Onze stadstuin in juli

Afgelopen zaterdag eindigde in onze streken het verbod op verspilling van drinkwater. Al bij al heeft onze tuin niet echt te lijden gehad onder het verbod. De vijg en blauwen regen hebben een paar dorre bladeren, maar voor onze moestuin was het niet echt een probleem. Misschien omdat we onze moestuinhoek genoeg beschermden met onze parasol tegen de zon?

De pompoen heeft zelfs een flinke groeispurt gedaan. Van de frambozen smullen we ondertussen al een paar weken en gisteren konden we onze eerste Japanse wijnbes van het jaar proeven, mmm.

Een paar impressies:

We zijn ze bijna beu, onze frambozen. Gelukkig eten de merels mee.

Detail uit onze pottentuin: vogeltje tussen tijm en munt.

Onze aardbeimunt staat in bloei, net als onze paarse basilicum. De bijtjes (en een occasionele vlieg) zijn er blij mee.

Onze pompoen is aan een ontsnappingspoging bezig.

Een prikkelig plantje, maar oh zo lekker.

De oogst vandaag: frambozen en Japanse wijnbes

Zelfs de petunia, toch een plant die niet van droge voeten houdt, is er weer helemaal bovenop.

Ik zit trouwens sinds kort op Instagram. Een mens moet mee met zijn tijd en zo. Vertel, wie is tuiniergewijs de moeite om te volgen? Zelfpromotie is uiteraard toegestaan.

Advertenties

Experimenteren op het dak

Vorig jaar interviewde ik stadsboer Bram Stessel over zijn nieuwe project op het dak van een oude industriële site in hartje Antwerpen, vlakbij het Groen Kwartier. Sinds begin vorig jaar experimenteert hij er met moestuinieren op strobalen.

strobaal-daktuin2-c-bie-van-giel

De keuze voor strobalen was niet toevallig. Omdat het dak niet overal verstevigd is, moest Bram op zoek naar alternatieven voor de moestuinbak. Strobalen wegen de helft minder dan een traditionele moestuinbak. Extra handig dat je bij een strobaal zowel groenten boven als langs de zijkant kan kweken. Een enorme plaatsbesparing!

Het afgelopen jaar experimenteerde Bram met bemesting en verschillende gewassen. Hij testte  zo’n vijftig groentevariëteiten: van roze aardappelen over paarse bonen tot amarantkoren. Hij merkte bijvoorbeeld dat vooral koolplanten het goed doen aan de zijkant van de balen, omdat ze iets minder zon nodig hebben.

De meeste planten deden het ondanks de hevige regenval afgelopen voorjaar toch goed. Dat komt omdat strobalen goed draineren. Handig bij Belgische zomers, maar bij droog weer moet je wel veel water geven.  Op het dak is er sowieso meer wind en zon waardoor de balen nog sneller uitdrogen.

strobaal-daktuin-c-bie-van-giel

De teelt op strobalen is in het begin heel intensief. Via toevoeging van stikstof breng je het composteerproces in de strobaal op gang. De temperaturen in de strobaal lopen op tot 40°C. Eens de temperatuur weer daalt, is het stro klaar voor de moestuin.

Als stikstof gebruikt Bram onder andere koffievliesjes, een afvalproduct dat hij ophaalt bij de Antwerpse koffiebranderij St Michel. De koffieresten houden voeding vast en helpen bij het composteren. Uit recent onderzoek blijkt ook dat het helpt om insecten te weren.

De meeste gewassen kweekt Bram op in de serre op het dak. Alleen wanneer hij met gewassen werkt waarvan je de zaailingen niet kan verplanten (wortels bijvoorbeeld) zaait hij de zaden in de compostlaag bovenop de strobaal.

Na een jaar experimenteren start Bram nu met de tweede fase van zijn dakakker: workshops organiseren en buurtbewoners betrekken. Op 7 maart is er een eerste infomoment voor toekomstige dakboeren. Volgende week zaterdag kan je er een workshop volgen over telen op strobalen. Om op de hoogte te blijven van het interessante aanbod, kan je de Facebookpagina van PAKT volgen.

Moestuin in de stad: update II

De bedoeling was om elke maand een update te geven van onze moestuinhoek, maar dat ben ik in mei gladweg vergeten. Tijd voor een inhaalbeweging!

