De grote stadstuin van Olivier

Een hele tijd geleden mocht ik een kijkje nemen in de grote tuin van Olivier in Gent. Olivier tuiniert, net als zijn grote voorbeeld Frank Anrijs, met de natuur mee en niet tegen de natuur in.

1In Oliviers tuin vertaalt zich dat in weelderige borders waar zonnehoed, rabarber, leibomen, sla en dropplanten vrolijk door elkaar groeien. ‘’Omdat de plaats in een stadstuin beperkt is, maak ik geen onderscheid tussen moes- en siertuin. Ik kies daarom voor planten die zowel een streling voor het oog zijn als lekker’’, zegt Olivier.

Toch is Oliviers tuin alles behalve een bescheiden stadstuin. ‘’Ik heb het geluk gehad om een stuk grond achter onze tuin te kunnen bijhuren. Er was 20 jaar niets met het terrein gebeurd en het stond er vol braamstruiken, akkerwinde en kweekgras. Het koste me best wat werk om er een speelweide en moestuin van te maken.’’

Vrij spel voor Indische loopeenden

De speelweide is het territorium van de kinderen, de kippen en de Indische loopeenden. ‘’Mijn kinderen zijn nog geen echte tuiniers, maar genieten wel van onze tuin. Ze voetballen er en in de zomer kamperen ze er met hun vrienden. Omdat de kippen geen hok hebben, is het elke keer zoeken naar de eieren. Gelukkig vinden de kinderen dat heel leuk.’’

IMG_1278

Van slakken heeft Olivier geen last. ‘’Dankzij onze loopeenden krijgen die beestjes geen kans in onze tuin. Ze eten nauwelijks van mijn planten, behalve van de snijbiet die ik speciaal voor hen teel. We geven ze alleen extra voedsel tijdens de wintermaanden.’’

In een hoekje in de moestuin legde Olivier een vijvertje aan. ‘’Zeg maar eendenbad. Het stuk tuin achter het huis is voor de dieren meestal verboden terrein, om de twee waterpartijen daar te sparen.’’

Vaste planten in de moestuin

In zijn moestuinhoek kweekt Olivier onder andere komkommerkruid, zeekool, tomaten, prei, rabarber, Turkse racketsla en bessen. ‘’Ik merkte al snel dat ik eigenlijk een luie tuinier ben die graag de natuur zijn werk laat doen, ook in de moestuin’’, zegt Olivier.

IMG_1294

Zijn gewassen laat Olivier uitzaaien, hij bindt niets op en dieft niet. De moestuin is voor hem geen opbrengsttuin: ‘‘Ik geniet veel meer van de planten te zien groeien en bloeien dan van ze op te eten. Ik houd van schoonheid. Ik oogst vaak niet omdat ik de planten te mooi vind.

De laatste jaren ga ik vooral op zoek naar vaste planten voor mijn moestuin. Turkse racketsla bijvoorbeeld. Deze vaste plant kan heel goed tegen droogte en bloeit erg mooi.

Een andere favoriet is de Russische smeerwortel. Een geweldige plant die zijn mineralen heel diep uit de bodem haalt. Daardoor is het perfecte mulch voor mijn andere planten. Russische smeerwortel woekert niet en is ook heel mooi als sierplant.

Ook zeekool zou iedereen in de moestuin moeten hebben. Het is gemakkelijk om te vermeerderen en droogtebestendig. Ik houd van de donkerpaarse bloemen en de bladeren die doorheen het jaar van kleur veranderen.’’

Zaaien volgens de fenologische kalender

Zijn planten zaait Olivier zelf. ‘’In tuincentra zijn planten vaak bespoten met insecticide. Zaaien is best eenvoudig. In het najaar zaai ik bijvoorbeeld zonnehoed (echinacea) en dropplant, dat zijn planten waarvan de zaden in de grond moeten bevriezen voordat ze ontkiemen in het voorjaar.’’

20190804_113948

Olivier zaait nooit voor. ‘’Het is gemakkelijker om rechtstreeks in de grond te zaaien. En dan moet je ook geen stekjes afharden of zo. Ik ben trouwens geen fan van zaaikalenders. Om te weten wanneer ik moet zaaien, maak ik gebruik van de fenologische kalender. Die zegt dat je naar de tekenen in je tuin moet kijken. Elke lente is anders en verschilt ook van tuin tot tuin. Als de paardenbloem uitkomt, is het bijvoorbeeld tijd om wortelen te zaaien. Als de primula’s na de winter boven komen, kan je met spinazie en sla beginnen.’’

’s Nachts van je tuin leren

‘’Ik geniet vooral van mijn tuin. Ik loop er heel vaak in rond en zie hoe de planten groeien. Daar leer ik uit. Per week ben ik maximum een uur in mijn tuin bezig. Ik grijp maar zelden in. Zo zie ik soms hoe planten het, ondanks de regels, toch goed doen. Rabarber bijvoorbeeld heeft heel veel water nodig en plant je dus best niet onder een boom. Bij ons gaat dat desondanks wel goed, waarschijnlijk omdat de plant naast onze vijver staat.

