2 workshops voor de tuinier

In augustus zijn er, naast genieten van de oogst van je moestuin, ook een paar interessante activiteiten voor de tuinier.

Workshops voor kinderen: Lekkers uit de moestuin

RH_19_LekkersMoestuin2_24aug2020De moestuin van de Kinderboerderij Rivierenhof barst van lekkers dat wacht om te worden geoogst. Tijdens de workshops op 10 en 24 augustus mogen kinderen van 8 tot 10 jaar mee de groenten, kruiden en fruit op het erf ontdekken en proeven. 

Deelnemen is gratis, maar vooraf inschrijven is verplicht via http://www.provincieantwerpen.be > Kalender Rivierenhof


Webinar: klimaatrobuuste tuin

okt2015 4

Steek jij ieder jaar weer heel wat geld, tijd en liefde in je tuin om het dan weer te zien verdorren tijdens de droge zomermaanden? Ontdek tijdens een webinar van de gemeente Brasschaat hoe je van je tuin een klimaatrobuuste tuin maakt die bestand is tegen lange droogtes en hevige regenbuien. Tijdens de webinar geven experten jouw tips mee over de juiste plant op de juiste plaats, ontharding, regenwaterrecuperatie, tuininrichting… Zo kan je de komende zomers écht genieten van een groene tuin!

  • Wanneer: donderdag 27 augustus 2020 van 19.30 tot 21u.
  • Kostprijs: gratis
  • Reserveren via deze link.

 

Binnenkort geen hommels meer?

Hommels doen het, net als bijen, al jarenlang beter in de stad dan op het platteland. Maar uit onderzoek van de Universiteit van Ottawa blijkt dat hun toekomst er nu allesbehalve rooskleurig uitziet.

hommel

Hommels profiteren van de grote diversiteit aan bloemen en planten in stadstuinen, die – in tegenstelling tot de monoculturen op het platteland – vaker onbespoten zijn. Maar klimaatverandering bedreigt de hommel, ook in de stad.

Misschien zelfs vooral in de stad, want steden zijn gevoelig voor het hitte-eilandeffect waardoor temperaturen sneller oplopen dan op het platteland. En laat hommels nu erg gevoelig zijn voor temperatuurstijgingen.

Canadese onderzoekers voorspellen dat de kans dat een hommelpopulatie op een bepaalde plaats overleeft, de komende decennia met gemiddeld 30 procent daalt. Grootste boosdoener is de klimaatverandering waardoor we te maken krijgen met hittegolven, overstromingen en droogtes.

Niet elke diersoort is gevoelig voor klimaatverandering. Wat voor de ene soort te warm is, is dat niet noodzakelijk voor een andere soort. Canadese onderzoekers hebben een nieuwe meettechniek ontwikkeld om te voorspellen welke soorten het meeste risico lopen op uitsterven. Ze hebben de techniek nu op hommels toegepast.

Daarvoor verzamelden ze gegevens over 66 verschillende hommelsoorten in Noord-Amerika en Europa over een periode van 115 jaar (1900-2015). Ze ontdekten dat populaties verdwenen in gebieden waar de temperaturen warmer waren geworden.

Hommels verdwijnen met snelheden ‘die consistent zijn met een massale uitsterving’, aldus de onderzoekers. Het uitsterven van hommels heeft ook voor ons grote gevolgen, want de beestjes zijn heel belangrijke bestuivers. Als ze verdwijnen, kan dat ook een zware impact op de groente- en fruitteelt hebben.

Merk jij een daling van het aantal hommels in je tuin?

Een regenton voor de straat

Het beeld van België als land waar het altijd regent, kreeg de laatste jaren een deuk. We hebben nu al langere periodes van droogte, zo erg dat het grondwaterpeil historisch laag staat. Water is zelfs hier een kostbaar goed aan het worden. En dan is het te gek voor woorden dat er tijdens elke regenbui liters water in het riool verdwijnt of dat je je tuin besproeit met drinkwater.

Regento

In De Pretstraat in Antwerpen werkten de buren samen voor regentonnen in de straat.

Een regenton is daarom onmisbaar in de tuin. En waarom ook niet een delen met je buren?

Omdat zo’n ton een serieuze investering is, organiseren Commons Lab Antwerpen en Klimplant samen een groepsaankoop voor regentonnen.

