

En als bonus nog deze tip: heel opvallend vond ik de omgang van de samentuinierders met hun buren. Bij de opstart informeerden ze hen over hun plannen en ze nodigen ook regelmatig de buurt uit voor een bezoekje. Ze nemen klachten (bijvoorbeeld over een tak die over een omheining hangt) serieus. Daardoor hebben ze een goede band met hun buren die op hun beurt een oogje in het zeil houden wanneer de tuiniers er zelf niet zijn of hen water geven die keer toen hun regenvaten uitgeput waren.

Veel succes met jullie eigen samentuin!

Dit blogbericht is een herwerking van een artikel dat ik voor het magazine Stadstuinieren (2019-03) schreef. Een nieuwe editie ligt vanaf deze week in de krantenwinkel.

Samen witloof kweken

Er zijn maar weinig groenten die ik niet lust en witloof is er daar een van. Misschien omdat ik als vegetariër witloof met hesp niet weet te appreciëren. Maar voor Antwerpse fans van witloof is er goed nieuws. Noordlof lanceert een groepsaankoop voor witloofwortels.

Witloof is naar het schijnt best gemakkelijk te kweken thuis. Je hebt een koele plek nodig, zoals een berging of kelder. Witloof heeft niet veel meer nodig dan wat tuingrond vermengd met goed verteerde compost of potgrond. Belangrijk is wel dat de grond luchtig is, zo groeien de wortels recht. Je plant de wortels best in een bak of emmer van minstens 25 cm. Die bakken dek je af met zwarte folie, zodat er geen licht komt aan de gewassen. Na ongeveer 4 weken kan je al oogsten.

Wil je de uitdaging eens aangaan? Bestel je witloofwortels dan voor 24 maart via deze link. Op dit moment is de prijs per wortel 2 cent. Afhankelijk van het aantal inschrijvingen kan die prijs nog dalen. Vanaf 30 maart kan je de wortels ophalen bij Fundament in de Van Kerckhovestraat in Antwerpen.

Heb je geen bruikbare kelder of andere koele plek, dan kan je ook gebruik maken van de kelder van Fundament. Je betaalt dan een klein bedrag voor de goede zorgen van vrijwilligers en voor de grond. Voor 10 wortels betaal je 1 euro, voor 10-30 wortels 2 euro en meer dan 30 wortels 3 euro. Elke zaterdagvoormiddag kan je de groei van je witloof komen opvolgen.

Wie weet eet je dan binnenkort je eigen witloofgratin of -soep. Smakelijk!

Bioboerderij in een garage

Plezant om mensen te leren kennen die vol groene plannen zitten! Het is ondertussen bijna een jaar geleden dat ik Joachim alias de Mosman voor het eerst ontmoette.

Joachim beheerde toen de Mosfabriek, een uit de hand gelopen hobby. In een verwaarloosde serrecomplex kweekte hij mossen. Helaas moest hij kort daarna het domein verlaten, omdat er gebouwd zou worden. De zoektocht naar een nieuwe locatie loopt nog…

Joachim gaat de boer op met zijn oogst.

Maar ondertussen heeft de Mosman niet stilgezeten. Hij werkte mee aan onderzoek van Universiteit Antwerpen over de effecten van mos op de luchtkwaliteit en startte een nieuw project op: een paddenstoelenkwekerij!

In een garagebox in Deurne (Antwerpen) kweekt Joachim nu zwammen en paddenstoelen. Pad en Stoel is een CSA-boerderij. Dat betekent dat ze op ecologische manier aan landbouw doen en dat klanten vooraf een oogstaandeel betalen. In ruil daarvoor krijgen ze 2-wekelijks een pakket met 3 verschillende soorten zwammen en paddenstoelen.

Hoe schattig is dit?

De mos- en champignonman lanceert nu een Growfunding om zijn boerderij een vliegende start te geven. Voor 15 euro koop je bijvoorbeeld een kit om zelf zwammen te kweken. Voor 40 euro krijg je een eikenstam geënt met shiitakebroed waarvan je 4 tot 6 jaar lang vluchten kan oogsten.

Of je kan een abonnement aanschaffen. Voor 64 euro krijg je bijvoorbeeld een half jaar lang elke 2 weken 300 gram paddenstoelen.

Er zijn 3 soorten abonnementen.

Pad en Stoel opent binnenkort zelfs een extra kwekerij in Gent. Om het risico op een slechte oogst te verspreiden en om ook in Gent mensen lokaal te bedienen.

Zo tof allemaal. Ik ben benieuwd naar de toekomstige projecten van deze groene ondernemer!

(alle foto’s: (c) Joachim Sohie)

Antwerpen Tuinstad

Hoe kunnen we van Antwerpen een echte Tuinstad maken? Dat was de vraag op de commons assembly vandaag, een soort Staten-generaal waar Antwerpenaren ideeën konden uitwisselen om de stad te vergroenen.

