‘Levende’ muren voor gezondere leerlingen

Terwijl veel scholen hun speelplaats vergroenen, gaan twee basisscholen in Antwerpen binnen aan de slag. Ik kreeg de kans om twee basisscholen in Antwerpen te bezoeken die meedoen aan een proefproject rond ‘levende’ muren.

De plantenmuur in een van de kleuterklassen van Omnimundo.

Basisscholen Omnimundo en De Wereldreiziger zijn niet toevallig proefkonijnen in dit experiment. Herinner je Curieuzeneuzen nog? Misschien heb je zelf meegedaan met dit grote burgeronderzoek naar de luchtkwaliteit in Vlaanderen? Uit dit onderzoek kwam onder andere naar voren dat Omnimundo en De Wereldreiziger op de meest vervuilde plek in Vlaanderen gevestigd zijn. De directeur van De Wereldreiziger, Jef Groffen, stelde het zo: ‘’Een lokaal met twintig kinderen ruikt soms erg muf. Helaas heeft een raam openen hier geen zin, omdat de buitenlucht nog veel slechter is.’’ Hoe triestig is dat?

De leerlingen zijn blij met hun ‘jungleklas’.

Naar aanleiding van deze barslechte resultaten startte het stedelijk onderwijs samen NADA, een Antwerps bedrijf gespecialiseerd in mosmuren en verticaal groen, een proefproject op. Bedoeling is om te meten wat de ecologische, psychologische en luchtzuiverende effecten zijn van plantenmuren.

NADA leverde de expertise, materialen en mensen om de plantenmuren te installeren. Zo’n plantenmuur bestaat eigenlijk uit een aantal modulaire panelen waarin planten in een bloempotje geplaatst worden. Onderaan het potje zit een buisje waarmee de planten water kunnen opnemen dat bovenaan in het paneel wordt gegoten. In een paneel van 50 op 60 cm passen al gauw 20 planten. In een kleine ruimte als een klaslokaal telt dat dus snel op!

Voor de keuze van de planten baseert NADA zich op de NASA, die een lijst van planten met een luchtzuiverende werking opstelde. Onder andere graslelie, tiengebodenplant en varens scoren goed op de lijst.

‘’We vinden het jammer dat scholen zo weinig ondersteuning en centen krijgen om hun klaslokalen te vergroenen’’, zegt Marieke Vos van NADA. ‘’We hopen dat we met dit onderzoek het nut van plantenmuren aan te tonen en anderen te stimuleren om hierin stappen te zetten.’’

NADA heeft het logo van Omnimundo in mos laten maken.

Of de plantenmuren ook echt de lucht in de klaslokalen verbeteren, zal het onderzoek uitwijzen. Toch zijn beide directeurs enthousiast. ‘’Het geeft meteen een andere sfeer in de klas en op school’’, zegt Barbara Baudenelle, directeur van Omnimundo. De school wil op termijn elk klaslokaal zijn eigen plantenmuur bezorgen. En terecht, want het ziet er echt fantastisch uit, toch? Een leerlinge zei dat het haar klas een ‘junglesfeer’ geeft en vindt het heel mooi om naar te kijken. Ik vond ook dat de klassen heel anders roken dan een gemiddeld klaslokaal. Veel frisser. Dat is misschien niet alleen de verdienste van de plantenmuur maar (ook?) van het genanotoestel dat NADA samen met de plantenwand installeerde. Zo’n toestel is eigenlijk een luchtzuiveraar voor kantoren en klaslokalen, ontworpen door een Fins bedrijf.

Voor De Wereldreiziger heeft NADA een moswand gemaakt op basis van ontwerpen van de leerlingen.

Ik vind het in ieder geval al een grote verdienste van het project dat men in beide scholen de groene microbe te pakken heeft. Bij Omnimundo kreeg de speelplaats extra planten en onderzoekt men de mogelijkheid om een moestuin op het dak te plaatsen. In De Wereldreiziger is de directeur ook vastbesloten om in elk klaslokaal plantenmuren te plaatsen. ‘’Onze levende muur in de gang is nu plots een plek geworden om spontaan een praatje te slaan’’, merkt de directeur. ‘’De leerkrachten vinden de plantenmuren in de klas rustgevend en ook onze leerlingen zijn enthousiast.’’

Groffen is wel sceptisch over het effect op de luchtkwaliteit.  ‘’Het probleem is hier zo dramatisch dat ik liever zou zien dat men ook de oorzaak van de vervuiling in onze buurt aanpakt. Dat zou iedereen ten goede komen.’’

Meer weten? Kijk op de website van NADA over hun Atmossfairproject.

