Blindentuin in Hof van Leysen

De buurtbewoners van het Hof van Leysen, een sympathiek park in Antwerpen, nemen sinds september vorig jaar de verwaarloosde blindentuin onder handen. Ik ging een kijkje nemen, nieuwsgierig naar het werk dat er tot nu toe verzet is.

De blindentuin is nu een samentuin voor de buurt

De blindentuin werd eind jaren zeventig aangelegd door de provincie Antwerpen. Het concept was op zich goed: een tuin in hoge bakken met metalen leuningen waarmee blinden en slechtzienden zich konden laten leiden. Er stond (en staat) zelfs een plattegrond in braille. In de tuin groeiden vooral planten die lekker geurden of fijn aanvoelden.

Het oude infobord in braille staat er nog.

De locatie was ook niet zo slecht gekozen: aan de overkant van het park ligt een instituut voor vrouwen met een visuele handicap. Zij kunnen er al meer dan 40 jaar terecht voor opleidingen en woonondersteuning.

Toch raakte de blindentuin al snel in verval. De provincie was heel enthousiast toen buurtbewoners vorig jaar besloten om de tuin aan te pakken. Met de steun van de burgerbegroting en de provincie vernieuwden vrijwilligers uit de buurt de vermolmde moestuinbakken en plantten ze bessenstruiken, kruiden, bloemen en groenten.

Ongeveer de helft van de bakken moest vernieuwd worden.

De grootste uitdaging voor de samentuin is naar eigen zeggen de spelende kinderen in het park. Naast de tuin ligt een speeltuin en de kinderen rennen ook graag tussen de moestuinbakken. Dat is natuurlijk nog niet zo erg, vervelender is dat ze soms ook in de bakken klauteren, planten vertrappelen en ze kaal plukken. Om dit tegen te gaan, maken enkele kinderen pictogrammen om op te hangen in de tuin en staat er een infobord voor de ouders.

Vrijwilligers voor de samentuin zijn nog steeds welkom. Via deze facebookpagina blijf je op de hoogte van werkdagen in de tuin. De tuiniers plannen daarnaast ook activiteiten zoals een picknick of een filmavond over ecologie voor de buurt.

Weer een mooie aanwinst voor de buurt!

RIP de Wasserette

Had je tien miljoen, wat zou jij dan doen? Dat zongen Samson en Gert toen ik klein was. Ik zou er in ieder geval geen liters limonade en honderd kilo chocolade mee kopen. Misschien zou ik er bouwgrond voor aanschaffen in de stad en er een samentuin op zetten.

Grond, dat blijft het grootste probleem voor de samentuinen in de stad. De meeste samentuinen bestaan bij de gratie van anderen. En als je pech hebt, zien die anderen de tuin als een tijdelijk opvulsel, totdat de bouwplannen rond zijn. Dat is onlangs gebeurd met de geweldig fijne samentuin De Wasserette in Borgerhout (Antwerpen).

IMG_5537

Kruidenspiraal in De Wasserette

Ik had de samentuin nog maar net ontdekt, dankzij een ecologische wandelzoektocht in de buurt waar het een van de haltes was. Het was een groen lichtpuntje in de wijk waar verder vooral stenen te bewonderen zijn.

De samentuin werd in 2013 opgestart door de transitiebeweging in Borgerhout op de hoek van de Vinçottestraat en de Kattenberg. Toen heette de tuin nog Cattelberg. Begin 2015 verhuisde de tuin naar een zijstraat van het Moorkensplein en veranderde de naam naar de Wasserette.Al snel werd het een plek waar buurtkinderen in het groen konden spelen, buurtbewoners een glaasje konden drinken of met hun vingers in de aarde konden woelen.

IMG_5534.JPG

Blijkbaar lag de grond al 10 jaar braak. En net nu de buurtbewoners iets leuks doen met de grond, besluit de stad om er appartementen op te zetten…

img_5529

Geld versus groen, het is bijzonder jammer dat het daar altijd op uit komt. Ik ben blij dat ik de samentuin nog heb leren kennen voordat deze eind september ten grave werd gedragen.