Zo’n 30-tal mensen verzamelden op deze warme lentedag in een donker zaaltje van de internationale kunstencampus deSingel. Over engagement gesproken!

De bewoners van de Pieter Génardstraat bruisen van de ideeën!

In de voormiddag wisselden we verhalen en contacten uit. Elf groene initiatieven mochten hun werking uitleggen. Bram was er bijvoorbeeld, de boer van PAKT. Er was een delegatie van de Pieter Génardstraat, een van de drie tuinstraten, en bewoners van de wijk Sint-Andries die hun buurt klimaatrobuust maken. Afgevaardigden van Velt en Natuurpunt waren ook van de partij en ik mocht er mijn blog voorstellen.

Veel boeiende mensen bij elkaar! Ik deed in ieder geval een waslijst aan blogideeën op. Zo veel plekken in de stad die ik (nog) eens moet bezoeken.

In het zonnetje werkten we ideeën verder uit.

In de namiddag deden we een poging om een paar nieuwe ideeën uit te werken. Hoe je parkeerplaatsen (tijdelijk) kan omvormen tot groene speel- of ontmoetingszones bijvoorbeeld. Of hoe we Antwerpen als echte tuinstad kunnen profileren.

Sommige ideeën zullen nu worden ingediend als project bij de burgerbegroting. Via stad Antwerpen is er ruim 100.000 euro beschikbaar voor groen in de straten en meer dan 55.000 euro voor gemeenschapstuinen. Andere inwoners van het district mogen natuurlijk ook voorstellen indienen!

Er beweegt in ieder geval wat in Antwerpen rond vergroening. Wordt vervolgd op deze blog…

Op vakantie bij de boer

Een keer in mijn leven heb ik een all-in vakantie gedaan. Ik was 10 of 11 jaar en mocht met mijn oma op reis naar Benidorm. Daarvan herinner ik me vooral nog het zwembad, een gokautomaat waar ik elke dag een paar peseta’s mocht ingooien en de kermis op de dijk. Wat een fiesta was dat.

Maar wie toch liever wat avontuurlijker op reis gaat, kan eens kijken bij het aanbod van WWOOF, de Thomas Cook van de groene reiziger. Elk jaar trekken duizenden vrijwilligers de wereld in om hun vakantie door te brengen op een biologische boerderij. Het aanbod is heel divers: je kan thee plukken in Vietnam, bamboe kweken in Gambia, alpaca’s verzorgen in California of appelcider brouwen in Finland. In ruil voor 4-6 uur vrijwilligerswerk krijg je voedsel en onderdak (toch een beetje een all-in) en leer je bij over biologische landbouw, permacultuur en duurzaam leven.

Een vrijwilliger op boerderijvakantie in Vietnam.

WWOOF staat voor World Wide Opportunities on Organic Farms en werd in 1971 opgericht door de Britse Sue Coppard. Ondertussen zijn meer dan 12.000 biologische boeren bereid om hun gastvrijheid te ruilen voor hulp van vrijwilligers. Hoe lang je blijft, spreek je af met de boer. Sommige vrijwilligers blijven maar een weekend, anderen 6 maanden.

Op vakantie? Alpaca my koffer!

Zowel in Nederland als in België stellen meer dan 80 boerderijen hun deuren open voor vrijwilligers. Een overzicht daarvan vind je op deze websites: wwoofnetherlands.org (voor Nederland) en www.wwoof.be (voor België). Het wereldwijde aanbod vind je op deze site.

Heb jij ervaring met WWOOFing?

Inspiratiedag voor een groener Antwerpen

Het betonnen bos Antwerpen is langzaam aan het vergroenen. Buurtbewoners starten samentuinen op, zoals die op het Zuster-der-Armenplein of in het Blindenhof. Scholen breken de speelplaats open en maken er een natuurlijke speelplek van met klimbomen en sneukelstruiken. Men tuiniert op daken, langs gevels en op pleinen.

blindentuin2

De Blindentuin in het Park van Leysen in Berchem

Op 5 mei verzamelen Antwerpenaren die van hun stad een echte Tuinstad willen maken in de internationale kunstencampus deSingel. Tijdens de derde editie van BOTANIK organiseert men er voor het eerst een commons assembly, een soort Staten-generaal waar initiatiefrijke Antwerpenaren verzamelen. Burgers, ondernemers, ambtenaren, politici, activisten, studenten… wisselen tijdens deze dag ideeën uit en smeden plannen om Antwerpen structureel te vergroenen.

Programma en info vind je hier. Inschrijven kan via deze link.

Ik zal er zijn, misschien tot dan?