Regenton

Je hebt de keuze tussen drie types regentonnen, afhankelijk van je beschikbare plaats op privé of openbaar domein.

  • De achtergevelton is geschikt voor gebruik op privéterrein, bijvoorbeeld aan je achtergevel, ze vangt 300 liter water op. Je kan ze optioneel met hout bekisten. Kostprijs: 121 euro.
  • De voorgevelton is geschikt op elk voetpad van minstens 210 cm breed, ze beschikt immers over een ingebouwde plantenbak. Deze ronde ton met een maximale diameter van 6o cm heeft een capaciteit van 300 liter. Kostprijs: 263,50 euro.
  • De grote ton is enkel geschikt voor samentuinen of privéterrein. Ze kan tot 1000 liter opvangen. Je kan ze met hout bekisten en bovenop een plantenbak installeren. Kostprijs: 95 euro.

Zelf heb ik dezelfde ‘voorgevelton’ trouwens al jaren in mijn stadstuin staan. Ik vind het leuk dat er bovenop de ton nog plaats is voor een plantje. Klimplant koos bewust voor dit type ton, want je mag van de stad alleen een gevelton plaatsen als die ook als geveltuin dient….

Er zijn nog andere voorwaarden vanuit de stad:

  • Je voetpad moet minstens 210 cm breed zijn.
  • De ton mag voetgangers en rolstoelgebruikers niet hinderen. Bovendien moeten passanten elkaar vlot kunnen kruisen, zonder het voetpad te moeten verlaten.
  • Het water dat wordt opgevangen in een gevelton is toegankelijk voor de hele buurt. Iedereen mag aanspraak maken op dit water.
  • De regenton moet een terugloop naar de riolering hebben. Plaats een vulautomaat. (Een handleiding om de ton te installeren vind je trouwens hier)
  • De regenton moet in de gevel vastgemaakt zijn. Gebruik een stevig lint of spanband voor de verankering. 

Meer weten over de groepsaankoop? Kijk op de website van Klimplant. Je kan nog bestellen tot en met 26 juli 2020.

De grote stadstuin van Olivier

Een hele tijd geleden mocht ik een kijkje nemen in de grote tuin van Olivier in Gent. Olivier tuiniert, net als zijn grote voorbeeld Frank Anrijs, met de natuur mee en niet tegen de natuur in.

1In Oliviers tuin vertaalt zich dat in weelderige borders waar zonnehoed, rabarber, leibomen, sla en dropplanten vrolijk door elkaar groeien. ‘’Omdat de plaats in een stadstuin beperkt is, maak ik geen onderscheid tussen moes- en siertuin. Ik kies daarom voor planten die zowel een streling voor het oog zijn als lekker’’, zegt Olivier.

Toch is Oliviers tuin alles behalve een bescheiden stadstuin. ‘’Ik heb het geluk gehad om een stuk grond achter onze tuin te kunnen bijhuren. Er was 20 jaar niets met het terrein gebeurd en het stond er vol braamstruiken, akkerwinde en kweekgras. Het koste me best wat werk om er een speelweide en moestuin van te maken.’’

Vrij spel voor Indische loopeenden

De speelweide is het territorium van de kinderen, de kippen en de Indische loopeenden. ‘’Mijn kinderen zijn nog geen echte tuiniers, maar genieten wel van onze tuin. Ze voetballen er en in de zomer kamperen ze er met hun vrienden. Omdat de kippen geen hok hebben, is het elke keer zoeken naar de eieren. Gelukkig vinden de kinderen dat heel leuk.’’

IMG_1278

Van slakken heeft Olivier geen last. ‘’Dankzij onze loopeenden krijgen die beestjes geen kans in onze tuin. Ze eten nauwelijks van mijn planten, behalve van de snijbiet die ik speciaal voor hen teel. We geven ze alleen extra voedsel tijdens de wintermaanden.’’

In een hoekje in de moestuin legde Olivier een vijvertje aan. ‘’Zeg maar eendenbad. Het stuk tuin achter het huis is voor de dieren meestal verboden terrein, om de twee waterpartijen daar te sparen.’’