Stadslandbouw in Berlijn

Maandag nam ik je al mee naar mijn favoriete plek in Berlijn: Tempelhofer Park. Maar ook op andere plekken in de stad wordt er getuinierd. De ene keer al iets professioneler dan de andere. Wij bezochten drie stadslandbouwprojecten.

1.Prinzessinnengarten

In hartje Kreuzberg vind je deze geweldige tuin. We bezochten het op een zonnige zaterdagmiddag en de plek bruiste van de bedrijvigheid. Er waren rondleidingen, workshops en knutselactiviteiten voor jong en oud.

Prinzessinnengarten

Bijenworkshop in Prinzessinnengarten

Naast de vele moestuinhoeken, vind je er ook een speeltuintje, overdekte workshophoeken, educatieve panelen over het bodemleven, een plantenwinkel en zelfs een café en een volkskeuken met super lekker eten uit de tuin.

Prinzessinnengarten

Een gezellig stadstuinproject.

De lichtelijk chaotische stadstuin is duidelijk een geliefde plek bij buurtbewoners en toeristen. Een tuin met een missie om de buurt te laten kennismaken met de voordelen van groen in de stad.

2. Himmelbeet

In de multiculturele wijk Wedding ten noorden van het centrum ligt een iets meer bescheiden tuin. Himmelbeet biedt moestuinbakken te huur aan buurtbewoners voor 60 euro per jaar. Daarnaast verbouwen ze zelf gewassen die ze verkopen als plantenstekjes of als groenten en kan je er in het weekend een glaasje drinken. De plek wordt opengehouden door vrijwilligers en een stagiair.

Himmelbeet

Planten te koop in Himmelbeet

Ik vind het idee dat tuinen als Himmelbeet en Prinzessinnengarten meer zijn dan een moestuinplek heel leuk. Het is bijvoorbeeld fijn dat ze ook buurtbewoners zonder groene vingers betrekken door er een plek van te maken waar je ook iets kan drinken of eten. In Himmelbeet verkochten ze naast plantgoed ook zelfgedrukte winkeltassen, boeken en bijenhotels. Een idee voor onze samentuin in Antwerpen?

Himmelbeet

Geknutselde beschutting voor de tomaten.

3. ECT farmer’s market

In de Bessemerstrasse ligt op de site van een voormalige moutfabriek een stadslandbouwproject met winkel. In warme serres worden via hydroponic tomaten, meloenen en paprika’s verbouwd. In de koude serres groeien sla en kruiden. Op donderdag en zaterdag  kan je in de winkel groenten kopen, maar ook biologische dranken en plantgoed.

ECT farmers market

De serres van het stadslandbouwproject

Het project stelt zo’n tien mensen te werk en er helpen ook een aantal studenten mee. Elke eerste vrijdag van de maand kan je de serres bezoeken. Helaas waren we er die periode niet. Iets om te onthouden voor een volgend bezoek aan Berlijn.

ECF Farmer’s Market

De winkel is bescheiden, maar toch populair bij de Berlijnse bevolking.

Wat ik onthoud van deze drie tuinen is de creativiteit van de tuiniers en het verkopen van plantgoed en/of drank (ideaal als extra zakcentje voor de aankoop van zaden voor onze samentuin!). Stuk voor stuk gezellige plekjes in Berlijn en een aanrader voor wie meer wil zien dan de Brandenburger Tor en Checkpoint Charlie.

Ken jij nog andere interessante groene plekken in Berlijn? Dan noteren we die alvast voor ons volgend bezoek!

Tuin in de stad Berlijn

De Duitse hoofdstad is een van mijn favoriete Europese steden. Een kosmopolitische stad met vriendelijke mensen, hippe bars en heel veel groen. Maar liefst 22% van Berlijn bestaat uit parken en natuur!

tempelhofer park

De volkstuinen in Tempelhofer park

Het grootste park was lange tijd Tiergarten, oorspronkelijk aangelegd als jachtgebied voor de toenmalige heersers, nu een park in hartje Berlijn van 210 hectare. Maar in 2010 opende het stadsbestuur Tempelhofer Park, een lap grond van 300 hectare. Waar vroeger vliegtuigen af en aan vlogen, zitten mensen nu in het gras, vliegeren ze op de voormalige landingsbaan of kweken ze groenten in bakken.

tempelhofer park

Street windsurfers, paragliders op rollerskates, skateboarders en fietsers leven zich uit op de landingsbaan.