IMG_1285

Ik kan trouwens iedere tuinier aanraden om ook eens ’s nachts in je tuin rond te lopen. Zo leer je veel, bijvoorbeeld over wie er aan de planten knabbelt. Ik ontdekte dat ik een plaag heb van oorwormen. Ik zag ze met duizenden tegelijk zich tegoed doen aan de courgetteplant. Als ik het niet met eigen ogen gezien had, zou ik slakken de schuld hebben gegeven. Oorwormen zijn op zich wel een meerwaarde voor de tuin, omdat ze bladluizen opeten. Omdat er hier geen bladluizen zijn, hebben ze zich op mijn planten gestort.’’

Kikkers en mosselen in de vijver

Hoewel hij een waterput heeft en ruimte zat voor watertonnen, geeft Olivier uit principe geen water aan de planten. ‘Dat gebeurt in de natuur ook niet. Door goed de bodem te bedekken en voor droogteminnende planten te kiezen, blijft mijn tuin er ook tijdens een hittegolf goed uitzien.

2

Toch ben ik dol op water. In de borders achter ons huis heb ik twee siervijvers gezet: eentje in de border en eentje in een grote ton. Er zijn ondertussen ook padden gekomen en zelfs een keer een reiger.  In onze vijvers zitten een aantal zoetwatermosselen die het water zuiveren. Deze mosselen kunnen wel 30 jaar oud worden. Samen met een pomp volstaat dat om de vijvers schoon te houden.’’

Deze tekst verscheen eerder in het magazine Stadstuinieren 2020-01.

Plukplezier in Gent

Een treurmoerbei in een wegberm of de appelbomen op een rond punt. Wie weet dat je gratis fruit mag plukken op publiek domein? Niet veel mensen, want elk jaar rotten er tonnen fruit weg.

apple-3524113_960_720

Velt brengt daarom alle plukplekken in Gent in kaart. Op deze site vind je een link naar de digitale kaart met daarop alle stadsboomgaarden en plukplekken waar je gratis mag plukken. Dat zijn ondertussen meer dan 30 plekken met meer dan 360 bomen op publiek toegankelijke plekken of op semi-publieke plaatsen zoals ziekenhuizen, woonzorgcentra en scholen.

Het spreekt voor zich dat je in deze tijdens best de laatste maatregelen tegen Covid-19 volgt… Men vraagt daarnaast ook om de pluketiquette in acht te nemen:

  1. Pluk enkel fruit dat voldoende rijp is.
  2. Pluk op een hoffelijke manier. Pluk niet alles, zodat anderen er ook van kunnen genieten.
  3. Pluk enkel voor jezelf en niet om te verkopen.
  4. Draag zorg voor de bomen. Beschadig de bomen niet tijdens het plukken.
  5. Draag ook zorg voor jezelf. Neem geen risico door een ladder te gebruiken.
  6. Pluk. Geniet. Feest.

Over plukplekken inAntwerpen en Tilburg schreef ik eerder al.

 

De Tondelier in Gent

In de Rabotwijk, op de site waar vroeger een gasfabriek stond, plant stad Gent een ambitieus project. Tondelier, zoals het project heet, zal een nieuwe stadswijk worden met verschillende soorten woningen: huizen met privétuin, appartementen; lofts en woon-werkwoningen.

tondelier gent

Het plan voor de wijk.

Naast zo’n vijfhondertal (!) woonplekken is er ook ruimte voorzien voor andere functies, zoals bijvoorbeeld een crèche, jeugd- en sportlokalen, kantoren en horeca. De 2,5 ha groenvoorzieningen omvatten onder meer 2 parken, een binnenpark en een uitbreiding van het Rabotpark.

Zo’n gigantisch project is natuurlijk niet klaar in 1 2 3. Volgens de planning zou het tegen 2024 afgerond moeten zijn. Ondertussen vervult het terrein al een paar functies: er is een voetbalveld, een speeltuin, een BMX-veldje, maar het grootste gedeelte is voorbehouden voor moestuiniers.

Moestuinieren in verhoogde bedden. Daarnaast zie je nog de originele fabrieksvloer.

Moestuinieren in verhoogde bedden. Daarnaast zie je nog de originele fabrieksvloer.

Omdat de fabrieksgrond vervuild is (onder andere met cyaniden en teer), wordt er getuinierd in verhoogde bedden. Er is ook een grote serre en zelfs een kippenren. De samentuin verloopt, alleszins voor zo ver ik kon zien, volgens het volkstuinprincipe: iedere tuinier heeft zijn eigen lapje grond.

Helaas moeten de volkstuintjes op termijn verdwijnen. Zolang de bouwwerken op hun stuk grond niet beginnen, mogen ze blijven, maar daarna verdwijnen ze onherroepelijk. Op inspraakmomenten met de stad is de nood aan moestuinplekken aangehaald en het gemeentebestuur bekijkt nu op welke locaties er volkstuinen kunnen komen. Hopelijk houden ze zich aan hun woord…

Een kippenren waar ook een paar konijnen rondlopen (of liggen).