Advertenties

4 tips voor groene uitstapjes tijdens het paasweekend

De weerberichten beloven een zonnig paasweekend. Ideaal om van je tuin te genieten, maar natuurlijk ook om uitstapjes te doen. ’t Is dit weekend de moeite om de deur uit te gaan.

De koninklijke serres in Laken

Een keer per jaar opent het Belgische koningshuis de deuren van zijn imposante serres. Wij bezochten de tuin en serres twee jaar geleden en waren vooral onder de indruk van de gaanderij over de heuvels waar je orchideeën, ooievaarsbekjes en fuchia’s kan bewonderen.

Dit jaar zijn de serres te bezoeken van 19 april tot en met 10 mei 2019. Praktische details over het bezoek vind je hier.

Het Hallerbos

Elk jaar toveren de boshyacinten het Hallerbos om in een paarse bloemenzee. Volgens deze website is valt het hoogtepunt van de bloei nu ongeveer. Ik bezocht het bos een aantal jaren geleden met een vriendin.

True story: we keken er al zo lang naar uit dat we als twee jonge veulens het bos in dartelden. En helemaal niet meer wisten waar we onze auto hadden geparkeerd. Het bos is echt groot als je op zoek bent naar de juiste uitgang… Gelukkig vonden we een buurtbewoner die ons ondanks onze vage beschrijving (‘het was in de buurt van een holle weg en er stond ook een dikke boomstronk’) kon helpen. Hallelujah, want het bos is uitgestrekter dan je denkt. Heb je toch wat schrik voor de drukte (die eigenlijk goed meevalt, het bos telt meer dan 500 hectare), dan kan je hier op zoek naar alternatieve plekken.

Tulpenpluk in Berendrecht

Dit jaar gaan we voor het eerst naar de tulpenpluk in Berendrecht (Antwerpen). Je kan er gratis 10 tulpen plukken en er is veel randanimatie, onder andere in het kinderdorp, maar ik vermoed dat onze 3-jarige dit wel het hoogtepunt van de dag zal vinden: het tulpentreintje dat bezoekers van de parking naar de weide brengt. Wie vanuit Antwerpen gaat, kan zelfs de boot nemen. Dat moet je wel even reserveren.

Floralia Brussels

Nog meer bloembollen zijn er te vinden bij het kasteel van Groot-Bijgaarden. Nog tot 5 mei 2019 kan je de tuin van 14 hectare bezoeken en je vergapen aan de meer dan 1 miljoen (!) bloembollen. Volgens de website bloeien er zo’n 500 verschillende soorten, waarvan alleen al 400 soorten tulpen.

Omdat 2019 in het teken staat van Pieter Bruegel de oude, zijn er dit jaar een 20-tal reproducties van zijn meest bekende werken tentoongesteld in het park, de serre, de kapel en de Donjon. Ze zijn ze te bewonderen in originele afmetingen en de kaders worden gedecoreerd met bloemen of groen door bekende bloemsierkunstenaars.

Wat zijn jouw plannen dit weekend?

Samen witloof kweken

Er zijn maar weinig groenten die ik niet lust en witloof is er daar een van. Misschien omdat ik als vegetariër witloof met hesp niet weet te appreciëren. Maar voor Antwerpse fans van witloof is er goed nieuws. Noordlof lanceert een groepsaankoop voor witloofwortels.

Witloof is naar het schijnt best gemakkelijk te kweken thuis. Je hebt een koele plek nodig, zoals een berging of kelder. Witloof heeft niet veel meer nodig dan wat tuingrond vermengd met goed verteerde compost of potgrond. Belangrijk is wel dat de grond luchtig is, zo groeien de wortels recht. Je plant de wortels best in een bak of emmer van minstens 25 cm. Die bakken dek je af met zwarte folie, zodat er geen licht komt aan de gewassen. Na ongeveer 4 weken kan je al oogsten.

Wil je de uitdaging eens aangaan? Bestel je witloofwortels dan voor 24 maart via deze link. Op dit moment is de prijs per wortel 2 cent. Afhankelijk van het aantal inschrijvingen kan die prijs nog dalen. Vanaf 30 maart kan je de wortels ophalen bij Fundament in de Van Kerckhovestraat in Antwerpen.

Heb je geen bruikbare kelder of andere koele plek, dan kan je ook gebruik maken van de kelder van Fundament. Je betaalt dan een klein bedrag voor de goede zorgen van vrijwilligers en voor de grond. Voor 10 wortels betaal je 1 euro, voor 10-30 wortels 2 euro en meer dan 30 wortels 3 euro. Elke zaterdagvoormiddag kan je de groei van je witloof komen opvolgen.