Geen enkele andere stad zou zo’n groot stuk grond ‘opofferen’ aan een park, denk ik. Zo’n terrein is natuurlijk de natte droom van elke projectontwikkelaar. Ook het Berlijnse stadsbestuur had oorspronkelijk het idee om een deel van het park vol te bouwen met woningen, maar een referendum stak daar een stokje voor. Een pluim voor de Duitse politiek die luistert naar zijn bevolking…

tempelhofer park

Hippies aan de macht in Berlijn

Al sinds de opening van het park kregen (of namen?) buurtbewoners een hoek in het park waar ze konden tuinieren. Toen we in 2011 voor het eerst een kijkje gingen nemen, was de volkstuin nog redelijk bescheiden. Nu was de tuin veel groter en uitgebouwd met zithoekjes, een podium en ingenieuze moestuinhoeken. Het was ook erg leuk om te zien dat mensen de volkstuinen gebruiken als woonkamer. Sommigen lazen er of praatten met vrienden, anderen luisterden naar muziek of dronken een glaasje in de nazomerzon.

tempelhofer park

Een van de vele zithoeken in de moestuin.

Ook in de rest van het park vind je die relaxte sfeer terug. We zagen ook dat de wijk naast het park een evolutie heeft doorgemaakt. Huizen worden opgeknapt en er zijn heel wat leuke winkels en cafés geopend. Voor ons blijft dit park de topbestemming in de stad. Later deze week neem ik jullie mee naar een paar leuke stadslandbouwprojecten die we bezocht hebben.

Heb jij een favoriete plek in Berlijn?

4x binnengluren bij de buren

Juni staat voor de deur…En mijn agenda belooft dat we ons die maand niet zullen vervelen. Elk weekend is er wel een of ander leuke tuindag of evenement waarbij je mag  gluren bij de buren. Is het toeval of zijn tuinen net dan op hun mooist?

Weekend van 6-7 juni

Op zaterdag is het Dag van de Stadslandbouw in Nederland. In Den Bosch kan je bijvoorbeeld meedoen met de Wildplukwandeling en in Haarlem kan je een zelfoogsttuin bezoeken.

Klinkt erg interessant, maar net datzelfde weekend zijn het Ecotuindagen van Velt. 170 tuinen in Vlaanderen en Nederland zetten dan hun tuinpoortjes open. Tuinblogger Muggenbeet doet bijvoorbeeld mee. Ik ga proberen een paar tuinen in Antwerpen te bezoeken.

ecotuindagen2015_banner
Weekend van 13-14 juni

Het weekend erop trekken we naar Rotterdam om inspiratie op te doen tijdens Verborgen Tuinen 2015. Voor 2 euro kan je een weekend lang binnengluren bij bijzondere groene plekken in Rotterdam.

Maar voor we naar Rotterdam vertrekken, brengen we MARTA nog een bezoekje. MARTA is een Antwerpse boerenmarkt op het Kievitplein (achter het Centraal Station). De markt promoot lokale en biologische groenten recht van de producent. Niet slecht.

Weekend van 20-21 juni

Groei & Bloei, de grootste tuinvereniging van Nederland en België, organiseert dat weekend het Open Tuinen Weekend. Meer dan 1.000 leden stellen hun tuinen open voor het publiek. Welke tuinen dat precies zijn, is even zoeken op de websites van de deelnemende lokale afdelingen.

Als extraatje kan je op 20 juni een tegel inleveren bij Intratuin. In ruil krijg je twee gratis vlinder- of bijenlokkende planten. Leuk!