Een kippenren waar ook een paar konijnen rondlopen (of liggen).

Het is knap van de stad om braakliggend terrein een voorlopige functie(s) te geven, dat geef ik best toe. Toch is dit ook weer een voorbeeld van hoe grond voor stadstuinieren vaak onder druk staat van projectontwikkelaars.

In een eerdere blogpost had ik het er ook al over: hoe bijvoorbeeld in New York tijdens de crisis in de jaren zeventig het moestuinieren een enorme opflakkering kende. Helaas moesten de meeste projecten plaats ruimen zodra de economie weer aanzwengelde en er weer gebouwd kon worden.

Hopelijk kunnen de tuiniers binnenkort toch ergens anders terecht. Tot dan is het zeker de moeite om eens een kijkje te nemen op de site. Vooral kinderen kunnen hun hartje ophalen in de grote speeltuin, denk ik.

Tuin in de stad Gent

Op een Goede Vrijdag wandelde ik rond in Gent, op zoek naar interessante stadslandbouwprojecten. Over de Stadstuin op Dok Zuid schreef ik eerder al een berichtje, maar iemand had me ook getipt om eens een kijkje te nemen in de Rabotwijk. Daar zou op een oud fabrieksterrein een groot moestuinproject lopen.

Soms moet een mens een beetje chance hebben. Terwijl ik verloren liep in de Rabotwijk – ergens een verkeerde afslag gemaakt – botste ik op een ander, charmante volkstuin: het Boerenhof.

Een poster aan de ingang legde uit dat hier vroeger garageboxen stonden. De stad Gent kocht het binnengebied aan en wil het gebied herontwikkelen. De plannen van de stad die momenteel op tafel liggen bestaan uit ‘een deel tuinuitbreiding, een gemeenschappelijke buurttuin en 24 parkeerplaatsen’, zo lees ik op deze site.

Naast een grote moestuin, was er ook een speelhoek.

Naast een grote moestuin, was er ook een grote speelhoek voor avontuurlijke kinderen.

En die extra parkeerplaatsen zint een aantal buurtbewoners niet. Zij houden het terrein liever helemaal groen.

Het terrein heeft veel potentieel en er is duidelijk al hard aan gewerkt om er een leuke plek voor te maken voor groot én klein. Achter de speelhoek, ligt er een moestuinhoek met bijenhotel. In het achterste stuk is de grond in percelen verdeeld, onder andere voor een bloemenweide.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Hoewel het terrein er begin april nogal kaal en verregend uitzag, kon ik me perfect voorstellen hoe op warmere dagen de buren bij elkaar komen om te tuinieren, praten en eten. En aan de foto’s op Facebook te zien, is er afgelopen week hard gewerkt. Ik ben benieuwd hoe het terrein zal evolueren en hoop (niet zo) stiekem dat het een groene oase mag blijven in de stad.

Omdat dit blogberichtje anders wat te lang wordt, houd ik het bezoek aan het groenproject op de fabriekssite voor morgen. Tot dan!

De Stadstuin in Gent

‘Toerist?’ vraagt een man aan de bushalte me, terwijl hij naar mijn camera wijst.
‘Een beetje’, antwoord ik, want hoe vertel je dat je speciaal naar Gent bent gekomen om stadstuinprojecten te bezoeken? Je moet ook wel een beetje gek zijn om in de motregen op zoek te gaan naar samentuinen in de stad.

Gent is geen slechte plek voor stadstuiniers. In de Rabotwijk bijvoorbeeld schieten er interessante samentuinen uit de grond. Daarover vertel ik later nog wel wat meer. Vandaag neem ik jullie mee naar De Stadstuin, een leuk stadslandbouwproject, vlakbij het station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt op een dikke 5 minuten stappen van station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt geprangd tussen een grote baan en een dok.

De Stadstuin vind je op Dok Zuid, op een verloren stuk grond naast het water van het Achterdok. Sinds dit jaar wordt de stadstuin beheert als vzw. De ploeg vrijwilligers wil op de site aan de slag met stadslandbouw, bijvoorbeeld door workshops te geven over verticaal tuinieren en aquaponics.

Naast een moestuin is er ook een grote kippenren te vinden.

Naast een moestuin is er ook plaats voor kippen.

Gisteren lag het terrein er nog een beetje verlaten bij, maar daar komt op paasmaandag verandering in. Buurtbewoners kunnen dan een moestuinbak opstarten, een workshop ‘creatief tuinieren’ volgen of gewoon komen picknicken en cava slurpen. ’t Is dat ik die dag zelf al paasplannen heb, anders was ik graag nog eens langsgekomen.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Maar laat je vooral niet tegenhouden. Ze voorspellen trouwens meestal droog weer tussen de 8 en 10°C. Met een beetje geluk hebben ze de zon mee…

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.