De eerste oogsten zijn al achter de kiezen. Bescheiden oogsten, dat wel. We hebben dit jaar meer dan anders last van slakken en rupsen, maar daarmee zijn we niet de enige, als ik de moestuinpagina’s op Facebook mag geloven…

En sowieso moet je je verwachtingen wat bijstellen als je tuiniert in een beperkte ruimte. Daarom smaakt onze oogst eens zo lekker natuurlijk! Onze opbrengst tot dusver:

spitskoolDit was wat er overbleef van onze spitskool, nadat we de aangevreten bladeren weghaalden. Smaakte wel lekker pittig in het stoofpotje.

tuinbonenDit was zo’n beetje de volledige opbrengst van onze tuinbonenplant. Ik had eigenlijk nog nooit tuinbonen gegeten en vond ze best lekker (in boter gestoofd met wat aardappels en ajuin). Volgend jaar zet ik misschien wat meer planten.

framboosWat de frambozenopbrengst betreft mogen we dit jaar zeker niet klagen! Bijna niet te geloven dat we vorig jaar zo veel moeite hebben gedaan om de bessen te beschermen tegen de vogels. Nu hangen er zo veel strosjes aan onze struik dat we er zeker van zijn dat we ons buikje rond kunnen eten, ook al komen de vogels een spreekwoordelijk graantje meepikken. Ik pluk bijna elke dag voor het ontbijt een handvol rijpe frambozen – smaakt goed bij mijn dagelijkse portie muesli.

Helaas zijn er ook wat gewassen mislukt: de erwtenplantjes hebben helaas te veel afgezien: eerst zijn ze vertrappeld door de katten, daarna knabbelden de slakken en rupsen eraan waardoor dat we er amper twee of drie peultjes van hebben kunnen plukken. Boehoe.

Ook onze bloemkool en broccoli zijn slakken- en rupsenvoer dit jaar. Dat betekent weer wat meer vlinders in de tuin dit jaar, zeker? Ik laat de planten in ieder geval staan zodat de kleine vreetzakjes tenminste van de andere planten in de tuin blijven. En het heeft wel wat, zo’n doorgeschoten broccoli.

Het is nog een beetje afwachten wat de tomaten zullen doen. Ik kijk ook nog uit naar de eerste Japanse wijnbessen van het jaar! Heb jij al iets kunnen oogsten?

Moestuin in de stad: update I

Vorig jaar begon ik zo rond half februari met voorzaaien en plantenschema’s opstellen. Dit jaar kostte het me drie (!) dagen om onze hortensiastruik te snoeien. Niet dat het zo veel werk was, nee. Het blijkt gewoon dat de tijd razendsnel vooruitgaat met een klein spruitje in huis dat gevoed, verschoond en geknuffeld moet worden.

Mijn verwachtingen voor onze moestuin dit jaar zijn dus eerlijk gezegd niet erg hoog. Toch is het gelukt om al een en ander in onze moestuinbak te planten. Erwten, tuinbonen en bloemkool bijvoorbeeld. Waar ik dit jaar in het bijzonder naar uitkijk:

Crosne

crosne

Ook wel Japanse andoorn of Japanse aardappel genoemd. Vorig jaar kreeg ik een knolletje van Hugo, bezieler van de Eeuwige Pluktuin in Brasschaat. Crosne oogst je in het najaar, maar dat ben ik vorig jaar gladweg vergeten. Gelukkig is het gewas winterhard en in de pot waar ik het knolletje plantte, komen nu nieuwe scheuten op. Benieuwd wat dat gaat geven!

Erwten

Voorzaaien lukt me dit jaar niet, maar dat geeft niet als je vrienden met groene vingers hebt! Van een vriendin kreeg ik een aantal zaailingen van erwtenplantjes. Verse erwten, dat moet ongeveer het allerbeste zijn uit de moestuin. Hopelijk overleven de plantjes de wilde avonturen die de buurtkatten altijd in onze tuin schijnen te hebben.

Japanse wijnbes

japanse wijnbes

Als alles goed gaat (geen hagelstormen in juni, geen vogelinvasies – we houden een bos hout vast) kunnen we dit jaar genieten van Japanse wijnbessen. De Rubus phoenicolasius geeft lekker zoete bessen die niet in de winkel te verkrijgen zijn omdat je ze na het oogsten snel moet opeten. En toevallig zijn ze super lekker!

Waar kijk jij naar uit dit moestuinjaar?

Jaaroverzicht deel I

De eindejaarsperiode is het ideale moment voor een korte terugblik op het afgelopen (moes)tuin- en blogjaar. In dit deel bekijk ik onze moestuin. Later deze week neem ik je mee naar de leukste stadstuinprojecten die ik in 2015 leerde kennen.

In een stadstuin zo klein als de onze, is het vooral de kunst om de ruimte zo goed mogelijk te benutten. Twee jaar geleden bouwden we al een klimrek voor groenten en dit jaar kwam er een moestuinbak op maat bij.