Vaste planten in de moestuin

In zijn moestuinhoek kweekt Olivier onder andere komkommerkruid, zeekool, tomaten, prei, rabarber, Turkse racketsla en bessen. ‘’Ik merkte al snel dat ik eigenlijk een luie tuinier ben die graag de natuur zijn werk laat doen, ook in de moestuin’’, zegt Olivier.

IMG_1294

Zijn gewassen laat Olivier uitzaaien, hij bindt niets op en dieft niet. De moestuin is voor hem geen opbrengsttuin: ‘‘Ik geniet veel meer van de planten te zien groeien en bloeien dan van ze op te eten. Ik houd van schoonheid. Ik oogst vaak niet omdat ik de planten te mooi vind.

De laatste jaren ga ik vooral op zoek naar vaste planten voor mijn moestuin. Turkse racketsla bijvoorbeeld. Deze vaste plant kan heel goed tegen droogte en bloeit erg mooi.

Een andere favoriet is de Russische smeerwortel. Een geweldige plant die zijn mineralen heel diep uit de bodem haalt. Daardoor is het perfecte mulch voor mijn andere planten. Russische smeerwortel woekert niet en is ook heel mooi als sierplant.

Ook zeekool zou iedereen in de moestuin moeten hebben. Het is gemakkelijk om te vermeerderen en droogtebestendig. Ik houd van de donkerpaarse bloemen en de bladeren die doorheen het jaar van kleur veranderen.’’

Zaaien volgens de fenologische kalender

Zijn planten zaait Olivier zelf. ‘’In tuincentra zijn planten vaak bespoten met insecticide. Zaaien is best eenvoudig. In het najaar zaai ik bijvoorbeeld zonnehoed (echinacea) en dropplant, dat zijn planten waarvan de zaden in de grond moeten bevriezen voordat ze ontkiemen in het voorjaar.’’

20190804_113948

Olivier zaait nooit voor. ‘’Het is gemakkelijker om rechtstreeks in de grond te zaaien. En dan moet je ook geen stekjes afharden of zo. Ik ben trouwens geen fan van zaaikalenders. Om te weten wanneer ik moet zaaien, maak ik gebruik van de fenologische kalender. Die zegt dat je naar de tekenen in je tuin moet kijken. Elke lente is anders en verschilt ook van tuin tot tuin. Als de paardenbloem uitkomt, is het bijvoorbeeld tijd om wortelen te zaaien. Als de primula’s na de winter boven komen, kan je met spinazie en sla beginnen.’’

’s Nachts van je tuin leren

‘’Ik geniet vooral van mijn tuin. Ik loop er heel vaak in rond en zie hoe de planten groeien. Daar leer ik uit. Per week ben ik maximum een uur in mijn tuin bezig. Ik grijp maar zelden in. Zo zie ik soms hoe planten het, ondanks de regels, toch goed doen. Rabarber bijvoorbeeld heeft heel veel water nodig en plant je dus best niet onder een boom. Bij ons gaat dat desondanks wel goed, waarschijnlijk omdat de plant naast onze vijver staat.

IMG_1285

Ik kan trouwens iedere tuinier aanraden om ook eens ’s nachts in je tuin rond te lopen. Zo leer je veel, bijvoorbeeld over wie er aan de planten knabbelt. Ik ontdekte dat ik een plaag heb van oorwormen. Ik zag ze met duizenden tegelijk zich tegoed doen aan de courgetteplant. Als ik het niet met eigen ogen gezien had, zou ik slakken de schuld hebben gegeven. Oorwormen zijn op zich wel een meerwaarde voor de tuin, omdat ze bladluizen opeten. Omdat er hier geen bladluizen zijn, hebben ze zich op mijn planten gestort.’’

Kikkers en mosselen in de vijver

Hoewel hij een waterput heeft en ruimte zat voor watertonnen, geeft Olivier uit principe geen water aan de planten. ‘Dat gebeurt in de natuur ook niet. Door goed de bodem te bedekken en voor droogteminnende planten te kiezen, blijft mijn tuin er ook tijdens een hittegolf goed uitzien.

2

Toch ben ik dol op water. In de borders achter ons huis heb ik twee siervijvers gezet: eentje in de border en eentje in een grote ton. Er zijn ondertussen ook padden gekomen en zelfs een keer een reiger.  In onze vijvers zitten een aantal zoetwatermosselen die het water zuiveren. Deze mosselen kunnen wel 30 jaar oud worden. Samen met een pomp volstaat dat om de vijvers schoon te houden.’’