Weekend van 27-28 juni

Ten slotte, in het laatste weekend van de maand, organiseert De Verborgen Kloostertuin, de samentuin waar ik (min of meer) actief ben, een officiële inhuldiging op zondag 28 juni. Van 12-14u is iedereen welkom om een kijkje te nemen in de tuin, een hapje mee te eten van onze verse groenten en tips op te doen over hoe je zelf een samentuin kan opstarten. Plaats van afspraak is de samentuin op het Zuster-der-Armenplein in Antwerpen-Noord.

Een zelfgeknutselde serre in onze samentuin.

Een zelfgeknutseld plantenafdak van wilgentenen in onze samentuin.

Hopelijk heb ik in juni ook nog tijd om eens af en toe van mijn eigen tuintje te genieten. Gelukkig vraagt een kleine stadstuin weinig onderhoud, haha.

Misschien tot op een van deze evenementen?

Samen tuinieren op z’n Spaans

In een stad waar mensen 9 maanden per jaar buiten leven, kan een samentuin niet ontbreken. Ik bezocht de samentuin in de wijk Lavapiés (wat ‘voeten wassen’ betekent) waar buurtbewoners een braakliggend terrein hebben omgetoverd tot een groen toevluchtsoord.

De moestuinbedden

De moestuinbedden

Lavapiés is lange tijd een wat verwaarloosde wijk geweest. Het ligt op wandelafstand van het prachtige station Atocha (met zijn tropische binnentuin vol schildpadden) en was ooit de plek waar de Joodse gemeenschap woonde. Nu is het vooral wijk waar immigranten en artiesten leven en waar Madrilenen uitgaan.

Een bordje spoort bezoekers aan om hun afval op te ruimen.

Een bordje spoort bezoekers aan om hun afval op te ruimen.

Achter een lange muur met vrolijke graffiti vind je de samentuin. De plek werd eind 2008 ingepalmd door buurtbewoners die er een aanwinst van maakten voor de wijk.

Si no hay siesta, no hay fiesta!

Si no hay siesta, no hay fiesta!

In België staat het samen tuinieren vooral voor samen moestuinieren. In deze samentuin staat het samen leven voorop. Er zijn uiteraard een paar moestuinbedden, maar vooral veel hoekjes voor mensen: bankjes, een speelhoek voor de kinderen, een openluchttheater waar men soms workshops of lezingen geeft, …

Het theater

Het theater

Een ander verschil met België zijn uiteraard de planten: er groeien bijvoorbeeld vijgen- en sinaasappelbomen (jaloers!) en tussen het onkruid staan er bijvoorbeeld ook grote cactussen (iets minder jaloers).

Een ideale speelplek voor kinderen

Een ideale speelplek voor kinderen

Ik vind het bijzonder knap wat de bewoners van deze plek gemaakt hebben. Het nodigt buurtbewoners uit om samen te komen, of ze nu moestuinieren of niet. Een groene oase in de stad!

Morgen: een moestuin op het dak in de chicste wijk van Madrid.

Tuin in de stad Gent

Op een Goede Vrijdag wandelde ik rond in Gent, op zoek naar interessante stadslandbouwprojecten. Over de Stadstuin op Dok Zuid schreef ik eerder al een berichtje, maar iemand had me ook getipt om eens een kijkje te nemen in de Rabotwijk. Daar zou op een oud fabrieksterrein een groot moestuinproject lopen.

Soms moet een mens een beetje chance hebben. Terwijl ik verloren liep in de Rabotwijk – ergens een verkeerde afslag gemaakt – botste ik op een ander, charmante volkstuin: het Boerenhof.

Een poster aan de ingang legde uit dat hier vroeger garageboxen stonden. De stad Gent kocht het binnengebied aan en wil het gebied herontwikkelen. De plannen van de stad die momenteel op tafel liggen bestaan uit ‘een deel tuinuitbreiding, een gemeenschappelijke buurttuin en 24 parkeerplaatsen’, zo lees ik op deze site.

Naast een grote moestuin, was er ook een speelhoek.

Naast een grote moestuin, was er ook een grote speelhoek voor avontuurlijke kinderen.