Onze moestuinbak in augustus

Onze moestuinbak in augustus

Tomaten

Er kon dus veel geëxperimenteerd worden met groenten! Zo testte ik de beste plek voor tomatenplanten uit. Net als de voorbije jaren kweekte ik een aantal tomaten in potten. Dit jaar zette ik er ook een paar in de moestuinbak.

Het verschil was enorm: de tomatenplanten in de bak deden het veel beter dan die in potten, ook al werden ze soms nat door de regen (in tegenstelling tot de planten in potten die ik bij elke regenbui binnenzette). Volgend jaar alleen nog maar tomaten in de bak.

Klimrek

Het klimrek werd ingepalmd door de olijfkomkommer. De plant deed het best goed, maar ik was niet kapot van de smaak van de vruchtjes. Niet voor herhaling vatbaar dus.

De olijfkomkommer is wel een mooie plant.

De olijfkomkommer is wel een mooie plant.

Misschien kan het klimrek volgend jaar gebruikt worden voor boontjes. Ik had ze nu in de bak gezet, maar ze klommen tot op het afdak van de buren. Oogsten werd zo een kleine acrobatieoefening.

Aardappelen en courgettes

Het meest tevreden was ik over onze aardappeloogst die we ik zakken kweekten. Een bescheiden oogst, dat wel, maar amper werk aan. Kweken in zakken is sowieso een aanrader voor stadstuiniers: ze nemen nauwelijks plek in en zijn gemakkelijk te verslepen wanneer je bijvoorbeeld een tuinfeestje geeft.

Onze aardappelplanten in zakken.

Onze aardappelplanten in zakken.

Het meest teleurstellende was de courgetteplant: hoewel hij uiteindelijk bijna de hele tuin inpalmde, bracht hij maar een eetbare vrucht voort. Ik denk dat het een combinatie was van te laat gezaaid en te weinig meststoffen. Volgend jaar opnieuw proberen.

Litchitomaat

En wie deze blog al wat langer volgt, weet: nooit of te nimmer komt er nog een litchitomaat in onze tuin.

De eerste vruchten van de litchitomaat.

De eerste vruchten van de litchitomaat.

Ik wens je lekkere en gezellige eindejaarsfeesten!

2 manieren om tomaten te laten narijpen

Dit blogberichtje stond al een tijdje op mijn lijstje. Ik geef toe, het zijn misschien vijgen na Pasen, maar ik wil toch graag mijn ervaring delen met het narijpen van tomaten. Gelukkig bestaat er zoiets als een zoekfunctie op deze blog en ook een aparte pagina met moestuintips, zodat je dit blogstukje kan opduikelen wanneer het écht van pas komt – zo ongeveer rond half september.

Stel je dus voor dat het een zonnige dag is in september. De zomer loopt op zijn laatste benen, maar er hangen nog onrijpe tomaten aan je planten. De kans is klein dat de vruchten nog de kans krijgen om lekker rood en sappig te worden in je tuin. Geen nood, met een weekje geduld kan je ze toch nog in de salade draaien!

Methode 1: pluk de onrijpe tomaten en leg ze op een schaaltje of bord op de vensterbank. Kies daarvoor een zonnig plekje uit. Deze manier werkte bij ons heel goed, op een paar dagen tijd verkleurden de meeste tomaten, een week later waren zelfs de allergroenste tomaten eetbaar geworden.

Een eenvoudige en snelle manier

Voor en na

Methode 2: leg de onrijpe tomaten op een bord bedekt met krantenpapier. Leg een banaan in het midden. Hoe het precies werkt, weet ik niet, maar de banaan geeft stoffen vrij waardoor tomaten sneller rijpen. Je zet het schaaltje best op een niet al te warme plek en laat een beetje ruimte tussen de vruchten.

Voor en na (laat wel iets meer ruimte tussen de tomaten dan op de foto)

Voor en na (laat wel iets meer ruimte tussen de tomaten dan op de eerste foto)

Deze methode werkte iets minder goed bij ons, sommige tomaten werden meteen rot in plaats van rijp. Het zou ook wel kunnen dat het sowieso al niet zo’n sterke exemplaren waren. Voor deze tip moet je ook wel wat meer geduld hebben (of misschien was onze banaan bij de start zelf nog niet rijp genoeg).  Bij deze tomaten zijn er ook een paar tomaten groen gebleven.

Ken jij zelf nog een manier om tomaten te laten narijpen? Laat maar weten, ik ben heel benieuwd!