Deze tekst verscheen eerder in het magazine Stadstuinieren 2020-01.

3 workshops voor de tuinier

Dat de lente in zicht komt, dat zie je niet alleen aan de eerste bolgewassen die komen piepen. Het workshopaanbod voor de tuinier komt ook stilaan op gang. Ik zet hier 3 interessante workshops op een rij.

Tuin met vijvertje

Workshop ‘bloemen zaaien, hoe doe je dat?’

Welke bloemen, hoe zaaien, welke goedkope of gratis hulpmiddelen gebruiken en wanneer is het beste tijdstip? Dat leer je tijdens deze workshop op zaterdag 29 februari om 10u of 14u aan de oostvleugel van het kasteel Rivierenhof, Parkweg in 2100 Deurne. De workshop duurt 2 uur en is gratis. Vooraf reserveren is verplicht.

Workshop Start to moestuin

Op 8 maart kom je meer te weten over verschillende soorten tuinen, tuinieren en je maakt je eigen moestuinplan. Je kan kiezen tussen de voormiddagsessie van 10 tot 12.30 uur of de namiddagsessie van 14 tot 16.30 uur. Plaats van het gebeuren: Kinderboerderij Rivierenhof, Parkweg, Deurne (omgeving Rozentuin). Vooraf inschrijven verplicht, deelname is gratis.

Workshop rozen snoeien

In het Provinciaal Groendomein Vrijbroekpark groeien meer dan 1000 rozenvariëteiten. De ideale plek voor een workshop over rozen snoeien. Na een korte theoretische uitleg ga je zelf aan de slag. Breng zeker je snoeischaar en handschoenen mee! De workshop kan je volgen op 2 momenten: vrijdag 13 maart of zondag 15 maart, van 14.30u tot 17u. Gratis deelname, inschrijven is verplicht.

Veel plezier dit (moes)tuinseizoen!

6 tips voor startende samentuinen

Tijdens de wintermaanden vallen de tuintaken grotendeels stil. Behalve wanneer je een samentuin wil opstarten! Dan is er altijd genoeg te doen: medetuiniers en een locatie zoeken, tuinplannen maken, buurtbewoners informeren…

De Tuin van Zorro, een samentuin in Mechelen

In het voorjaar sprak ik met Hilde en Rita, twee ervaren samentuinierders uit de Tuin van Zorro in Mechelen. Zij gaven een aantal gouden tips voor startende samentuinen:

Zie het niet te groots. Volgens Hilde en Rita is het heel verleidelijk om heel veel mensen te ronselen voor je samentuin. Toch houden zij hun ledenaantal liever op maximum 10. Zo lopen de tuiniers elkaar niet in de weg en heeft iedereen iets om handen in de tuin.

Begin met makkelijke gewassen. Goede oogsten werken motiverend. Begin dus met sla en courgette, daarmee gaat het bijna nooit mis. Bloemkool kan je later nog proberen.

Let it go! Laat dingen los om ergernis te vermijden. Je werkt samen met een groep mensen dus het is belangrijk om goed overeen te komen en je niet druk te maken over kleine dingen.

Maak goede afspraken over de verdeling van de oogst. In de Tuin van Zorro gaat de verdeling van de opbrengst vanzelf. De oogst verzamelt men tijdens de tuinmomenten op een plek. Iedereen neemt dan wat hij of zij nodig heeft. Men houdt geen score bij over wie hoe vaak geweest is en hoeveel oogst hij of zij mag meenemen. Om wrevel te vermijden, kan je best vooraf goede afspraken maken.

Volg af en toe een moestuincursus om de basisprincipes van het tuinieren onder de knie te krijgen. Zo til je je moestuinvaardigheden wat sneller tot een hoger niveau!

Plaats zeker een picknicktafel! In de Tuin van Zorro kweekt men het groepsgevoel aan de picknicktafel. Men babbelt en borrelt er en is volgens Hilde en Rita het geheim achter het succes van hun samentuin.