En die extra parkeerplaatsen zint een aantal buurtbewoners niet. Zij houden het terrein liever helemaal groen.

Het terrein heeft veel potentieel en er is duidelijk al hard aan gewerkt om er een leuke plek voor te maken voor groot én klein. Achter de speelhoek, ligt er een moestuinhoek met bijenhotel. In het achterste stuk is de grond in percelen verdeeld, onder andere voor een bloemenweide.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Op de percelen staan bordjes met plantennamen.

Hoewel het terrein er begin april nogal kaal en verregend uitzag, kon ik me perfect voorstellen hoe op warmere dagen de buren bij elkaar komen om te tuinieren, praten en eten. En aan de foto’s op Facebook te zien, is er afgelopen week hard gewerkt. Ik ben benieuwd hoe het terrein zal evolueren en hoop (niet zo) stiekem dat het een groene oase mag blijven in de stad.

Omdat dit blogberichtje anders wat te lang wordt, houd ik het bezoek aan het groenproject op de fabriekssite voor morgen. Tot dan!

De Stadstuin in Gent

‘Toerist?’ vraagt een man aan de bushalte me, terwijl hij naar mijn camera wijst.
‘Een beetje’, antwoord ik, want hoe vertel je dat je speciaal naar Gent bent gekomen om stadstuinprojecten te bezoeken? Je moet ook wel een beetje gek zijn om in de motregen op zoek te gaan naar samentuinen in de stad.

Gent is geen slechte plek voor stadstuiniers. In de Rabotwijk bijvoorbeeld schieten er interessante samentuinen uit de grond. Daarover vertel ik later nog wel wat meer. Vandaag neem ik jullie mee naar De Stadstuin, een leuk stadslandbouwproject, vlakbij het station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt op een dikke 5 minuten stappen van station Gent Dampoort.

De Stadstuin ligt geprangd tussen een grote baan en een dok.

De Stadstuin vind je op Dok Zuid, op een verloren stuk grond naast het water van het Achterdok. Sinds dit jaar wordt de stadstuin beheert als vzw. De ploeg vrijwilligers wil op de site aan de slag met stadslandbouw, bijvoorbeeld door workshops te geven over verticaal tuinieren en aquaponics.

Naast een moestuin is er ook een grote kippenren te vinden.

Naast een moestuin is er ook plaats voor kippen.

Gisteren lag het terrein er nog een beetje verlaten bij, maar daar komt op paasmaandag verandering in. Buurtbewoners kunnen dan een moestuinbak opstarten, een workshop ‘creatief tuinieren’ volgen of gewoon komen picknicken en cava slurpen. ’t Is dat ik die dag zelf al paasplannen heb, anders was ik graag nog eens langsgekomen.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Sinds vorig jaar kunnen buurtbewoners hun kerstbomen laten overzomeren (is dat een woord?) in de stadstuin.

Maar laat je vooral niet tegenhouden. Ze voorspellen trouwens meestal droog weer tussen de 8 en 10°C. Met een beetje geluk hebben ze de zon mee…

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.

Vanaf april is het tuincafé elke eerste zondag van de maand (morgen!) geopend.

Jaaroverzicht deel III

Als 2013 nog niet het jaar van de samentuinen was, dan gold dat zeker wel voor 2014. Je moest maar met je ogen knipperen of er was weer een nieuwe samentuin opgericht.

Voor de groentjes: een samentuin is een tuin, vaak op een (semi-)openbare ruimte waar buurtbewoners samen tuinieren. Er bestaan zo veel verschillende manieren van samentuinieren als er tuinen zijn. In sommige tuinen heeft iedereen zijn eigen moestuinbak, in andere wordt alle oogst onder de deelnemers verdeeld.