Wie weet eet je dan binnenkort je eigen witloofgratin of -soep. Smakelijk!

Tulpen plukken in Antwerpen

Heb jij ook zo last van winterblues? Ik vind die winterse dagen na nieuwjaar altijd een kwelling. De dagen worden misschien wat langer, maar eigenlijk merk je er nog niet veel van. Het is vooral heel nat en koud en de lente lijkt nog zo ver weg.

officiele-start-tulpenpluk_100_1000x0

Goede timing dus van Groen van bij ons om morgen de tweede editie van de Tulpenpluk te organiseren! Net als vorig jaar kan je morgen vanaf 13u kiezen uit 100.000 tulpen (met bol) op het Astridplein in Antwerpen (voor het centraal station).

Vorig jaar mocht je 15 tulpen gratis meenemen. Ze fleurden een tijdje ons huis op, heerlijk!

Maak je dak klimaatrobuust

Door klimaatverandering kunnen we in onze regionen steeds vaker zware wolkbreuken verwachten, afgewisseld met langere droogteperiodes. In de steden zorgt de hevige regenval al snel voor overstromingen, omdat de riolering het water niet allemaal tegelijk kan afvoeren en omdat steden veel meer verhard zijn dan het platteland (en het water dus niet opgenomen kan worden door de grond).

PAKT, een dakboerderij in Antwerpen

Ik berichtte al over een ‘slim dak’ dat een puzzelstukje van de oplossing wil zijn. Maar er zijn nog manieren om via het dak je aan te passen aan de klimaatverandering. Belangrijk is dat je nadenkt over hemelwaterbeheer, hittebestrijding en biodiversiteit.

Stad Antwerpen lanceert daarom een oproep. 4 daken van minstens 100m² krijgen ondersteuning – zowel qua expertise als financieel – om binnen 2 jaar klimaatrobuust te worden.

Een moestuin en zithoek op het dak, ergens in Antwerpen.

De klimaatrobuuste maatregelen mag je combineren met andere dakfuncties, zoals recreatie, energieopwekking, natuur of regenwaterbeheer. Zo kan er geëxperimenteerd worden met:

  • innoverende combinaties van groen- en energiedaken
  • het inrichten van natuurlijke habitats
  • nieuwe technieken zoals zonneluifels die energie opwekken
  • wateropvang op het dak voor bewatering van de daktuin, groene schaduwelementen en windschermen

Zo jammer dat ons plat dak te klein is om mee te doen! Je mag je trouwens wel samen met buren opgeven, op voorwaarde dat de daken met elkaar in verbinding  staan. Inspiratie nodig?

Klik voor de oproep en het inschrijvingsformulier.

De leukste parken in Antwerpen

Mannekes, het wordt tropisch dit weekend. In Antwerpen zouden de temperaturen naar 29°C stijgen. Ga je, net als wij, niet naar zee? Dan kan ik je misschien plezier doen met een overzicht van de leukste parken in onze stad.

Het grootste

OLT

Zalige zomeravonden in het openluchttheater (c) Francois

Met een oppervlakte van 132 ha is het Rivierenhof veruit het grootste park in de stad. Er is van alles te doen en te zien: een kinderboerderij, een verkeerstuin, speeltuinen, sportvelden, wandel-, loop- en fietspaden… Je kan iets drinken op het terras van het kasteel, met zicht op een grote vijver of door een van de zes collectietuinen struinen.

In de zomer zijn de concerten in het Openluchttheater (OLT) een aanrader. Tip: op vrijdag mag je gratis binnen!

Het lekkerste

Ook in Park Den Brandt staat een kasteel. Maar de echte attractie van dit park vind ik de pluktuin. De pluktuin is het hele jaar door toegankelijk voor het publiek en is open van zonsopgang tot zonsondergang. De beste periode voor een bezoek is tussen juli en september wanneer je er volop kersen, appels en pruimen kan plukken.

Het cultureelste

Het Zotte Geweld van Rik Wouters

Het Middelheimpark is eigenlijk een openluchtmuseum. De gratis beeldentuin is elke dag open, behalve maandag. Je vindt er meer dan 400 beeldhouwwerken van 1900 tot nu, onder andere van Rodin, Permeke, Ai Weiwei en Panamarenko. Mijn persoonlijke favoriet blijft toch het immer vrolijke ‘Zotte geweld’ van Rik Wouters.