Aardappels kweken in zakken: deel II

In maart pootte ik een paar ontkiemde aardappelen in twee zakken. Hoe ik precies van start ging, kan je hier lezen. Vandaag volgt het tweede deel. Ik ga dus verder waar ik de vorige keer geëindigd ben, na het planten van de pootaardappels…

STAP 4

aardappel1Een eerste keer aanaarden. Een kleine maand na het poten van de aardappels, verschenen de eerste stengels. Je mag dan de zak wat verder naar boven rollen en de plant helemaal onderstoppen met aarde zodra ze ongeveer 15 cm groot zijn. Voorzichtig aanduwen, zodat de grond luchtig blijft.

STAP 5

Een tweede keer aanaarden. Niet zo lang daarna komt de plant weer boven. Je kan nu opnieuw grond toevoegen, zodat de zak bijna helemaal vol is. Vergeet niet om regelmatig water te geven bij droog weer. Aardappels hebben graag een wat vochtige grond.

aardappel2STAP 6

Oogsten. Afhankelijk van je soort aardappel kan je oogsten na 10 weken tot 3 maanden vanaf het poten. Sommige planten bloeien eerst nog een beetje, andere niet. Wanneer de blaadjes slap gaan hangen, is het zeker tijd om te oogsten. Het grote voordeel van kweken in zakken is dat deze fase heel erg gemakkelijk gaat. Je bent er zeker van dat je geen enkele aardappel vergeet.

aardappel3

Per plant kan je gewoonlijk zo’n 600 gram ophalen. Ik heb de oogst niet gewogen, maar ik denk dat het in de zak van 40 liter een beetje minder was. De zak van 70 liter deed het dan weer wat beter. Logisch, lijkt me.

Vroege aardappels hebben een dunne schil en bewaren niet zo lang. Voor ons geen probleem, want zodra we ze oogsten, staan ze op onze menu. Zo lekker hebben we ze nog nooit gegeten… We proberen dit volgend jaar zeker nog een keer.

Heb jij dit seizoen aardappelen staan? Ben benieuwd om te horen wat jullie ervaringen zijn.

De dakmoestuin van Greetje

Maandag vertelde ik al over de stadstuin van Nele en Eveline die ik bezocht tijdens de Ecotuindagen van Velt. Diezelfde dag ging ik ook een kijkje nemen bij de dakmoestuin van Greetje.

Greetje op haar dakmoestuin.

Greetje bij haar dakmoestuin.

Greetje woont in een prachtig verbouwd herenhuis in Antwerpen. De buitenruimte was oorspronkelijk beperkt: een donkere koer op het gelijkvloers. Na verbouwingen kwam er een kruidenbalkon bij op de eerste verdieping en een prachtige daktuin.

Het kruidenbalkon sluit aan op de keuken. Handig!

Het kruidenbalkon sluit aan op de keuken. Handig!

Op haar kruidenbalkon staan onder andere tijm, lavas, rozemarijn en peterselie: kruiden die ze vaak in de keuken gebruikt. Veel ervaring met tuinieren heeft ze niet, vertelt Greetje. Soms lukt er iets niet, maar dan probeert ze het gewoon nog een keer.

greetje3De dakmoestuin heeft ze laten aanleggen met behulp van ingenieurs. Het dak werd verstevigd met balken en de moestuinbakken steunen niet alleen op het dak, maar zijn ook bevestigd aan de muren. De plantenbakken zijn speciaal op heuphoogte gemaakt, zodat ze kan tuinieren zonder haar rug te veel te belasten. Tegen de muur zie je buizen die als klimhulp dienen voor de clematis en tomaten.

greetje6Boven de zithoek hangt een aardbeienkast van stacoroosters, op maat gemaakt door hetzelfde bedrijf dat ook de trappen plaatste.

greetje4Zelfs op vier hoog krijgt Greetje bezoek van slakken. Kopertape rond de plantenbakken moet voorkomen dat haar groenten opgegeten worden. In de plantenbakken, maar ook in potten en zakken kweekt ze onder andere rode biet, stekelbessen, aardappelen, pompoen, rabarber, tomatenvariëteiten, frambozen, aubergine, pepertjes en verschillende soorten sla.

Op haar daktuin valt de hele dag door zon, waardoor zonminnende planten als coeur de boeuf tomaten en pepertjes het heel goed doen. Bijzonder knap wat ze op zo’n kleine ruimte voor elkaar krijgt!

Nog meer inspirerende stadstuinen vind je terug op de pagina ‘Gluren bij de buren’.