En als bonus nog deze tip: heel opvallend vond ik de omgang van de samentuinierders met hun buren. Bij de opstart informeerden ze hen over hun plannen en ze nodigen ook regelmatig de buurt uit voor een bezoekje. Ze nemen klachten (bijvoorbeeld over een tak die over een omheining hangt) serieus. Daardoor hebben ze een goede band met hun buren die op hun beurt een oogje in het zeil houden wanneer de tuiniers er zelf niet zijn of hen water geven die keer toen hun regenvaten uitgeput waren.

Veel succes met jullie eigen samentuin!

Dit blogbericht is een herwerking van een artikel dat ik voor het magazine Stadstuinieren (2019-03) schreef. Een nieuwe editie ligt vanaf deze week in de krantenwinkel.

Vakantie in eigen tuin

Een verre vakantie zit er dit jaar niet in. Als we niet naar de tropen kunnen, moeten de tropen maar naar ons komen…

Groen, groener, groenst

Een wilde, groene jungle: veel tropischer kan het niet. Dus laten we de citroenmelisse, vijg en blauweregen weelderig groeien.

20190621_194606.jpg

In een stadstuin is het belangrijk om de beperkte ruimte optimaal te benutten. Combineer je struiken en bloemen met hang- en klimplanten voor een screen of green. Als je dit bekijkt, lijkt het toch of er elk ogenblik een papegaai of aapje tevoorschijn kan komen?

Chillen in de hangmat

Het cadeau van de lieve mensen van Tropilex kon niet op een beter moment komen. Ik mocht op deze website een hangmat kiezen. Moeilijke keuze, maar het werd een familiehangmat in mooie blauwe kleuren die goed passen bij onze tuinjungle. Als ik de hangmat nu zie hangen krijg ik een instant vakantiegevoel, om nog maar te zwijgen over hoe zalig het is om erin te liggen.

20190618_172316.jpg

Onze driejarige is ook fan, al is dat niet om te chillen (dat kennen kleuters niet, denk ik. Althans niet de mijne). Wel om in te schommelen en te wiebelen. Had ik niet gezegd dat er een aapje in de tuin woont?

Waterpret

Een waterval of subtropisch zwemparadijs is wat te ambitieus voor ons klein tuintje. Maar met de tropische temperaturen in het vooruitzicht kan water niet in de tuin ontbreken. Een tuindouche, voetbadje of plonsbadje kan nog net.

Tuinsafari

Wilde dieren bekijken kan ook in de tuin! Onze oudste is gefascineerd door pissebedden (pissewebben, noemt hij ze). Het lijkt me leuk om samen met hem op zoek te gaan naar verschillende beestjes in de tuin. Op deze site vond ik een checklist van diertjes die hij, met uitzondering van de libelle, allemaal in onze tuin kan terugvinden.

Tropische drankjes

Drankjes smaken nog beter als je ze kan maken met lekkers uit je tuin. Onze favorieten zijn:

  • water met citroenmelisse
  • water met komkommerschijfjes en munt
  • water met aardbeien en basilicum

Parasolletje is optioneel.

 

En verder verzoeken we de weergoden om zonnige dagen (maar als het kan toch iets meer richting 25 graden).

Ecotuindagen van Velt

Joepie, we mogen binnenkort weer gaan rondneuzen in andermans tuin! Meer dan 200 tuinen zetten hun deuren open tijdens het eerste weekend van juni tijdens de Ecotuindagen van Velt.

IMG_8166

Veerle van herboristerie Helianthus toont smalle weegbree.

Een aanrader is bijvoorbeeld de kruidentuin Helianthus waar je een rondleiding krijgt van de herboriste. Het is een prachtige tuin met meer dan 350 soorten wilde inheemse planten en vergeten groente. Ik bezocht de tuin vorig jaar en heb er veel goede tips en weetjes aan overgehouden.

Adres: Helianthus, Brembosstraat 40, 1800 Vilvoord, België

Open op: zondag 2 juni, 10 – 17 u

 

De ecologische tuin van Tom Van Elst, beter bekend als De Fruitberg, zal ook de moeite zijn. Tom vertelt met veel plezier over zijn bloemenweide, vlindertuin, fruitbomen, bessenstruiken, schaduwtuin en vijver.

Adres: De Fruitberg, Sint-TruidenseSteenweg 394, 3300 Hakendover (Tienen), België

Open op: zondag 2 juni, 10 – 17 u

 

Natuurlijk zijn er verder nog een heleboel interessante en mooie tuinen te bewonderen. Stel zelf je lijstje samen via de lijst van deelnemende tuiniers op de website van Velt.