Het natste

De trekpleister van het Boekenbergpark is zonder twijfel de ecologische zwemvijver. Planten zuiveren het water zodat er geen chemicaliën nodig zijn in het 73m lange bad. Er is ook een klein speelbad met een diepte van 50cm en een grote ligweide.

Op zonnige weekend- en vakantiedagen kan het er wel erg druk zijn. Dan mogen er elk kwartier 150 zwemmers het water. Na 15 minuten moet iedereen eruit en is het de beurt aan de volgende groep. Zwemmen is er gratis, maar neem wel 2 euro mee voor de lockers.

Het natuurlijkste

De landschap in de Hobokense Polder is heel afwisselend.

Is het een park of een bos? De Hobokense Polder is in ieder geval het grootste natuurgebied in Antwerpen. Meer dan 500 verschillende planten en 360 verschillende paddenstoelen vinden hier hun thuis. In de late lente stelen orchideeën de show en tussen het gras kan je de bos- en de bijenorchis ontdekken. Of je komt tijdens je wandeling misschien wel enkele gallowayrunderen of konikpaarden tegen.

Toch blijft Park Spoor Noord met stip op 1 mijn persoonlijke favoriet. Het heeft alles wat een park voor mij moet hebben: speeltuinen voor grote en kleine kinderen, wandel- en fietspaden, picknickweides… En vooral: het ligt praktisch voor mijn deur!

In de lente en zomer vind je me op warme dagen samen met mijn zoontje in of rond de fonteinen of een ijsje etend op het terras van de zomerbar. Sportievere parkgangers halen hun hartje op in het skatepark of op een van de sportweides.

Ook leuk zijn het Hof van Leysen (klein maar fijn), Mastvest (met zijn prachtige bruggen uit 1930) en Te Boelaerpark (plezante nieuwe speeltuin met waterhoekje).

Of je nu verkoeling zoekt onder de bomen, in het water of juist gaat zonnekloppen in het gras, ik hoop dat je je amuseert!

Heb jij een favoriet park in Antwerpen?

Groene barok op het plein

Op het De Coninckplein verrijst een indrukwekkende houten constructie. Is het een plek om muziek te maken? Kan je er koken? Mag je er spelen? Ja, ja en ja, antwoordt Santi, een van de drijvende krachten achter het Spaanse kunstenaarscollectief Recetas Urbanas, op de vragen die hij van buurtbewoners krijgt.

Santi aan het werk

Nauwelijks drie weken geleden streek het kunstenaarscollectief neer in Antwerpen Noord. Op vraag van het Middelheimmuseum en de Antwerpse groendienst bouwen ze er een sculptuur ter ere van het Barokjaar. Volgens barokke traditie werkt Recetas Urbanas met triomfbogen om de stad mooier te maken. Op vraag van de Groendienst krijgen de zelfgemaakte plantenbakken een hoofdrol in het ontwerp.

De bloembakken moet uiteindelijk op het dak komen.

Recetas Urbanas bestaat uit een architect-activisten of activistische architecten die graag met het concept ‘publieke ruimte’ spelen. Als je eens 25 minuten tijd hebt, raad ik je deze reportage aan. Daarna kan je, zoals ik vandaag, naar het De Coninckplein om een beetje starstruck kennis te maken met Santi en de rest van het team.

Santi (rechts) legt uit hoe ze te werk gaan.

Met een guitig lachje legde Santi uit dat het ontwerp tijdens het bouwen regelmatig veranderd doordat er nieuwe ideeën bovenkomen en omstandigheden wisselen. ‘Het proces is prachtig, het eindresultaat lelijk’, aldus Santi. ‘Maar iedereen heeft wel een lelijke vriend waarmee je veel plezier kan maken.’

Onder ons: als dit een lelijke vriend is, ben ik benieuwd naar zijn knappe vrienden.

In het huidige plan zullen de bogen twee zijden van het plein omzomen. Plantenbakken met onder andere afrikaantjes, bieslook en munt worden op het dak gehesen.

Plantenbakken met kruiden en tagetes (afrikaantjes).

Begin juli moet het hele bouwwerk klaar zijn. Eind september, wanneer het project afloopt, krijgt het werk – of toch hopelijk delen ervan – een nieuwe bestemming op een schoolplein, buurtmoestuin…

Ook zin om mee te helpen? Meer info vind je op deze Facebookpagina.