De grote stadstuin van Nele en Eveline

Tijdens de Ecotuindagen van Velt het afgelopen weekend bezocht ik twee stadstuinen in Antwerpen. Ze konden niet meer van elkaar verschillen. Een verslagje van mijn bezoek aan de daktuin van Greetje volgt, eerst neem ik jullie mee naar de tuin van Nele en Eveline.

nele4
Met 225m² kan je de tuin van Nele en Eveline niet echt klein noemen, zeker niet naar stadse normen. Meer dan de helft van de tuin is ingepalmd door de moestuin. In de zomer eten ze zelfs alleen maar groenten van eigen kweek!

nele2

In de moestuinbedden staat een grote variatie aan groenten en fruit: courgette, yacon, palmkool,  bonen, aardappels,…

nele1Tegen de muur groeit leifruit zoals kiwibes en achterin de tuin staat een zelfgebouwde serre waar ze tomaten kweken. Nele legt uit dat ze de tomaten om de twee weken water geeft. Dat doet ze via een potje dat ze ingegraven heeft naast elk plantje, zodat het water onmiddellijk bij de wortels komt. Tomaten kunnen best wat droogte verdragen.

Nele in de tuin

Nele in de tuin

Zo’n grote moestuin vraagt uiteraard veel tijd. In het voorjaar spendeert Nele elk weekend in de tuin. Ze probeert ook zo goed mogelijk wisselteelt toe te passen, wat niet altijd simpel is. Via wisselteelt kweek je nooit dezelfde plantenfamilies na elkaar, maar je wisselt wortelgewassen bijvoorbeeld af met peulvruchten.

nele3Verschillende soorten aardbeien kweekt Nele in een rek dat Eveline op maat maakte. De plantenbakken zijn professionele aardbeibakken die ze op de kop konden tikken. Aardbeien laat je overhangen op de dikke rand van de bak, zodat ze niet in het nat blijven liggen.

nele6

De zuid georiënteerde tuin heeft amper last van slakken (de gelukzakken!). Wel heeft het een grote aantrekkingskracht op duiven die er jonge scheutjes komen verslinden. Om de jonge planten te beschermen, gebruikt Nele manden die ze omgekeerd over de zaailingen plaatst en spant ze touwen rond de plantbakken.

De tuin van Nele en Eveline scoort trouwens een indrukwekkende 10/11 op de schaal van Wonderlijk Wild. Alleen een vijver hebben ze niet in de tuin, omdat ze het te gevaarlijk vinden voor hun kindje.

Heb jij ecotuinen bezocht het afgelopen weekend?

RIP bloemkool

Zodra de zon een klein beetje schijnt, staat er bij ons een frisse salade op het menu en wat is er plezanter dan daarvoor ingrediënten te sprokkelen in je tuin? Ik ben geen keukenprinses, maar een salade pimpen met wat wasabi, daslook, sla en verse kruiden uit de tuin is niet echt moeilijk. En lekker!

Mmm, kraakverse sla uit de tuin. Als je alleen de buitenste bladeren oogst, blijft de plant groeien.

Mmm, kraakverse sla uit de tuin. Als je alleen de buitenste bladeren oogst, blijft de plant groeien.

Op de andere groenten blijft het nog wachten. De erwtjes doen het voorlopig goed, net als de aardappelen, tomatenplantjes en crosne. Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn bij ons. Alvast een oogst is helemaal mislukt…

Arme bloemkool

Arme bloemkool

Het begon nochtans goed, met een zaailing van de Vogeltjesmarkt in Antwerpen. Maar een week later zag ik dat er aan de onderste bladeren geknabbeld werd door een mysterieus beestje. Zelfs na een paar grondige inspecties vond ik niets. Tot de boosdoener op een dag zichzelf prijsgaf.

De schuldige!

De schuldige!

De weg lag weer vrij voor een lekkere oogst. Ik gaf zelfs wat extra mest, op advies van de Veltbijbel. We werden daarvoor beloond met een schattige miniatuurversie.

bloemkool12Cuteness overload. Maar toen gingen er (minstens) twee dingen fout. We verzuimden het om dit bloemkooltje te bedekken tegen het licht (dit doe je door een paar bladeren een knak te geven en erover te leggen – hoorde ik later) en gaven het te weinig water (dat komt ervan als je in vol moestuinseizoen op reis gaat). Resultaat: een doorschoten bloemkoolplant.

Dit jaar kunnen we dus een kruis maken over onze bloemkooloogst, maar al doende leert men, of zo. En de bloemkool blijft voorlopig staan, omdat ik nu wel benieuwd ben naar zijn bloemen. Met een beetje geluk kan ik het zaad nog oogsten voor een volgende poging.

Is er in jouw moestuin al iets mislukt dit jaar?