Veel plezier!

Lasagne van bloembollen

Een van mijn zussen had vroeger de gewoonte om geld in haar kamer te verstoppen, bijvoorbeeld in een boek. En zoals een eekhoorn die zijn wintervoorraad eikels overal in het bos begraaft, onthield ze niet alle schuilplaatsen. Meer nog, dat was precies het plan! Want zo kon ze zichzelf blij maken wanneer er onverwacht weer een paar Belgische franken (ja, zo oud zijn mijn zussen en ik al) opdoken.

Het planten van bloembollen in het najaar is zo’n beetje hetzelfde principe. Voorjaarsbloeiende bollen, zoals narcissen, blauwe druifjes of tulpen, plant je in de herfst, liefst voordat de eerste vorst komt. Tegen de tijd dat de eerste planten boven komen, weet ik al lang niet meer waar ik wat geplant heb. Altijd een leuke verrassing om te zien waar in februari de eerste bloemen bovenkomen!

Bloembollen planten in volle grond pak ik gewoonlijk als volgt aan: ik strooi een handjevol bollen uit over een hoekje in de tuin. Waar de bollen neervallen, gaan ze in de grond. Zo krijg je natuurlijk uitziende plantenhoekjes.

Deze herfst heb ik me daarnaast ook toegelegd op bloembollasagnes. Klinkt lekker, maar dat is het niet. Het gaat vooral over het principe van de lasagne: laagjes!

Hoe maak je een lasagne van bloembollen?

  • Je kiest 2 of 3 soorten voorjaarsbloeiers die telkens in een andere periode bovenkomen. Vroege voorjaarsbloeiers (februari/maart) zijn bijvoorbeeld sneeuwklokje, krokus of narcis. Bollen die in april bovenkomen zijn bijvoorbeeld hyacinten of blauwe druifjes. In mei kan je dan tulpen verwachten.
  • Je neemt een grote bloempot (vanaf 3,5l is prima) en zorgt voor een goede afwatering door het gat in de bodem te bedekken met potscherven en kleikorrels. Bloembollen hebben een hekel aan natte voeten.
  • Je vult een deel van de pot op met aarde. Dan begin je met de laagjes. De laatbloeiers gaan onderaan. Daarover doe je weer wat aarde en een volgende rij bollen. Dan weer wat aarde en bollen en aarde.

Je kan dit principe natuurlijk ook in volle grond toepassen.

En nu vergeten wat je geplant hebt, om in het voorjaar te genieten van telkens andere bloemen!

Vijgen na pasen

Eerlijk is eerlijk: onze moestuin was deze zomer niet veel soeps. Het was natuurlijk niet handig om in het heetst van de zomer op reis te gaan. Bij thuiskomst bleek meer dan de helft van onze moestuinplanten overleden.

De enkele tomatenplanten die de twee hittegolven overleefden, leverden een magere oogst op die dan nog eens geplunderd werd door vogels of muizen. Om maar te zeggen dat ik niet echt vrolijk werd van onze moestuin dit jaar.

IMG_8275.JPG

Deze kool overleefde de hitte en de duiven/slakken/rupsen ook niet

Gelukkig waren er toch ook enkele lichtpuntjes: aan het begin van de zomer konden we een maand lang de grootste frambozen ooit oogsten. Net wanneer de struik geen bessen meer gaf, nam de Japanse wijnbes het over. Heerlijk tuinsnoep!

En vandaag, als kers op een wat mislukte taart konden we onze eerste vijgen oogsten! Ok, het waren er maar 3, maar het waren de zoetste en lekkerste vijgen ooit. Wachten loont, want 5 jaar geleden zijn we begonnen met een ent van de vijgenboom van mijn zus. Vorig jaar kwamen er voor het eerst vruchten aan die nooit rijp werden. Dit jaar dus eindelijk prijs!

vijg2.jpg

Er hangen nog heel wat vruchtjes aan de boom, dus we duimen dat deze nog groter en rijper mogen worden voordat de vorst komt.

vijg3

Hoe merk je trouwens dat een vijg rijp is? Als het steeltje wat begint door te hangen.

En volgend jaar proberen we het natuurlijk opnieuw met die moestuin.