De Mosfabriek tegen fijn stof

Van mos is het geweten dat de plant goed is om het fijn stof uit de lucht te halen. Maar welke mossoort het efficiëntste werkt en hoe je die het beste kweekt, daar is veel minder informatie over te vinden.

Mosman Joachim doet sinds november vorig jaar onderzoek naar de beste kweekmethodes van mos. Universiteit Antwerpen heeft interesse getoond om dit najaar samen te werken rond een onderzoeksproject over de impact van mos op de luchtkwaliteit in de stad.

Mosman Joachim in De Mosfabriek

Twee jaar geleden raakte hij in de ban van mos na een workshop Moslandschappen bij NADA. In het begin trok hij met een plamuurmesje door de straten om mos weg te schrapen voor zijn moswerken. Ondertussen is zijn project uitgebreid met een heuse kwekerij.

Een van Joachims moswerken.

Tijdens zoektochten op industrie- en privé terreinen verzamelde hij, met toestemming van de eigenaar, al 40 soorten mos. Slechts een begin, want er zijn meer dan 670 soorten mos in België alleen al. “Het is een uitdaging om aan 150 mossoorten te komen.” Joachim wil een levende moscatalogus opzetten die mensen kunnen bezoeken.

Haarmos, een van de vele mossoorten in de kwekerij.

Maar Joachim wil niet alleen mos verzamelen. Hij is vooral bezig met onderzoek naar de beste kweekmethodes. Een proces met vallen en opstaan. “Ik heb ondertussen geleerd dat je het irrigatiesysteem moet automatiseren”, zegt hij. “Om goed te groeien, moet mos altijd vochtig zijn en uit direct zonlicht blijven.”

En een kweekplek waar vogels niet binnen kunnen, is ook geen overbodige luxe. De kwekerij is gevestigd in een van de serres van een voormalige sierkwekerij die al bijna 20 jaar leegstond. Merels vinden nu gemakkelijk de weg langs de kapotte ramen. “Ze hebben ondertussen 40 van mijn 50 moswerken vernield”, zegt Joachim.

In de oude serre groeit zelfs een boom…

Hoog tijd dus voor een nieuwe plek. Daarom startte Joachim met een crowdfundingcampagne. Met de opbrengst wil hij een schaduwtunnel en kweektafel aankopen. De schaduwtunnel houdt het zonlicht en de merels buiten en de regen binnen.

Je kan Joachims project een duwtje in de rug geven via een gift op rekeningnummer BE86 7360 3621 8450. Schrijf in de mededeling je naam en familienaam en stuur een mail naar Mosfabriek@gmail.com.

In ruil krijg je:

  • 0,5 euro: high five
  • 15 euro: lidkaart, vrije toegang kwekerijen
  • 25 euro: epoxy kubus met mosplantje in
  • 50 euro: een starterspakket waar je een kokedama mee kan maken
  • 75 euro: een workshopplaats in je provincie
  • 100 euro: een moswerk van Joachim

Mijn centjes zijn onderweg!

Bananen en papaja uit Moorsel

Afgelopen weekend kon je weer binnengluren bij 200 ecologische tuinen in België en Nederland tijdens de Ecotuindagen van Velt. Met man en kind bezocht ik twee leuke initiatieven: een tropische tuin mét zwemvijver in Moorsel (Aalst) en een bostuin in Sint-Niklaas. Vandaag deel ik graag het verslagje van ons bezoek aan de tropisch tuin.

Ik ben al een tijdje fan van Mier vzw. Hun projecten zijn altijd origineel en doordrongen van permacultuur. Vorig jaar zag ik ze bijvoorbeeld in actie bij de opstart van een daktuin voor de scouts, compleet met gesjord aquaduct en vijver. Geniaal.

Toen ik hoorde dat ze sinds oktober aan de slag waren in een oude rozenkwekerij in Moorsel, een landelijke deelgemeente van Aalst, moest en zou ik een kijkje gaan nemen. Een meevaller dus dat ze meededen aan de Ecotuindagen van Velt!

Het jonge voedselbos in Moorsel.

In de Warme Meente, zoals de tuin heet, werkt Mier vzw samen met buurtbewoners aan een overdekt voedselbos vol tropische planten. Afgelopen maanden konden ze al hun eerste abrikozen oogsten – hoe geweldig is dat?

Tropische planten in de Warme Meente

De serre wordt ’s winters niet verwarmd, zodat de temperaturen tegen het vriespunt aanleunen. In de zomer lopen de temperaturen hoog op. Daarom kiest men voor exotische planten uit gebieden als Marokko of de Andes, waar je koude winters en hete zomers hebt. Denk aan zoethout, papaja, banaan, gember, perzik…

De tuinierders maken wel gebruik van het oorspronkelijke watersysteem: een sproei-installatie. Om het bewateren efficiënter te maken – een stokpaardje van de permacultuur – hebben ze gootjes gegraven en legden ze een subtropische zwemvijver aan – hoe geweldig is dat? (bis)

Tussen de bananenplant en aardbeienplanten loopt een gootje voor betere bewatering.