Deze samentuinen bezocht ik het (bijna) afgelopen jaar:

Oogststraat (Berchem)

oogststr2Een buitenbeentje onder de samentuinen, al was het maar omdat niet elke samentuin een eigen serre heeft. Deze samentuin bestaat eigenlijk voornamelijk uit 1500km² serres van een voormalige kwekerij. Er zijn verschillende groepen actief, waaronder Velt en collectief De Beek. Jammer dat het project over een paar jaar plaats moet ruimen voor nieuwbouw…

Zuster-der-Armenplein (Antwerpen)

armenklaren2Een persoonlijke favoriet, al was het maar omdat ik zelf (een beetje) actief ben ik deze samentuin. Het samentuinmoment – om 10 uur op een zondagochtend – ligt me niet helemaal, maar het is heel leuk om met buurtbewoners aan de slag te gaan. Volgend jaar zal ik de wekker luider zetten, beloofd.

De Vergeten Peer (Wilrijk)

zorgtuin4Niet helemaal een klassieke samentuin, maar de zorgtuin ‘De Vergeten Peer’ is een pareltje onder de Antwerpse tuinen. Buurtbewoners mogen helpen tuinieren en voor de dieren zorgen. Er werden af en toe workshops georganiseerd, maar nu het voortbestaan van de tuin onzeker is – op de grond komt binnenkort een gloednieuwe brandweerkazerne – is de motivatie van de leden heel begrijpelijk achteruitgegaan. Zo spijtig dat dit mooie project zal moeten verdwijnen.

Op zaterdag 31 januari 2015 organiseert Velt trouwens een trefdag Samentuinen in Antwerpen. Er staan een aantal heel interessante infosessies gepland, zoals hoe je kan samentuinen zonder geld of hoe je rond het groepsgevoel werkt.

Houd het veilig met oud&nieuw en tot volgend jaar!

De Vergeten Peer

Zo’n negen maanden geleden hebben buurtbewoners in Wilrijk, een Antwerpse district ten zuiden van de stad, een schitterend project opgestart: de zorgtuin ‘De Vergeten Peer’. In ruil voor een beetje huur mogen ze op een braakliggend stuk grond van Antwerpen stad tuinieren en kippen, schapen en geiten houden.

Een fleurig hoekje in de Vergeten Peer.

Een fleurig hoekje in de Vergeten Peer.

Van de oorspronkelijke initiatiefnemers is alleen Robin overgebleven. Op een zonnige nazomerdag leidde hij mij rond in de tuin. Wat eerst opvalt is de gigantische oppervlakte van de tuin. Voor niet-stadsmuizen is het misschien even groot als een doorsnee achtertuin, maar voor de stad is het toch best de moeite.

Robin bij de geitenwei

Robin bij de geitenwei

Er zijn (afgebakende) hoekjes waar geiten en schapen lopen. De grote kippenren is via een tunnel verbonden met de geitenwei. Ook is er een speelhoekje voor de kinderen, met een trampoline en speelhuisje uit strobalen.

Groenten worden kriskras doorheen de tuin geteeld volgens de permacultuurprincipes. Er groeien onder andere pompoenen, courgettes, boerenkool en warmoes.

De kippentunnel

De kippentunnel

De tuin is volledig zelfbedruipend en leunt op vrijwilligers en donaties. Zo kan je bijvoorbeeld peter of meter van een kip worden voor 25 euro per jaar. Een biowinkel uit de buurt stelt zijn groenteafval ter beschikking als voedsel voor de dieren.

Aan ideeën geen gebrek: in een knotwilg maakte men een boomhut.

Aan ideeën geen gebrek: in een knotwilg maakte men een boomhut.

Helaas is volgend jaar oktober het verhaal uit. De tuin zal dan plaats moeten ruimen voor de bouw van een gloednieuwe brandweerkazerne. Robin heeft zijn oog al laten vallen op een vergelijkbaar stuk grond uit de buurt. Maar dat kost natuurlijk centjes. Daarom zoekt hij vrijwilligers die mee hun schouders willen zetten onder een crowdfunding campagne. Maar iemand die eens af en toe de kippen eten wil geven, is ook welkom.

Het project volgen kan via Facebook of deze website. Jammer dat het voor mij net iets te ver is om wekelijks binnen te springen, maar ik houd het project zeker verder in de gaten.

zorgtuin3