Inspiratiedag voor een groener Antwerpen

Het betonnen bos Antwerpen is langzaam aan het vergroenen. Buurtbewoners starten samentuinen op, zoals die op het Zuster-der-Armenplein of in het Blindenhof. Scholen breken de speelplaats open en maken er een natuurlijke speelplek van met klimbomen en sneukelstruiken. Men tuiniert op daken, langs gevels en op pleinen.

blindentuin2

De Blindentuin in het Park van Leysen in Berchem

Op 5 mei verzamelen Antwerpenaren die van hun stad een echte Tuinstad willen maken in de internationale kunstencampus deSingel. Tijdens de derde editie van BOTANIK organiseert men er voor het eerst een commons assembly, een soort Staten-generaal waar initiatiefrijke Antwerpenaren verzamelen. Burgers, ondernemers, ambtenaren, politici, activisten, studenten… wisselen tijdens deze dag ideeën uit en smeden plannen om Antwerpen structureel te vergroenen.

Programma en info vind je hier. Inschrijven kan via deze link.

Ik zal er zijn, misschien tot dan?

Tulpen plukken in Antwerpen

Ten huize Groentje tellen we af naar de eerste bollen in bloei. Hopelijk doen onze krokussen het dit jaar weer even goed als vorig jaar. Op de camassia’s (prairielelies) die ik op het einde van de zomer kocht, moet ik in ieder geval niet rekenen. Zeker omdat ik het zakje mét bollen onlangs nog tussen mijn tuiniersspullen vond…

Mama-met-kind-in-Pluktuin

(c) Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing

Maar de eerste bollen dit jaar zullen voor de verandering eens tulpen zijn! Morgen kan je namelijk gratis 15 tulpen (met bol) ‘plukken’ op het Astridplein in Antwerpen. Cadeautje van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) dat morgen de allereerste nationale Tulpendag organiseert. Daarvoor halen ze 100.000 tulpen naar de Antwerpse stationsbuurt.

Ik ga er morgen zeker naartoe, al was het maar om me te vergapen aan de tulpenzee. En om hopelijk met 15 kleurige planten naar huis te gaan.

Praktisch: Tulpenpluk op zaterdag 20 januari op het Astridplein (aan het Centraal station) in Antwerpen. Het evenement start om 13u.

Noten plukken op de begraafplaats

Peren, appelen en noten plukken tussen de grafzerken. Niet de meest voor de handliggende plek, maar in het Antwerpse Sint-Fredegandus begraafpark kan en mag je voor eigen gebruik komen plukken. Wel met respect voor de graven en bomen, benadrukt Mark, de man die me rondleidt op de begraafplaats tijdens Open Monumentendag.

Notenbomen tussen de zerken.

Het kerkhof is de oudste, nog bestaande, Antwerpse begraafplaats. Ondertussen wordt er hier niet meer begraven. Het oude gedeelte is geklasseerd, terwijl het overige gedeelte eind jaren negentig omgevormd werd tot park door architect Chris Vermander. Die hield rekening met het karakter en de geschiedenis van de plek.

Mijn gids werkte meer dan 20 jaar op de begraafplaats en is meer dan 30 vrijwilliger bij de heemkundige kring. Een wandelende encyclopedie!

“Ooit stonden er rondom de kerk een paar notenbomen waarvan de opbrengst verdeeld werd onder de armen”, vertelt mijn gids. “We vroegen aan de architect om dit in zijn ontwerp op te nemen.” De architect nam het advies ter harte en uiteindelijk werden er meer dan 100 notenbomen gepland tussen de zerken en langs de paden.

Het laten verwilderen van de planten is een bewuste keuze.

In een uithoek van de begraafplaats kregen oude peren- en appelrassen een plek. Door het slechte weer de afgelopen maanden viel de oogst dit jaar flink tegen. De notenbomen daarentegen hangen vol vruchten.

De jonge fruitbomen dragen dit jaar amper vruchten.

Ook in de rest van het begraafpark lijkt de natuur de overhand te nemen. Klimop overwoekert de graven en vlinderstruiken groeien vrolijk tussen de gebarsten zerken. “Soms halen we de klimop weg, maar eigenlijk is het beter dat we de plant laten groeien”, vertelt Mark. “De plant houdt de vervallen zerken goed samen. Zodra we de stengels weghalen, durven de stenen wel eens uit elkaar vallen.”

Sommige graven zijn in heel slechte staat

De wilde bloemen en vlinderstruiken snoeit men pas na de bloei terug, zodat de bijen en vlinders ervan kunnen genieten. Er leven niet alleen insecten, maar ook grotere dieren zoals egels. Er werd zelfs een mossoort ontdekt dat vooral in de Ardennen groeit en verder niet voorkomt in Vlaanderen.

Wuivende halmen tussen de grafzerken.

Of hoe kerkhoven in de stad een zegen kunnen zijn voor de lokale biodiversiteit!