De zwemvijver van 12 meter lang en 4 meter breed en op sommige plaatsen 2 meter diep, met kinderbadje, heeft meerdere functies. In de winter vormt het een warmtebuffer, in de zomer als het snikheet is in de serre kan men er een verfrissende duik nemen. Uiteraard groeien er ook planten in het water zoals bladpeper, papyrus en waterkastanjes.

De geweldige zwemvijver is een paradijs voor de buurtkinderen.

Het hoeft verder geen betoog dat ik geweldig fan ben van het project. Ik ben benieuwd hoe het voedselbos de komende jaren zal veranderen en groeien.

Betalen voor plantgoed of een drankje doe je met faluns. Zo steun je ook meteen het project.

Ga trouwens gerust zelf een keer kijken! De tuin is regelmatig open op donderdag tussen 10 en 13 uur en zaterdag tussen 14 en 17 uur. Je kan er vaak plantgoed kopen of een sapje/pintje (schrappen wat niet past) drinken. Zo steun je meteen ook de tuin.

De Warme Meente, Keimolenstraat 5, 9310 Aalst.

Wilde planten eten

Nathalie van LesOdettes toont hoe vogelmuur eruit ziet.

Vorige week trok ik op wildplukwandeling in Antwerpen met Nathalie van LesOdettes. De vraag die dan op ieders lippen brandt: is dat niet vies met al die honden in de stad? Nathalies antwoord: ‘Mensen vergeten dat vossen en vogels ook op de groenten in het veld kakken.’ En met een aantal tips in het achterhoofd lijkt dit nogal mee te vallen:

  • Pluk niet te dicht bij een gevel of paaltje of een andere plek waarvan je vermoedt dat honden het aantrekkelijk vinden
  • In het bos is het belangrijk dat je plukt vanaf kniehoogte. Daaronder is er kans op de vossenziekte (vossenlintworm)
  • Was je oogst met water met daarin een scheutje azijn en spoel na

Waarom je dan toch aan het wildplukken moet? Niets moet natuurlijk, maar je leert weer heel nieuwe smaken kennen. Die citroenachtige slash etherische smaak van de douglasspar bijvoorbeeld. Nog nooit eerder geproefd en dus ook wat moeilijk te omschrijven.

Je kan de naalden en de dennenappels gebruiken om je gerechten op smaak te brengen.

Ook goed om te weten: wilde planten zijn nooit gecultiveerd en hebben daardoor nog heel veel voedingsstoffen. Anders dan de groenten uit de winkel maar ook uit eigen moestuin zijn ze nooit geselecteerd op kleur of vorm. Meteen ook een reden om het gebruik van wilde planten te doseren. Brandnetels werken bijvoorbeeld heel bloedzuiverend. Gezond, maar grote dosissen veroorzaken soms acne.

Een salade met onder andere look zonder look en daslook.

Wilde planten gebruik je dus best met mate. Bijvoorbeeld door wat madeliefjes te verwerken in een salade, kleine veldkers in de soep te draaien of om pesto te maken van dovenetel.

Houd je aan deze wildplukregels, zodat iedereen ervan kan genieten:

  • Pluk alleen voor eigen gebruik
  • Pluk niet meer dan 1/3de van de populatie
  • Laat de wortels van de planten staan
  • Vraag vooraf toestemming aan de eigenaar als je op privé gebied plukt

Mijn persoonlijke ontdekking was vogelmuur, een klein, onnozel plantje dat verrassend lekker smaakt naar verse erwtjes. Ook heel lekker is daslook, al was dat voor mij geen nieuwe kennismaking. Ik heb zelf wat daslook in mijn tuin staan en weet nu in Antwerpen waar je ze in het wild kan plukken (kuch Boelaertpark kuch).

Bloemblaadjes van seringen zijn lekker met opgeklopt eiwit en bloemsuiker

De wildplukwandeling doet je helemaal anders naar de stad kijken: in de tuin van de kerk staan bijvoorbeeld madeliefjes voor je salade en een appelboom waarvan je de bloesems ook kan eten. In een bloembak op iemands vensterbank komt wat klaverzuring piepen tussen de aangeplante kruiden. De palmkool in een moestuinbak van een samentuin was doorgeschoten, zodat we van de bloemetjes konden proeven.

Ik ga zeker wat vaker wildplukken. De eetbare bloemen zijn ideaal om gerechten te pimpen en ik neem me voor om dit jaar af en toe eens ‘onkruidpesto’ te maken. Gezond en lekker!